Eva Stamou

Η αρχειοθέτηση της μνήμης

2012-01-27T00:16:00.000-08:00

Το άρθρο μου για την Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος

Ρευστές ταυτότητες

2012-01-26T10:54:00.000-08:00

Το άρθρο μου στην Bookpress

Γυμνή διαμαρτυρία

2012-01-23T01:09:00.000-08:00

Το άρθρο μου στο protagon

Το φύλο της γλώσσας

2012-01-21T04:17:00.000-08:00

Το άρθρο μου στο protagon για τη διαμάχη στη Γαλλία μεταξύ γλωσσολόγων και του φεμινιστικού κινήματος

Από την avant guard στους Fab 5

2012-01-12T23:32:00.000-08:00

Το άρθρο μου στο protagon

Γιορτές χωρίς κλισέ

2012-01-03T02:27:00.001-08:00

Tο άρθρο μου στο Protagon

Εθισμός: Κριτική Παρουσίαση στην εφημ Μαχητής

2012-01-02T06:05:00.000-08:00

Διαβάστε την κριτική παρουσίαση του Κώστα Τραχανά στην εφημερίδα «Μαχητής»

Εθισμός: Κριτική Παρουσίαση στα Βιβλιοκριτικά

2011-12-14T01:47:00.000-08:00

Η κριτική παρουσίαση στα Βιβλιοκριτικά

Ενδόμυχα

2011-12-11T10:50:00.000-08:00

Το διήγημά μου στην Αυγή της Κυριακής

Εθισμός: Κριτική Παρουσίαση στο Λέξημα

2011-12-09T08:19:00.000-08:00

Η κριτική παρουσίαση του Μπάμπη Δερμιτζάκη στο Λέξημα

Όταν έκλαψε ο Νίτσε

2011-12-05T09:51:00.000-08:00

Διαβάστε την άποψή μου για την παράσταση Όταν έκλαψε ο Νίτσε.

Για την 25η Νοεμβρίου

2011-11-27T02:47:00.000-08:00

Το άρθρο μου στο protagon για την Διεθνή μέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών

Κυβερνογραφία

2011-11-23T10:16:00.000-08:00

Κυβερνογραφία, Χρήστος Ελευθεράκος (Άνεμος Εκδοτική, 2011)

Η Κυβερνογραφία είναι το πρώτο βιβλίο του Χρήστου Ελευθεράκου. Ο εκδότης της Άνεμος Εκδοτική, Νικόλας Τελλίδης, μου ζήτησε να το παρουσιάσω τονίζοντας ότι κατά τη γνώμη του ως ψυχολόγος θα έβρισκα πολύ ενδιαφέρουσα την θεματολογία του. Ο Νικόλας είχε δίκιο. Τον τελευταίο χρόνο όλο και περισσότεροι πελάτες μου δεν μπορούν να εκφράσουν το τι νιώθουν χωρίς να αναφερθούν στο ίντερνετ, στις γνωριμίες και τις συνομιλίες τους στο facebook. Γεγονός που καταδεικνύει ότι το ίντερνετ στις ποικίλες μορφές του, έχει γίνει ενεργό κι αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας πολλών Ελλήνων.

Το βιβλίο του Χ.Ε. έχει επίσης να κάνει με τις εμμονές και τις εξαρτήσεις που καθορίζουν τις επιλογές και την συμπεριφορά μας, ένα θέμα που έχει κι εμένα απασχολήσει στα λογοτεχνικά βιβλία μου, και ιδιαίτερα στο τελευταίο μυθιστόρημά μου που έχει τον τίτλο Εθισμός.

Άλλωστε η αληθινή λογοτεχνία παραδοσιακά ασχολείται με ζητήματα όπως αυτά που απασχολούν τον Χρήστο στο πρώτο του μυθιστόρημα. Στην Κυβερνογραφία ο συγγραφέας καταπιάνεται με θέματα όπως αυτό των σχέσεων, της φιλίας, της ερωτικής επιθυμίας, το θέμα του φόβου της συναισθηματικής εγγύτητας, της μοναξιάς, της διαφορετικότητας, της αποξένωσης όχι μόνο από τους άλλους μα και από τον ίδιο μας τον εαυτό με τρόπο σύγχρονο, μοντέρνο κι επίκαιρο.

Κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι η προσπάθεια του νεαρού ήρωά, το όνομα του οποίου ποτέ δεν μαθαίνει ο αναγνώστης, να ανακαλύψει την προσωπική, επαγγελματική και σεξουαλική του ταυτότητα. Κρατώντας τον ρόλο του διεισδυτικού παρατηρητή της καθημερινότητας των άλλων και ταυτόχρονα ξεδιπλώνοντας μ’ επιδεξιότητα τις προσωπικές εμπειρίες του, ο ήρωας κινείται σε ένα περιβάλλον Καφκικό: εργάζεται σ’ ένα απάνθρωπο τηλεφωνικό κέντρο με εκατοντάδες πανομοιότυπα γραφεία, ζει στο ασφυχτικό διαμερισματάκι μας παλιάς πολυκατοικίας, περπατά στους γκρίζους γεμάτους αυτοκίνητα και σκουπίδια δρόμους μιας άσχημης, αφιλόξενης πόλης, περνά τις περισσότερες ώρες του εικοσιτετραώρου απαντώντας το τηλέφωνο ή καρφωμένος μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή, υποκύπτοντας κατ΄επανάληψη στη γοητεία του cyber sex και με μοναδική διέξοδο στην άχρωμη, μονότονη καθημερινότητά του τον αυνανισμό.

Ο ήρωας του Χ.Ε. έχει εμμονή με το ίντερνετ και το διαδικτυακό σεξ. Η προοπτική μιας ερωτικής συνεύρεσης με σάρκα και οστά, η γνωριμία με γυναίκες εκτός διαδικτύου, η εξωστρέφεια κι η προσπάθεια που απαιτείται για το χτίσιμο και τη διατήρηση μιας σχέσης που ξεφεύγει από τον κόσμο της διαδικτυακής πραγματικότητας, του δημιουργούν αμηχανία και φόβο, τον βυθίζουν στην ανασφάλεια, αποσυντονίζουν την μονότονη ζωή του που βασίζει την επιφανειακή ισορροπία της στην επανάληψη διαδικασιών και όχι στον αυθορμητισμό και στην αυθεντικότητα.

Οι βασικοί χαρακτήρες του βιβλίου, αποτελούν διαφορετικές όψεις του κεντρικού ήρωα, με κυρίαρχα γνωρίσματα τον εγωκεντρισμό, την δυσκολία επικοινωνίας, τον φόβο μπροστά στην αληθινή επαφή, τις τάσεις φυγής, την συναισθηματική στασιμότητα, τις σωματικές και ψυχικές εξαρτήσεις.

Όλοι οι κεντρικοί χαρακτήρες έχουν βρει κάποιον τρόπο διαφυγής από την καθημερινότητα που αδυνατούν να αντιμετωπίσουν. Ο Τζέρι, συνάδελφος του ήρωά μας στο τηλεφωνικό κέντρο, διηγείται το πέρασμά του από ένα άθλιο μπαρ της επαρχίας, από αυτά που χρησιμοποιούν μετανάστριες από τις χώρες του πρώην Ανατολικού μπλοκ που μετά βίας μιλούν ελληνικά για να προσελκύσουν πελάτες. Οι άντρες αυτοί μεσήλικοι στην πλειοψηφία τους, είναι ανίκανοι να πλησιάσουν γυναίκες κάτω από διαφορετικές συνθήκες, αδέξιοι στο φλερτ, άξεστοι, καθηλωμένοι σε μία παρατεταμένη εφηβεία όπου η γυναίκα παραμένει μία φιγούρα ανοίκεια που προκαλεί δέος.

Η Άλις από τη Ρουμανία, επιχειρεί να αποδράσει από την σκληρή, άδικη αυτή κατάστασή, δημιουργώντας σχέση με έναν παντρεμένο επιχειρηματία που την ταπεινώνει με την συμπεριφορά του και την χρησιμοποιεί με την σειρά του για να ξεφύγει από την δική του μιζέρια.

Ο Τζιμ από την άλλη, κολλητός του Τζέρι, διατηρεί μία μόνιμη σχέση από τις υποχρεώσεις και τα βάρη της οποίας ξεφεύγει σε κάθε ευκαιρία, κάνοντας σεξ με άγνωστες γυναίκες τις οποίες πληρώνει. Με τον τρόπο αυτό προσπαθεί ν’ ακυρώσει την αγάπη, την επιθυμία, την ανάγκη για την κοπέλα με την οποία είναι ερωτευμένος, να αποδράσει δηλ. από την πίεση των δικών του αισθημάτων κι από τον τρόμο που του προκαλεί ο έρωτας.

Η Μάνια, επίσης εργαζόμενη στο τηλεφωνικό κέντρο, προσπαθεί να καλύψει το κενό που νιώθει και να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας και της ισορροπίας, καταναλώνοντας τεράστιες ποσότητες ανθυγιεινού φαγητού και κρύβοντας τον εαυτό της κάτω από προστατευτικά στρώματα λίπους.

O διευθυντής, ο hombre invisible, όπως τον αποκαλούν μεταξύ τους οι υπάλληλοι, ένας άντρας μεγαλύτερης ηλικίας, μία απόμακρη μορφή που προκαλεί στους νεαρούς υπαλλήλους θαυμασμό και σεβασμό, έχει σωματοποιήσει τον διχασμό και την αποξένωση που βιώνει επί σειρά ετών σε μία τερατώδη κρεατοελιά που φέρει στον δεξί του ώμο. Η ελιά είναι ένα φορτίο, ένα βάρος, μία παραμόρφωση που συμβολίζει το κομμάτι των συναισθημάτων και των επιθυμιών που ο διευθυντής συστηματικά αγνοεί, προκειμένου να ικανοποιήσει τόσο τις επαγγελματικές φιλοδοξίες του, όσο και τις επιταγές του κοινωνικού καθωσπρεπισμού. Μέρος του δράματος που ζει ο hombre invisible του οποίου την ιστορία μαθαίνουμε από το προσωπικό του ημερολόγιο που πέφτει τελικά στα χέρια του κεντρικού μας ήρωα, είναι ότι η ελιά που κουβαλά, το ψυχικό κουσούρι του που έχει πάρει τη μορφή φυσικού ελαττώματος, δεν είναι ορατό για κανέναν πέρα από τον ίδιο.

Προς το τέλος όμως της ιστορίας η ελιά καθώς και ότι συμβολίζει γίνονται ορατά και για τον κεντρικό ήρωά μας. Είναι ακριβώς αυτή η ικανότητα του ήρωα να βγει για λίγο από το προστατευτικό κουκούλι του εγωκεντρισμού του και να μπει στη θέση του διευθυντή, η διαδικασία αυτή της ενσυναίσθησης που μετατρέπεται σε ελπίδα, σ’ ένα φως που διευσδύει σιγά σιγά στον σκοτεινό ψυχισμό και των δύο χαρακτήρων φωτίζοντας τη διαδρομή τους έξω από τις εμμονές, τις φοβίες και τις κοινωνικές συμβάσεις, πέρα από το εικονικό περιβάλλον του κυβερνοχώρου και την κοινωνική υποκρισία, οδηγώντας τους σε μία μελλοντική ζωή περισσότερο γνήσια, δημιουργική, αυθεντική.

Εθισμός

2011-11-05T03:27:00.001-07:00

«Μου είναι αδύνατο να ερωτευτώ. Δεν θυµάµαι ούτε µία φορά που να λαχτάρισα άνδρα ξανά µετά την ερωτική πράξη, να τον σκέφτηκα ή να τον αναζήτησα. Αν σου αρέσω, αν θέλεις να κάνεις έρωτα µαζί µου ή να µε ξαναδείς, θα πρέπει να µε ψάξεις. Αν µ’ ερωτευτείς και επιθυµείς να γίνω το κορίτσι σου, θα πρέπει να µου το εξηγήσεις, να µου το ζητήσεις: δεν πρόκειται να το αντιληφθώ χωρίς τη βοήθειά σου, την αποφασιστικότητα και την επιµονή σου. Εδώ ακριβώς υπάρχει ένα τυφλό σηµείο. Δεν καταλαβαίνω ποτέ αν κάποιος µε θαυµάζει, αν µε ποθεί - τυφλό σηµείο. Θα πρέπει να είσαι ευθύς και θαρραλέος, οι ντροπές ή ο ανδρικός εγωισµός δεν πρόκειται να σε οδηγήσουν στο ποθητό αποτέλεσµα. Υπενθύµισε στον εαυτό σου ότι όλα τα υπονοούµενα και τα κοµπλιµέντα του κόσµου δεν θα γίνουν από µένα αντιληπτά, και προχώρα.»

Από την αντιεξουσιαστική οργάνωση των Εξαρχείων, στην τρυφηλή ζωή του Μονακό κι από την συντηρητική εβραϊκή κοινότητα του Μάντσεστερ στην εύτακτη καθημερινότητα των βορείων προαστίων, η Έλσα Ροζάκη ζει τους μικρούς και μεγάλους εθισμούς της. Τι συνδέει την γοητευτική εκδότρια, έναν σαραντάρη μεταφραστή με εμμονή στην παρακολούθηση ωραίων γυναικών και μία διάσημη, νεαρή ηθοποιό, ανίκανη να νιώσει ηδονή, που χρησιμοποιεί τους άντρες για να προωθήσει την καριέρα της;

Απέχοντας από τις ηθικολογίες και υπονομεύοντας το δίπολο ‘καλοί’ και ‘κακοί’ ήρωες, το βιβλίο αποδίδει με τόλμη τις πιο λεπτές συναισθηματικές αποχρώσεις των βιωμάτων που κινούν τους κεντρικούς χαρακτήρες.

Μια ιστορία για τις σωματικές και ψυχικές εξαρτήσεις, τα πάθη και τις εμμονές που διαμορφώνουν την ταυτότητά μας και καθορίζουν την επαφή μας με τους άλλους.

Μια διεισδυτική, απενοχοποιημένη ματιά στις άδηλες όψεις των προσωπικών μας σχέσεων.

Έφηβοι και άφοβοι;

2011-10-31T05:22:00.001-07:00

Το άρθρο μου στο Protagon

Το δέρμα που κατοικώ

2011-10-23T12:52:00.001-07:00

Το κείμενό μου για 'Το δέρμα που κατοικώ' του Αλμοδοβάρ

High Tax Diet

2011-10-15T05:43:00.000-07:00

Δίαιτα διά φορολογικού νόμου;
Το άρθρο μου στο Protagon

Η ρητορική της ελληνικότητας

2011-09-27T12:59:00.000-07:00

Το άρθρο μου για την πολυσημία της ελληνικότητας στη Book press

Λουκέτο στα μυαλά

2011-09-15T09:30:00.000-07:00

Το άρθρο μου στο protagon για τις πανεπιστημιακές κινητοποιήσεις

ΝΤΕΚΑΦΕΪΝΕ: Κριτική παρουσίαση

2011-09-11T01:31:00.000-07:00

Κριτική παρουσίαση από τον Δημήτρη Αθηνάκη

«Κι έτσι ξαφνικά το ξέσπασμά τους, το γέλιο το δικό του και της Αντέλ, που εδώ και λίγη ώρα είχε γίνει παροξυσμός τού φάνηκε τόσο φυσικό μα και τόσο παράλογο, όσο η ίδια η ύπαρξη»
[Απόσπασμα από το βιβλίο]

Τι είναι η Ευρώπη σήμερα; Από ποιους κατοικείται και πώς αυτοί υπάρχουν, έτσι, ως οντότητες ξέχωρες και μαζί ενωμένες με άλλες; Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα που θέτει το «Ντεκαφεϊνέ», το δεύτερο μυθιστόρημα της Εύας Στάμου, μετά το μυθιστόρημα «Ελιγμοί» (Οδός Πανός 2004).

Μια παρέα επιστημόνων, ξεκινά τις παράλληλες –και πολλές φορές αντικείμενες, συγκρουόμενες ή και ταυτιζόμενες- ζωές τους στην Αγγλία, και συγκεκριμένα στο Μάντσεστερ. Το σκηνικό που χτίζει η συγγραφέας αποτελείται από γνώριμα για την ίδια στοιχεία καθημερινότητας, αφενός, αλλά και ηθογραφίας, ψυχογραφίας και…αγγλικού καιρού, αφετέρου. Οι ήρωες είναι οι διανοούμενοι τού σήμερα, η σύγχρονη ευρωπαϊκή ιντελιγκέντσια που, επηρεασμένη -κατά πώς φαίνεται- απ’ τους προκατόχους της, προσπαθεί, αναζητώντας ταυτότητα, και ως ξέχωρη προσωπικότητα αλλά και ως ομάδα κρούσης του πνεύματος• μια ταυτότητα που θα την εντάξει στο σύγχρονο οικουμενικό γίγνεσθαι, πολιτικά, κοινωνικά, ψυχολογικά, επιστημονικά, (σεξουαλικώς) ερωτικά.

Μέσα από έρωτες, χωρισμούς, όνειρα –κοινά ή ιδιωτικά-, μέσα από φιλίες που μένουν και από φιλίες που σπάνε, μέσα από όλο το καθημερινώς ανθρώπινο, αλλά πάντα αυτό του διανοούμενου, η συγγραφέας χτίζει το «Ντεκαφεϊνέ». Εδώ, όμως, υπάρχει και το κέντρο του βιβλίου. Πόσο εύγευστος μπορεί να είναι ένας καφές χωρίς καφεΐνη ή ένα τσάι χωρίς τεΐνη. Μπορεί να είναι τόσο εύγευστος και όμορφος, όσο μια ζωή χωρίς «κάτι», μια ζωή χωρίς αυτό που ζητά κανείς μια δεδομένη στιγμή, όχι όμως ως παρόρμηση χωρίς αντίκρισμα, αλλά ως πόθο και μαζί πάθος για ζωή, έστω και πρόσκαιρη. Ποιος άλλωστε εγγυάται το μέλλον…

Η αφήγηση τής Στάμου μεταφέρεται και σε άλλες πόλεις της Ευρώπης. Έτσι, απ’ την αγγλική επαρχία περνάμε στην αγγλική –και όχι μόνο- μητρόπολη που δεν είναι άλλη απ’ το Λονδίνο, στο γαλλικό νότο με τη θαλασσινή Μασσαλία, αλλά και από την πρωτεύουσα της Ευρώπης, τις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο, μια πόλη που έχει κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στην Ευρώπη. Έχω την αίσθηση ότι η επιλογή των πόλεων δεν είναι καθόλου τυχαία, όπως άλλωστε και η επιλογή την ηρώων ως διανοουμένων. Η σκοτεινή αγγλική επαρχία παρουσιάζεται ως το πρώτο βήμα αναζήτησης, με όσα δύσκολα και μαζί σκοτεινά στοιχεία μπορεί αυτή να ενέχει. Η Μασσαλία, ως λιμάνι, άρα σταθμός κατεξοχήν τράνζιτο για άλλες ηπείρους, αποτελεί, σύμφωνα πάντα με τη δική μου ανάγνωση, το «πάτημα» των ηρώων για να ξεφύγουν απ’ ό,τι τους κατατρύχει. Οι Βρυξέλλες είναι αδιαμφισβήτητο σύμβολο της σύγχρονης Ενωμένης Ευρώπης, στίγμα που η Στάμου θέλει ξεκάθαρα να αφήσει. Και τέλος, το Βερολίνο, μνήμη και μαζί μνημείο όλων των μεγάλων ιστορικών στιγμών που ολοκληρώνουν την έννοια και την ιστορία της Ευρώπης.

Τη διαφοροποίηση απ’ τους ήρωες με ψυχολογικά αδιέξοδα στη σύγχρονη εποχή, απ’ τους μυθιστορηματικούς πρωταγωνιστές με εσωτερικές αναζητήσεις πεπατημένες και χιλιοειπωμένες, προσπαθεί η Εύα Στάμου να πετύχει, απ’ τη μια, με την επιλογή των ηρώων της ως διανοουμένων, και, απ’ την άλλη, με το ταξίδι του μυθιστορήματος στην Ευρώπη. Αυτό αποτελεί ένα έξυπνο τρικ εκ μέρους της συγγραφέως, αλλά μάλλον και μια λύση προφανή, που ίσως αποδεικνύει τη συγγραφική αμηχανία διαχείρισης λογοτεχνικού υλικού, σίγουρα όμως το ίδιο το αποτέλεσμα είναι συνάμα και ένδειξη συγγραφικών υποσχέσεων εκ μέρους της.

Με λίγα λόγια, είχα μερικές φορές την εντύπωση ότι το «Ντεκαφεϊνέ» είναι και το ίδιο μια αναζήτηση ταυτότητας, λογοτεχνικής αυτήν τη φορά, εκ μέρους της Στάμου, με σκοπό να ανακαλυφθεί το στίγμα της. Άλλωστε, είναι μόλις το δεύτερο βιβλίο της, με το πρώτο να αποτελεί επίσης ένα σύγχρονο κι αυτό μυθιστόρημα, μια λογοτεχνική καταγραφή με σαφή την έννοια της αναζήτησης ταυτότητας εκ μέρους των βασικών ηρωίδων.

Ούσα η ίδια έμπειρη και πολυσπουδαγμένη ψυχολόγος, πολυταξιδεμένη μαζί, όπως διαβάζουμε στο blog της, σε μέρη της Ευρώπης, η Εύα Στάμου παραδίδει ένα ξεκάθαρα σύγχρονο μυθιστόρημα-καταβύθιση στα χαρακτηριστικά του σύγχρονου ανθρώπου μέσα σ’ ένα περιβάλλον συνεχώς εξελισσόμενο, διαρκώς εναλλασσόμενο με τέτοιους ρυθμούς, που κάνει τον άνθρωπο να αναρωτιέται όχι μόνο για το πού πάει ο κόσμος γύρω του, αλλά και για το πώς εντάσσεται αυτός μέσα σ’ αυτόν.

Άλλωστε, πολλές φορές ο κόσμος και οι καταστάσεις ξεπερνούν τον άνθρωπο που ο ίδιος, και εδώ είναι το «αστείο», έχει δημιουργήσει…

Το θερμό καλοκαίρι της Βρετανίας

2011-08-22T08:08:00.000-07:00

Το άρθρο μου για τα πρόσφατα επεισόδια στη Βρετανία

Μπάμπης Δερμιτζάκης: το Φραγκιό

2011-08-11T00:58:00.001-07:00

Ο Μπάμπης Δερμιτζάκης έχει πλήθος δημοσιεύσεων: βιβλία, μελέτες, δοκίμια, κριτικές αναλύσεις για το θέατρο, την ελληνική και ξένη λογοτεχνία.

Με σπουδές στην αγγλική φιλολογία και διδακτορική διατριβή με θέμα τις αφηγηματικές τεχνικές ασχολείται επίσης με τη μετάφραση (έχει μεταφράσει 10 βιβλία από αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά) και τη βιβλιοπαρουσίαση της σύγχρονης πεζογραφίας. Σχετικές αναρτήσεις μπορεί να βρει κανείς τόσο στο προσωπικό του μπλογκ όσο και στο ηλεκτρονικό περιοδικό lexima.

Πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΑΛΔΕ, στη σειρά mertoαναγνώσματα, η πρώτη συλλογή διηγημάτων του με τίτλο ‘το Φραγκιό’. Στα πέντε διηγήματα που αποτελούν το βιβλίο, ο Μπάμπης Δερμιτζάκης συνδυάζει με ιδιαίτερα πετυχημένο τρόπο, την επινόηση με τα προσωπικά βιώματα, αντλώντας υλικό από τις ιστορίες που έχει ακούσει, και οι οποίες στην πλειοψηφία τους εκτυλίσσονται στην αγαπημένη του Κρήτη.

Σε όλες τις ιστορίες ο συγγραφέας συμμετέχει, άλλοτε στον πρωταγωνιστικό ρόλο (‘Requiem’, ‘Όνειρο εαρινής νυκτός’ ) και άλλοτε στον ρόλο του παρατηρητή που εστιάζει τη διεισδυτική ματιά του στους κεντρικούς χαρακτήρες.

Η γλώσσα του Δερμιτζάκη είναι πηγαία, πληθωρική, ανεπιτήδευτη. Οι περιγραφές του γεμάτες ζωντάνια, ρεαλισμό, ακρίβεια και αμεσότητα. Οι ήρωές του οικείοι, καθημερινοί αλλά ταυτόχρονα 'ιδιαίτεροι' -όπως το Φραγκιό- κινούνται μεταξύ ονείρου και εγρήγορσης, μυθιστορίας και πραγματικότητας. Οι ιστορίες τού Μπάμπη είναι τρυφερές και μελαγχολικές, σκοτεινές αλλά κι αισιόδοξες, ιστορίες που χωρίς να ωραιοποιούν τα γεγονότα, προσφέρουν πειστικά πορτρέτα ξεχωριστών ανθρώπων.

Η αγαπημένη μου το ‘Requiem’ που γράφτηκε για τον θάνατο της μητέρας του συγγραφέα, συγκινητική χωρίς να γίνεται μελοδραματική, επιτυγχάνει, όπως και οι υπόλοιπες της συλλογής, να κινητοποιήσει τον στοχασμό του αναγνώστη.

Μπάμπης Δερμιτζάκης, το Φραγκιό, Εκδόσεις ΑΛΔΕ, 2011.

Γιατί οι γυναίκες φοβούνται την ισότητα;

2011-08-02T02:49:00.000-07:00

Διαβάστε το άρθρο μου στο Protagon

ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

2011-07-22T09:53:00.000-07:00

Αναδημοσίευση του διηγήματός μου για τις 'Ιστορίες με καλό τέλος' από την εφημερίδα Έθνος 21 Ιουλίου 2011

Μαζί με το αίτημα φιλίας στο φέισμπουκ τής έστειλε ένα σύντομο μήνυμα: «Έχετε μία υπέροχη και βελούδινη όψη». Πέρασε τα επόμενα πέντε λεπτά να κοιτάζει τη φωτογραφία του: έξυπνα, πράσινα μάτια, φιλικό χαμόγελο. Τον υπολόγισε γύρω στα σαράντα αν και πουθενά δεν αναγραφόταν η ηλικία του. Παντρεμένος με δύο παιδιά, οδοντίατρος. Στις φωτογραφίες τα παιδιά έδειχναν μικρά, μάλλον προσχολικής ηλικίας και η σύζυγος νεότερή του, κοκκινομάλλα, με καλοφτιαγμένο σώμα. Σκέφτηκε ότι ο τύπος ήταν στην ηλικία που είχε αρχίσει ν’ αναζητά περιπέτειες, κι αναρωτήθηκε αν αυτό ίσχυε και για τον Αλέκο, τον άνδρα της.

Τον πρόσθεσε στους φίλους της και δεν τον ξανασκέφτηκε, ώσπου ένα απόγευμα έλαβε το δεύτερο μήνυμά του. Της έλεγε πόσο εντυπωσιασμένος ήταν από τα κείμενά της στην εφημερίδα κι η Χριστίνα που ποτέ δεν ένιωθε αυτοπεποίθηση ως δημοσιογράφος πολιτικών κειμένων σ’ έναν κόσμο ανδροκρατούμενο, αισθάνθηκε μια γλυκιά ανατριχίλα να διαπερνά το κορμί της. Η επικοινωνία τους γρήγορα άλλαξε μορφή κι έγινε περισσότερο προσωπική. Ξεκίνησαν ανταλλάσσοντας απόψεις για την πολιτική κατάσταση και σταδιακά βρέθηκαν να μιλούν για τους ίδιους: που μεγάλωσαν, σε ποιο σχολείο πήγαν, ποια ήταν η οικογενειακή τους κατάσταση, πώς τους άρεσε να διασκεδάζουν στον ελεύθερο χρόνο τους.

Λίγες εβδομάδες χρειάστηκαν για να προχωρήσουν ακόμα ένα βήμα. Το πέρασμα από τη φιλία στον έρωτα, ή για ν’ ακριβολογούμε, στην σεξουαλική εκτόνωση, συνέβη ένα βράδυ που εκείνη ένιωθε θυμωμένη με τον αργοπορημένο Αλέκο που προτιμούσε να παίζει ποδόσφαιρο με τους φίλους του, από το να της κρατά συντροφιά. Σε κάτι που την ρώτησε ο Ιορδάνης η Χριστίνα απάντησε παιχνιδιάρικα, προκλητικά, ξαφνιάζοντάς τον ευχάριστα κι επιταχύνοντας την εξέλιξη της επαφής. Σύντομα μιλούσαν στο τηλέφωνο σχεδόν κάθε απόγευμα, ανάμεσα στα ραντεβού του Ιορδάνη στο ιατρείο, με τρόπο όλο και πιο τολμηρό. Νιώθοντας που και που ένοχη για τα όσα έλεγε στον συνομιλητή της και για όσα του επέτρεπε να της λέει, η Χριστίνα δεν παρέλειπε να του υπενθυμίζει ότι με τις ορμόνες που έπαιρνε για να μείνει έγκυος, βρισκόταν σε μόνιμη διέγερση για την οποία δεν ευθυνόταν η ίδια.

Κύλησαν έτσι μερικοί μήνες κάνοντας την ανάγκη μιας συνάντησης επιτακτική. Ήταν εκείνη που έριξε την ιδέα να βρεθούν στο Άμστερνταμ, όπου θα πήγαινε μετά από τρεις εβδομάδες για να καλύψει ένα συνέδριο Υγειονομικής Πολιτικής. Ο Ιορδάνης ενθουσιάστηκε με την πρότασή της κι άρχισε χωρίς καθυστέρηση να οργανώνει την έξοδό του από το οδοντιατρείο και την συζυγική στέγη. Στις μέρες που μεσολάβησαν ήταν κι οι δυο χαρούμενοι σαν παιδιά, μιλούσαν στο τηλέφωνο αρκετές φορές μέσα στη μέρα, τις πιο απίθανες στιγμές, γελώντας και σαχλαμαρίζοντας, ανταλλάσσοντας φαντασιώσεις για το επικείμενο σκασιαρχείο.

Η Χριστίνα έφτασε μία μέρα νωρίτερα, μέλος μιας συντροφιάς δημοσιογράφων. Παρακολούθησε κάποιες ομιλίες του συνεδρίου στο ξενοδοχείο Okura πήρε δύο σύντομες συνεντεύξεις, και το βράδυ δείπνησε με τους συνέδρους σ’ ένα φημισμένο Νεπαλέζικο εστιατόριο στην Herengracht. Μία πράσινη σάλτσα απροσδιόριστης προέλευσης της αναστάτωσε το στομάχι κι έτσι αποφάσισε να επιστρέψει νωρίς στην γραφική πανσιόν όπου είχε κλείσει δωμάτιο στην άκρη της πόλης και να ξεκουραστεί. Είχε ξανάρθει στο Άμστερνταμ, είχε δει τις γκαλερί και τα υπόλοιπα αξιοθέατα, -είχε κάνει το χρέος της, σκέφτηκε περιπαιχτικά-, η αυριανή μέρα θα ήταν αφιερωμένη στον Ιορδάνη.

Σηκώθηκε πριν ακόμα ξημερώσει. Έκανε ντους, έβαλε κρέμες, αρώματα και μακιγιάζ, φροντίζοντας να μην το παρακάνει κι έφυγε για το συνέδριο, όπου παρακολούθησε τις πρωινές ομιλίες. Κατά τις δώδεκα επέτρεψε στον εαυτό της να αποχωρήσει και να περιπλανηθεί στην πόλη. Είχε όση ώρα χρειαζόταν πριν την άφιξη του υποψήφιου εραστή της για να νιώσει ανασφαλής με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Τηλεφώνησε στον Αλέκο να τον ρωτήσει αν την αγαπά, έφαγε ένα παγωτό σοκολάτα κι αυτόματα σχεδόν μετάνιωσε για την υπερβολική κατανάλωση θερμίδων, περπάτησε πάνω κάτω στα κεντρικά καταστήματα εξετάζοντας κι επικρίνοντας την εικόνα της που έβλεπε ν’ αντανακλάται στις βιτρίνες: ήταν λάθος να φορέσει αυτή την στενή φούστα, τα τακούνια της ήταν υπερβολικά ψηλά, τα μαλλιά της δεν είχαν καθόλου όγκο κι αυτά τα γυαλιά ηλίου δεν κολάκευαν το στρογγυλό πρόσωπό της. Έπρεπε να χαλαρώσει επειγόντως, να ξαναβρεί την αυτοπεποίθηση και τη γοητεία της, αυτή τη γοητεία που ώθησε έναν άγνωστο άνδρα να μπει στο αεροπλάνο και να την ακολουθήσει.

Το Baba Cafe είχε ελάχιστο κόσμο. Αν και κανείς δεν έδειχνε να την παρατηρεί, ένιωθε σαν ξένο σώμα. Οι παρέες και οι σερβιτόροι ήταν πολύ νεότεροί της κι αυτό την κόμπλαρε. Δεν είχε ποτέ της καπνίσει μαύρο, οι παρεκτροπές της περιορίζονταν σε δυο τρία γερά μεθύσια στο λύκειο κι άλλα τόσα στο πανεπιστήμιο. Η ξερακιανή ξανθιά που πήρε την παραγγελία την κοίταξε ειρωνικά ή τουλάχιστον έτσι της φάνηκε. Ζήτησε καφέ κι ύστερα διάλεξε ένα έτοιμο, στριμμένο τσιγάρο από ένα δισκάκι που η σερβιτόρα κράτησε μπροστά της ανυπόμονα. Άρχισε να καπνίζει δειλά, με αβέβαιες, κοφτές ρουφηξιές. Και τότε παρατήρησε μια παρέα κοριτσιών πολύ κοντά της που έπιναν τσάι κι έτρωγαν κέικ. Space cake έγραφε ο κατάλογος, κι η Χριστίνα είπε να το δοκιμάσει κι αυτό, αφού το τσιγάρο είχε καταφέρει απλά να της φέρει πονοκέφαλο. Καλύτερα το κέικ, σκέφτηκε να μην μυρίζει κιόλας, να μην αφήνει ίχνη.

Τελείωσε τον καφέ και το κέικ, λίγο πριν την καθορισμένη ώρα του ραντεβού της με τον Ιορδάνη στην Rembrandts plein. Χτένισε τα μακριά της μαλλιά, έβαλε κραγιόν. Ύστερα φόρεσε τα μαύρα γυαλιά και ξεκίνησε. Αισθανόταν ανάλαφρη, αισιόδοξη και πάνω απ’ όλα ερωτική. Οι ανασφάλειές της είχαν υποχωρήσει κι είχαν δώσει τη θέση τους στην ανυπομονησία.

Τον αναγνώρισε εύκολα. Φορούσε κόκκινο πουκάμισο, λευκό παντελόνι κι είχε μια μαύρη τσάντα περασμένη στο ώμο, όπως ακριβώς της είχε γράψει στο τελευταίο του μήνυμα. Ήταν αρκετά πιο κοντός από ό,τι μπορούσε να μαντέψει απ’ τις φωτογραφίες του και φαινόταν μεγαλύτερος. Λίγο αργότερα παρατήρησε ότι τα μαλλιά του είχαν αρχίσει ν΄αραιώνουν.

Έτρεξε καταπάνω του σαν να τον γνώριζε χρόνια. Εκείνος έμοιαζε να τα χάνει με την τόση οικειότητα, σαν κάτι να τον συγκρατούσε απ’ το να την εμπιστευτεί. Το τσιγάρο και το κέικ την έκαναν ομιλητική, σχεδόν δεν τον άφηνε να πει κουβέντα. Ομιλητική και γελαστή. Της πρότεινε να κάνουν μια βόλτα στο κέντρο και να καθίσουν κάπου για φαγητό, πρώτη του φορά στο Άμστερνταμ, ας πάρει και μια γεύση της πόλης πριν αράξουν στο ξενοδοχείο, της είπε πονηρά. Τον ακολούθησε παραπατώντας ελαφρά, γελώντας όλο και πιο εύκολα, όλο και πιο δυνατά. Δάκρυα άρχισαν να κυλούν κάτω από τα γυαλιά ηλίου, δάκρυα χαράς, που η Χριστίνα παρέλειπε να σκουπίζει. Κάθισαν σ’ ένα γαλλικό εστιατόριο με θέα τα κανάλια, παρατηρώντας τους ποδηλάτες να περνούν. Ο καιρός ήταν πραγματικά γλυκός. Ο Ιορδάνης την κοιτούσε ανήσυχα. Σούπα και μπιφτέκι για κείνον, κόκα κόλα για τη Χριστίνα. Αναγκάστηκε να του μιλήσει για την περιπέτειά της. «Τώρα ανακουφίστηκα», σχολίασε ο Ιορδάνης, «νόμιζα ότι είσαι πάντα έτσι». Η Χριστίνα γέλασε τόσο ηχηρά που στράφηκαν από όλα τα τραπέζια και τους περιεργάστηκαν

Στη διαδρομή προς το ξενοδοχείο χρειάστηκε να την στηρίζει για να μην παραπατά, αλλά το δυσκολότερο ήταν τα στενά, ψηλά σκαλοπάτια. Εκείνη αναγκάστηκε να βγάλει τα παπούτσια της και να σηκώσει κι άλλο την κοντή της φούστα για να τα καταφέρει ν’ ανέβει, τράβηξαν τόση προσοχή που ο Ιορδάνης ένιωσε τα μάγουλά του να κοκκινίζουν. Αν θαύμαζε κάτι στη γυναίκα του, ήταν ο αυτοέλεγχος, η κομψότητα κι η αξιοπρέπεια με την οποία αντιμετώπιζε όλες τις καταστάσεις --η Χριστίνα είχε αρχίσει να τον απογοητεύει.

Το βράδυ δεν εξελίχθηκε όπως το είχαν σχεδιάσει. Η Χριστίνα αρνιόταν να βγάλει τα ρούχα της και να πλυθεί, ο ήχος και μόνο του νερού της προκαλούσε υστερία. Πέρασε τη βραδιά να τρώει σοκολάτες με γέμιση φράουλα και να παρακολουθεί τηλεόραση, χωρίς να γνωρίζει τη γλώσσα. Ο Ιορδάνης βγήκε μια βόλτα, κάθισε σ’ ένα μπαράκι κι ήπιε δυο μπίρες. Όταν επέστρεψε ελπίζοντας, η Χριστίνα κοιμόταν με τα ρούχα στο κέντρο του κρεβατιού, μαύρα και κόκκινα δάκρυα από το μακιγιάζ και σάλια κάλυπταν το πρόσωπό της. Εκείνος πέρασε τη νύχτα στην πολυθρόνα ν’ αναρωτιέται πώς ήταν δυνατόν να είναι τόσο ανώριμη μια γυναίκα τριανταέξι ετών.

Κατέβηκε μόνος του για πρωινό και έναν σύντομο περίπατο και το μεσημεράκι που συναντήθηκαν η Χριστίνα είχε μεν συμμαζευτεί και αλλάξει ρούχα, αλλά όπως του εκμυστηρεύτηκε, της ήταν αδύνατον να κάνει ντους ή ν’ αφήσει οποιονδήποτε να την αγγίξει. Και αυτό το τόνισε υψώνοντας τη φωνή της. Περπάτησαν στην πόλη και με προθυμία τον βοήθησε να διαλέξει δώρα για την οικογένειά του. Κάθισαν για φαγητό στο λόμπυ του Best Western, κουβεντιάζοντας περί ανέμων και υδάτων. Ένας υπόγειος εκνευρισμός και μια άκομψα καλυμένη επιθετικότητα μεταδιδόταν απ’ τον ένα στον άλλο. Η μαγεία είχε χαθεί οριστικά.

Στην πτήση της επιστροφής την είχε καταλάβει μια απίστευτη χαρά, κάτι σαν ευγνωμοσύνη που είχε έναν υπέροχο -και ψηλό, τόνισε στον εαυτό της- άνδρα, να την περιμένει. Αν το καλοσκεφτόταν, όλα έγιναν όπως έπρεπε. Είχε πάρει τις συνεντεύξεις που της είχαν ζητήσει από την εφημερίδα, είχε κάνει τα ψώνια της, είχε ζήσει την παρεκτροπή της, μια έντονη περιπέτεια που χρωστούσε στον εαυτό της από την εποχή της εφηβείας της, και, το κυριότερο, είχε αποφύγει να προδώσει τον Αλέκο, να θέσει την σχέση τους σε κίνδυνο για έναν άνδρα που δεν έβρισκε πραγματικά ελκυστικό. Όλα καλά λοιπόν. Ας όψεται το Space cake!

Dinos' and Martha's story

2011-07-19T11:13:00.000-07:00

Διαβάστε το κείμενό μου που δημοσιεύθηκε στο τχ. Ιουλίου 2011 του περιοδικού Pulse

“True” Stories

by Dr Eva Stamou

I met Dinos, a 47 year old businessman two years ago when he came into my office to discuss some personal issues that troubled him at the time. According to him, there were problems in his marriage due to his wife’s insecurities and her ‘paranoid’ jealousy. Martha 38, felt very competitive towards other women in Dinos’ life -he claimed-, especially his mother and his 7 year old daughter from his first marriage. Dinos was tired and upset from the continuing rows, his wife’s aggression, his mother’s complaints. Not even for a moment did he consider his own involvement and the possibility that his behavior might have had something to do with Martha’s reactions. Instead he blamed Martha’s past, the fact that she had gained weight, her hormones, the bad influence of her female friends.

A few sessions later, I met with Martha. The couple was at a point where they were getting physical during their fights, and were seriously considering divorce after three years of marriage. My first impression was that Martha was depressed and very angry towards her husband. Although during their common sessions Dinos was doing most of the talking, gradually a different story from the one that he had given me emerged through his wife’s comments: a story of repeated infidelity.

Martha claimed that Dinos had started becoming interested in other women immediately after their honeymoon ended. Moreover, he was communicating with his ex-wife frequently during the week, ignoring Martha’s objections. Martha felt terribly insecure and upset on a daily basis, but each time she was trying to talk about it, Dinos was accusing her of being paranoid.

Then, during their first summer together, Martha left Athens for a month to visit her ill father who lives in the north of Greece. When she returned on a Sunday morning with the early flight, she found the house spotless, as if it had been empty for a long time. Very puzzled she called Dinos, who said that he had been staying at his mother’s, but later in the day when Martha talked to her mother-in-law the woman seemed to be surprised to hear that Dinos was supposed to be staying at her place; however, later that night she called Martha in order to back up her son’s claim, saying that it was all a misunderstanding on her part.

Martha was desperate to find out the truth. She trusted her best friend, a lawyer, who advised her before taking any legal action to try and find out how Dinos was spending his free time. Checking Dinos’ mobile and email messages she discovered that after work he would often visit his ex-wife’s apartment, as well as arranging meetings with young women working at an escort service.

Martha decided that the only logical thing to do was to force Dinos admit to the truth. As she was never good in confronting people, she kept postponing talking to him, until she became really upset. She started attacking him both verbally and physically. Dinos would not admit he was seeing other women. He provided excuses and explanations for everything: he was visiting his ex-wife because the school psychologist had advised him to see his daughter as often as possible; the girls from the escort service were for his friends, he was trying to hook them up. He kept accusing Martha of pathological jealousy and became in his turn uncontrollably aggressive.

The situation got worse, but it wasn’t until Martha asked for a divorce that Dinos decided to look for professional help. He said to me that he did not want to get a second divorce both for emotional and financial reasons.

Dinos and Martha were having sessions for months, until she found the courage to clearly tell him how hurtful his behavior had been and how intensely she suffered, nearly from the beginning of their relationship. She admitted to feelings of inferiority and failure, as well as terrible frustration each time he was cheating of her or ignoring her. Martha’s words seemed to finally shock her husband who for the first time admitted that he was having sex with other women. He said he thought it was something natural, something all men do, something his mother had always accepted from his father without complaints or hysteria. He also realized for the first time that infidelity was one of the reasons behind the breaking up of his first marriage. He seemed honest when he confessed that he never thought his ‘habit’ could cause another human being such distress.

Martha decided to give her partner a final chance to behave as a husband should, but at the same time she made it clear to him --and to her own self-- that infidelity, was not acceptable. During our sessions we worked on establishing new rules to support their relation. It was gradually dawning on both of them, that the healing of common wounds, starts by taking individual responsibility.

Κακοποίηση και κοινωνική βία

2011-07-17T03:02:00.000-07:00

Το άρθρο μου για την κακοποίηση και την κοινωνική βία στο Protagon

Είμαστε όλοι στερεότυπα;

2011-07-11T23:55:00.001-07:00

Το άρθρο μου στην Book press

Πανεπιστημιακή μεταρρύθμιση

2011-07-06T04:10:00.000-07:00

Διαβάστε το άρθρο μου για την μεταρρύθμιση στα ΑΕΙ

Το φύλο της ταυτότητας

2011-06-28T04:07:00.000-07:00

Αναδημοσίευση του άρθρου μου από την εφημερίδα Το ΒΗΜΑ

Σε κάθε ταυτότητα αντιστοιχεί μια ετερότητα. Η πρόσφατη συζήτηση για την κατοχύρωση των πολιτικών δικαιωμάτων των μεταναστών, παρά τη σημαντική πρόοδο που μπορεί να επιφέρει για τη δίκαιη λύση ενός μείζονος προβλήματος, τείνει να επικαλύψει τη συνθετότητα της μεταναστευτικής ταυτότητας. Και μια βασική συνιστώσα διαφοροποίησης του μεταναστευτικού πληθυσμού είναι σίγουρα το φύλο. Αν ο μετανάστης εκπροσωπεί την ετερότητα στη γηγενή ταυτότητα, η μετανάστρια αποτελεί την ετερότητα της ετερότητας.

Κάποια από τα ζητήματα που προβληματίζουν έντονα την κοινή γνώμη στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια, έχουν απασχολήσει εδώ και αρκετές δεκαετίες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπου τόσο η μαζικότητα της μεταναστευτική εισροής όσο και η πολυμορφία των κοινωνικών ομάδων που συναποτελούν τον μεταναστευτικό πληθυσμό έθεσαν με ιδιαίτερα οξύ τρόπο συναφή πολιτειακά, οικονομικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά ζητήματα. Πολλές φορές η συζήτηση εστιάζει σε μία μόνο από τις μεταβλητές που συναποτελούν την ταυτότητα ενός ανθρώπου, οδηγώντας σε μία απλουστευτική ή αναγωγική θεώρηση. Θα ήταν, ως εκ τούτου, γόνιμο να εξετάσουμε την πολιτισμική, ταξική ή θρησκευτική ταυτότητα των μεταναστών στη συνάφειά της με το φύλο. Οι διαφορές στον τρόπο διαβίωσης μεταναστριών που ανήκουν σε διαφορετικές εθνικές ή θρησκευτικές ομάδες χρήζει οπωσδήποτε προσοχής. Σε έρευνες που έχουν γίνει υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής αναφέρεται ότι μετανάστριες από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης δηλώνουν πως αν και από τη στιγμή που ήρθαν στην Ελλάδα έχουν ελάχιστο χρόνο για τον εαυτό τους, η αυτοπεποίθησή τους έχει αυξηθεί και η σχέση με τα άρρενα μέλη της κοινότητάς τους έχει γίνει πιο ισότιμη, κυρίως λόγω της εργασίας και της οικονομικής συνεισφοράς τους στην οικογένεια. Τι συμβαίνει όμως με μετανάστριες από αραβικές και ασιατικές χώρες, που ενώ διαμένουν στα αστικά κέντρα ο ρόλος που είχαν στον τόπο καταγωγής τους δεν μεταβάλλεται, λόγω των θρησκευτικών και ηθικών κανόνων που διέπουν τη συμπεριφορά τους σε καθημερινό επίπεδο; Η επαφή αυτών των γυναικών με τον ντόπιο πληθυσμό είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου διαμεσολαβημένη από συζύγους, προστάτες ή γονείς και η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας συγκριτικά μικρή.

Αν και σε ευρωπαϊκό επίπεδο αρκετά από αυτά τα ζητήματα έχουν διερευνηθεί ενδελεχώς, οδηγώντας σταδιακά και μέσα από μακρόχρονες διαδικασίες στη χάραξη μιας ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής που επιθυμεί να εκλαμβάνεται ως κοινωνικά ευαίσθητη και δημοκρατικά έγκριτη, θα ήταν εσφαλμένο να θεωρηθεί ότι κάποια από τα δύσκολα ερωτήματα που αφορούν στην καθημερινότητα των εκατομμυρίων γυναικών που λόγω θρησκεύματος, ένδυσης ή γενικότερης συμπεριφοράς τους μοιάζει να μην έχουν «ενταχθεί» επαρκώς στο πολιτισμικό πλαίσιο μιας δυτικής κοινωνίας, έχουν απαντηθεί με ικανοποιητικό τρόπο. Τα ερωτήματα αυτά είναι δύσκολα διότι, μεταξύ άλλων, η συνέχιση των ανισοτήτων, της με ποικίλους τρόπους άδικης, καταπιεστικής και ενίοτε βάναυσης συμπεριφοράς των αρρένων μελών απέναντι στις γυναίκες μιας κοινότητας, «δικαιολογείται» συχνά μέσω της επίκλησης της θρησκευτικής, φυλετικής ή πολιτισμικής ταυτότητας αυτών των γυναικών, μιας ταυτότητας που οι ίδιες οι γυναίκες φαίνεται να προκρίνουν.

Είναι ενδεικτικό των προβλημάτων που ενέχει η αμερόληπτη πραγμάτευση αυτού του θέματος στη χώρα μας, ότι είναι σπάνια, αν όχι ανύπαρκτη έως τώρα, η παρουσία μουσουλμάνων μεταναστριών σε κάποιο από τα ρεπορτάζ ή τα απειράριθμα «πάνελ» ή «παράθυρα» που κατακλύζουν την τηλεοπτική ειδησεογραφία, ακόμη κι όταν αυτή έχει ως αντικείμενό της τον βίο των μουσουλμάνων μεταναστών. Στη Βρετανία είχα αρκετές φορές διαβάσει ή παρακολουθήσει συνεντεύξεις μουσουλμάνων γυναικών που υποστήριζαν ότι ο τρόπος ζωής τους είναι προσωπική τους επιλογή που κανείς δεν τους τον έχει επιβάλει. Οι γυναίκες αυτές, φορώντας τη χαρακτηριστική μπούρκα, που συνήθως εκλαμβάνεται από μη μουσουλμάνους ως σύμβολο της γυναικείας υποταγής, ισχυρίζονταν ότι οι νόμοι του Ισλάμ δεν τις καταπιέζουν αλλά τις προστατεύουν και ότι οι άνδρες τις αγαπούν περισσότερο απ΄ ό,τι τις γυναίκες που έχουν μεγαλώσει με δυτικά πρότυπα. Χρησιμοποιούσαν συνήθως ως παράδειγμα ότι οι μη μουσουλμάνοι «επιτρέπουν» στις γυναίκες να εκθέτουν το σώμα τους, από αδιαφορία ή διάθεση να τις εκμεταλλευτούν, σε αντίθεση με τους μουσουλμάνους που τιμούν τις γυναίκες τους με ολοκληρωτική πίστη και αφοσίωση. Στο Πανεπιστήμιο, στο Νοσοκομείο και στα Κέντρα Ψυχικής Υγείας όπου εργαζόμουν γνώρισα μουσουλμάνες που έλεγαν ακριβώς τα ίδια, τονίζοντας πόσο ευτυχισμένες, ήρεμες και ισορροπημένες ένιωθαν ζώντας υπό τις επιταγές του Ισλάμ. Οι περισσότερες νεαρές μουσουλμάνες χρησιμοποιούσαν συχνά ως απόδειξη των όσων έλεγαν το γεγονός ότι η ακαδημαϊκή μόρφωση και η εργασία τους όχι μόνο δεν είχε μεταβάλει τον τρόπο σκέψης τους, αλλά είχε αντίθετα ενδυναμώσει τις πεποιθήσεις τους και την απέχθειά τους για πολλές από τις συνήθειες της αγγλικής, καταναλωτικής κοινωνίας.

Σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι περισσότεροι Βρετανοί ήταν και παραμένουν ιδιαίτερα σκεπτικοί σε τέτοιου είδους δηλώσεις, τις οποίες συνήθως αντιμετωπίζουν με δυσπιστία και σαρκασμό. Ορισμένοι αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν, αντί να επαναστατούν, πολλές από τις μουσουλμάνες να διατείνονται ότι είναι απόλυτα ευτυχισμένες και να επιδίδονται μάλιστα σε μία ήπια μορφή προσηλυτισμού που είχε ως στόχο να παρουσιάσει ως ελκυστικό τον τρόπο ζωής τους σε μη μουσουλμάνες γυναίκες. Για αρκετούς επίσης ήταν θλιβερό το φαινόμενο ότι οι περισσότερες φοιτήτριες με τις μαντίλες συνήθιζαν να κάνουν παρέα μόνο μεταξύ τους και να μιλούν για την εμφάνιση και τη συμπεριφορά των Αγγλίδων και ευρωπαίων συναδέλφων τους με απίστευτο συντηρητισμό και σκληρότητα.

Είναι δύσκολο να κατανοηθεί με ποιον τρόπο η επιβεβλημένη ομοιομορφία στη συμπεριφορά και στην εμφάνιση, τα ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά καταναγκαστικών γάμων, ο απόλυτος έλεγχος των πράξεων και των επαφών της γυναίκας από τα άρρενα μέλη της οικογένειας που συχνά οδηγεί σε ανηλεή βία, ακόμη και στον θάνατο, ή ο ουσιαστικός αποκλεισμός από την πολιτική ζωή, μπορούν να εξασφαλίζουν την ισορροπία και την ευτυχία στην καθημερινότητα των γυναικών.

Ας σημειωθεί ότι οι περισσότερες μουσουλμάνες του Λονδίνου, του Μάντσεστερ και των υπόλοιπων αγγλικών πόλεων απολαμβάνουν μια αρκετά άνετη διαβίωση αφού οι οικογένειές τους αποτελούν ένα ισχυρό κομμάτι της βρετανικής οικονομίας με επιχειρήσεις και καταστήματα που ακμάζουν. Οι ίδιες μπορούν να μετέχουν απρόσκοπτα σε θρησκευτικές εκδηλώσεις, να σπουδάζουν στο πανεπιστήμιο, να ψωνίζουν τα ρούχα τους από εμπορικά κέντρα που ειδικεύονται στο ιδιαίτερο στυλ που υιοθετούν, να πηγαίνουν για φαγητό σε εστιατόρια και να ψωνίζουν από καταστήματα τροφίμων που απευθύνονται σε όσους και όσες ακολουθούν τη συγκεκριμένη διατροφή που επιβάλλουν οι θρησκευτικοί τους νόμοι. Ολα αυτά δηλαδή που είναι αυτονόητο ότι δικαιούνται όλες οι ομάδες ατόμων που ζουν σε μία πολυπολιτισμική κοινωνία.

Τι συμβαίνει με τις μουσουλμάνες μετανάστριες στη χώρα μας; Η συστηματική έρευνα που γίνεται στην Ελλάδα από ψυχολόγους, νομικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς επιστήμονες, έχει δώσει ήδη σημαντικές απαντήσεις στις κύριες διαστάσεις αυτού του ζητήματος. Η πολιτική πρακτική όμως, όπως εκδηλώνεται τόσο στο επίπεδο της έως τώρα νομοθεσίας όσο και σε αυτό της καθημερινής συμπεριφοράς, απέχει ακόμη αρκετά από το δημοκρατικά ευκταίο. Υπάρχουν στις μεγάλες πόλεις επαρκή κέντρα όπου οι μουσουλμάνες μπορούν να προσευχηθούν και να συναντήσουν άλλες γυναίκες, ή οποιοσδήποτε άλλος χώρος κατάλληλα διαμορφωμένος ώστε να καλύψει τις ιδιαίτερες ανάγκες τους; Αν μετανάστριες που προέρχονται από κράτη όπου οι γυναίκες στερούνται πρόσβαση σε στοιχειώδεις μορφές κοινωνικών, πολιτικών και επαγγελματικών δραστηριοτήτων, φτάνουν σε μια χώρα όπου αυτόματα το χρώμα, η εμφάνιση και οι θρησκευτικές πεποιθήσεις τους τις καθιστούν «παρίες», οι γυναίκες αυτές- παραγκωνισμένες τόσο λόγω των νόμων του Ισλάμ όσο και του εγχώριου κοινωνικού ρατσισμού θα γίνουν τα φαντάσματα των σύγχρονων αστικών κέντρων μας.

Special Olympics Athens 2011

2011-06-26T03:40:00.000-07:00

Άρχισαν οι Παγκόσμιοι Αγώνες Special Olympics ΑΘΗΝΑ 2011. Διαρκούν έως τις 4 Ιουλίου. Αγωνίζονται άτομα με διανοητική καθυστέρηση με σκοπό την κοινωνικοποίηση-η είσοδος για το κοινό είναι δωρεάν. Οι άνθρωποι αυτοί και οι οικογένειές τους αξίζουν τον σεβασμό και την αλληλεγγύη μας. Η παρουσία μας στους αγώνες είναι σημαντική.

Λογοτεχνία με ημερομηνία λήξης

2011-06-25T13:45:00.001-07:00

Το νέο μου κείμενο για την ελληνική λογοτεχνία στο Protagon

Οι Θεσμοί και τα Πρόσωπα

2011-06-24T23:55:00.000-07:00

Το νέο μου άρθρο στην Book Press

Υπάρχει ιδανικό σώμα;

2011-06-21T06:33:00.000-07:00

Το κείμενό μου στο Protagon

Ο Στρος-Καν και οι Ελληνίδες

2011-05-30T09:32:00.000-07:00

Το άρθρο μου στο Protagon

Λευκοί, ετεροφυλόφιλοι άντρες

2011-05-29T08:52:00.001-07:00

Το άρθρο μου για την πόλη και τις κοινωνικές ομάδες στην Bookpress

Παρουσίαση βιβλίου του Γ. Φιλιππίδη

2011-05-28T02:30:00.000-07:00

Γιάννης Φιλιππίδης, Κρατάς μυστικό; Άνεμος Εκδοτική, 2011

Το τρίτο βιβλίο του Γιάννη Φιλιππίδη με τον αινιγματικό τίτλο ‘Κρατάς μυστικό;’ είναι ένα βιβλίο για τις άδηλες όψεις των ανθρώπινων σχέσεων. Το μυθιστόρημα μας δίνει μία πολυπρισματική εικόνα της σχέσης μιας μάνας με την κόρη της και του τρόπου με τον οποίο ζουν την καθημερινότητά τους και αναβιώνουν τα περασμένα. Καθώς εκτυλίσσεται η ιστορία -και σκηνές από το παρελθόν παρεμβάλλονται σε αυτά που διαδραματίζονται στο αφηγηματικό παρόν αποκαλύπτονται στον αναγνώστη τόσο τα κοινά σημεία όσο και οι σημαίνουσες διαφορές ανάμεσα στις δύο γυναίκες και στις ιστορίες τους. Σταδιακά έρχονται επίσης στο φως οι λόγοι, οι αιτίες και τα βιώματα του παρελθόντος που καθορίζουν τις επιθυμίες, τις αποφάσεις και τις κινήσεις των πρωταγωνιστριών στο σήμερα.

Για την κατανόηση του μυθιστορήματος είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ο συγγραφέας δομεί την πλοκή με μια διττή χρονική μετάθεση: αφενός το μυθιστορηματικό παρόν εκτυλίσσεται όχι στο τώρα αλλά στη δεκαετία του 90 -- αφετέρου, οι εμβόλιμες αφηγήσεις μεταφέρουν τον αναγνώστη σε περασμένες δεκαετίες.

Η πλοκή εισαγάγει σταδιακά πολλούς χαρακτήρες πέραν των δύο κεντρικών. Δορυφόροι των ηρωίδων ένα πολύχρωμο πλήθος γυναικών που ενεργούν σε κοντινή ή μακρινή απόσταση από τις πρωταγωνίστριες, επηρεάζουν και επηρεάζονται από αυτές. Και ανάμεσα σε αυτό το πλήθος κινούνται δύο άνδρες: ο τρυφερός, δοτικός, συντροφικός Μάρκος του παρόντος που ζει τον έρωτά του με την Άννα -- και ο Αντώνης, πρώην σύζυγος της Αλεξάνδρας και πατέρας της Άννας που με την στάση του καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τη ζωή, την προσωπικότητα και το μέλλον των δύο γυναικών. Οι άνδρες παρουσιάζονται μέσα από το ερωτευμένο, αλλά και επικριτικό, ορισμένες στιγμές σκληρό βλέμμα των κεντρικών ηρωίδων - μ’ ένα εύστοχο αφηγηματικό εύρημα, η συναισθηματική εξέλιξη των ανδρών δίνεται μέσα από τις πράξεις και τα συναισθήματα των γυναικών. Σε αντιστροφή των παραδοσιακών ρόλων, οι ανδρικές φιγούρες είναι από πολλές απόψεις πιο αδύναμες και άτονες από τις γυναικείες. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του άπιστου Αντώνη, δεν μαθαίνουμε ποτέ την δική του άποψη για τα όσα διαδραματίστηκαν ανάμεσα στον ίδιο και στην Αλεξάνδρα, αφού η ανάλυση του χαρακτήρα είναι αποκλειστικά δοσμένη από την δική της οπτική.

Το αξιοσημείωτο για μένα στο ‘Κρατάς μυστικό;’ είναι ότι οι κεντρικές ηρωίδες του Γ. Φ. με προεξέχουσα την Άννα, κινούνται σε μία γκρίζα ηθική ζώνη, χωρίς καμία προσπάθεια ωραιοποίησης από τον συγγραφέα, χωρίς δικαιολογίες για τις πράξεις τους, μόνο εξηγήσεις που προβάλλουν μέσα από τις απώλειες, τις ματαιώσεις και τα τραύματα που έχουν βιώσει. Η Αλεξάνδρα είναι, εκτός των άλλων, μία γυναίκα που συμβιβάζεται καταδικάζοντας τον εαυτό της να ζει με έναν άνδρα ανίκανο να της προσφέρει την σταθερή, ειλικρινή, αγαπητική σχέση που έχει ανάγκη -- ενώ η Άννα είναι μία νεαρή κοπέλα που ότι δεν της δίνει η ζωή το διεκδικεί και το αρπάζει μόνη της με τρόπο βίαιο κι απενοχοποιημένο, αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Στο βιβλίο κυριαρχεί επίσης το δίπολο καλό-κακό που αφορά κυρίως τις δευτερεύουσες φιγούρες. Έτσι στον αντίποδα της απόλυτα αφοσιωμένης Ελευθερίας, της συγκινητικά δοτικής Ελένης, και της αθώας, τρυφερής Κατερίνας έχουμε την αρπαχτική, πρόστυχη Λίνα και την άσχημη, ανέραστη, αντικοινωνική, δηλητηριώδη Λαμπρινή.

Ο συγγραφέας δεν μας ζητά να συγχωρήσουμε ή να απενοχοποιήσουμε τις ηρωίδες του, αλλά να κατανοήσουμε τα κίνητρά τους, τα βιώματα που έπλασαν την προσωπικότητά τους, τις ξαφνικές απώλειες, την κοινωνική απομόνωση, τις απανωτές ματαιώσεις, τη μοναξιά. Πάνω από όλα, μάς καλεί να διαβάσουμε την ιστορία γυναικών κι ανδρών καθημερινών, αληθινών, περισσότερο ή λιγότερο οικείων ανάλογα με τα προσωπικά μας βιώματά, μακριά από τη επίπλαστη τελειότητα που συνήθως απευθύνεται στην ανάγκη των αναγνωστών να ξεχαστούν, να αποκοπούν από την πραγματικότητα.

Πώς το επιτυγχάνει αυτό ο Γιάννης Φιλιππίδης; Χρησιμοποιώντας γλώσσα απλή, καθημερινή, λόγο σχεδόν προφορικό ιδιαίτερα όταν μιλάει για απλά, συνηθισμένα πράγματα, την προετοιμασία του φαγητού, τη βόλτα στο πάρκο, τον απογευματινό καφέ, τη βραδινή έξοδο του Μάρκου και της Άννας. Στο ημερολόγιο της Άννας αντίθετα και στις στιγμές της αναπόλησης της Αλεξάνδρας η γλώσσα γίνεται περισσότερο περίπλοκη κι εσωτερική.

Το επιτυγχάνει, επίσης, παίζοντας με το χρόνο, επιστρέφοντας συχνά στο παρελθόν των ηρωίδων με σκοπό να φωτίσει το παρόν τους, σκόπιμα μπερδεύοντας τα συναισθήματα, τις επιθυμίες, τα όνειρα, τις πράξεις του τότε με αυτά του τώρα, τη ζωή της σταθερής, υπομονετικής Αλεξάνδρας με αυτή της παράτολμης, ατίθασης, διεκδικητικής Άννας που οι συγκυρίες την ανάγκασαν να γίνει μάνα της μάνας της. Οι ερωτικές ιστορίες των δύο γυναικών παρουσιάζονται στους αναγνώστες παράλληλα κι υπάρχουν στιγμές που μπλέκονται μεταξύ τους με τρόπο που οι συμβάσεις του χρόνου ακυρώνονται και η αναγνωστική αγωνία επιτείνεται. Το επιτυγχάνει εμπλουτίζοντας την ιστορία με λεπτομερείς περιγραφές και κινηματογραφικούς διαλόγους που βοηθούν τον αναγνώστη να σχηματίσει μία ολοκληρωμένη εικόνα για τον χαρακτήρα των ηρώων, να τους πλησιάσει, ακόμα και να ταυτιστεί μαζί τους, όπου αυτό είναι εφικτό. Το επιτυγχάνει ακόμα προσεγγίζοντας θέματα σκληρά και δυσάρεστα, όπως είναι η εγκατάλειψη, ο ξαφνικός θάνατος, η ερωτική προδοσία, η ασθένεια που σταδιακά οδηγεί στην ανασφάλεια, στην εξάρτηση, στο φόβο, στην απώλεια του εαυτού.

Τελειώνοντας το βιβλίο, έχοντας ακολουθήσει με ενδιαφέρον τη διαδρομή των δύο γυναικών ως το απρόσμενο τέλος της ιστορίας κι έχοντας βιώσει έντονα την πορεία τους, είναι μοιραίο για τον αναγνώστη να σκεφτεί και να αναπολήσει τη δική του ζωή: τα δικά του κρυμμένα ή βίαια φανερωμένα μυστικά, τους φόβους, τις απώλειες, τους έρωτες, τις όμορφες και τις άσχημες στιγμές, τα σχέδια που υλοποιήθηκαν και τ’ άλλα τα απραγματοποίητα, που έμειναν για πάντα στο χώρο της επιθυμίας. Άλλωστε ο ρόλος της λογοτεχνίας είναι να δίνει μορφή σε ό,τι μέσα μας αναζητά την έκφραση, αναδεικνύοντας και φωτίζοντας από διαφορετικές οπτικές το εύρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Και αυτό ο Γιάννης Φιλιππίδης στο ‘Κρατάς μυστικό;’ το καταφέρνει με επιτυχία.

No Diet Day

2011-05-08T00:53:00.000-07:00

Διαβάστε στο Protagon το κείμενό μου για την Ημέρα κατά της Δίαιτας.

The Male Body and its Image

2011-05-05T04:42:00.000-07:00

A new article for PULSE magazine

The intense interest in the physiology and sociology of men’s bodies is something quite recent. Until the 1980’s any discussion about ‘Body Image’ would almost exclusively refer to women. Historically, the female body is reproduced frequently in drawing, sculpture, cinema and advertising while in most novels the description of female body -in contrast to the male body- tends to be detailed and particular. During the last twenty years, however, and as a result of the greater exposition of the male body by the mass media and the fashion industry, this situation has started to change: our gaze is gradually turning to the male body.

The recent preoccupation of art, fashion, and mass media with the male body forces men to became more aware of their physical appearance, as well as of the feelings and thoughts connected to it. It is not a coincidence that social scientists have observed a worrying increase in certain types of food disorders, such as anorexia and bulimia, conditions that are believed to be directly related to the image adolescents and young men have about their bodies. It is worth noting that until recently, that sort of disorders were almost exclusively linked to women.

In their responses to psychology questionnaires, distributed at major British Universities, male students admit of thinking about their body image on a daily basis. In case they are not happy with what they see in the mirror, they spend a lot of time planning how they are going to improve their appearance through smart clothing, sports, the right choice of food, or working out in the gym. Young men also admit that they often have feelings of admiration, as well as envy for fellow students who happen to be well-built or who look fit, because they believe that those men are more popular in their student group.

Moreover, the most important finding of this kind of research is students’ own acknowledgement that the way they feel and think about their body, influences to a large degree their bond with their lovers, their overall performance during sex, and even the very possibility of enjoying the sexual act. It is worth stressing that on this issue, the answers given were very similar by both heterosexual and gay participants.

An important outcome of the research is that for young male British students, being thin and fit has become a a status symbol, a mark of social success. Participants believe that having a flat stomach is one of the hardest things to achieve in our days, certainly more difficult than acquiring a fancy laptop or a cool smart-phone. A flat stomach proves to others not just that you are strong, but also that you are ‘in control’, and as a consequence ensures the approval of other men and the interest of prospective partners.

Many students -both gay and heterosexual- assert that they avoid having sex or simply flirting with new partners before they can get rid of their extra weight, or that feelings of embarrassment and anxiety about their body image do not really allow them to enjoy sex. Finally, they believe that the more attractive their partner, the lower their own sexual performance, as well as the possibility to satisfy the other person.

It would certainly be interesting to conduct a similar research on men that are over twenty five years of age, or even better, on middle aged men. I am under the impression that -although time is not their friend- older men are more self-assured and confident about both their appearance and their sexual performance. This might be due to the fact that they are not as easily influenced by the fashion icons that are currently promoted by pop-culture and the advertising industries - but most importantly because they have a stable image of who they are, and what they want to achieve in life -and that image does not seem to alter dramatically with a few ups and downs in body weight!

Κρίση και συναισθήματα

2011-04-28T05:12:00.002-07:00

Το νέο άρθρο μου για την 'Κρίση' στην Bookpress

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

2011-04-23T03:46:00.000-07:00

Bullying

2011-04-17T07:53:00.000-07:00

Το κείμενό μου με θέμα τον εκφοβισμό στο Protagon

To Γράμμα μιας Άγνωστης στο Θέατρο Εκάτη

2011-04-02T07:08:00.000-07:00

Στο θέατρο Εκάτη η Βαλεντίνη Λουρμπά διασκεύασε και σκηνοθέτησε το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ, ‘Το γράμμα μιας άγνωστης’, με τρόπο που διαφύλαξε τα στοιχεία του ερωτικού πάθους, του πένθους και του πόνου της ηρωίδας του έργου. Αυτό που αποφεύγει η σύγχρονη αυτή εκδοχή είναι η υπέρμετρη συναισθηματολογία, τόσο χαρακτηριστική της εποχής του συγγραφέα, μα δύσκολα αποδεκτή από το θεατρικό κοινό σήμερα.

Η παράσταση εκτυλίσσεται σε έναν χώρο ιδιαίτερα υποβλητικό. Υιοθετώντας ένα μοντέρνο, λιτό σκηνικό, όπου γίνεται άριστη χρήση κάθε αντικειμένου από τις δύο ηθοποιούς που έρχονται σε άμεση οπτική επαφή με τους θεατές, η Βαλεντίνη Λουρμπά σε ένα σύντομο κείμενο που φέρει την υπογραφή της και το οποίο μας εισαγάγει στο κυρίως έργο και η Φίλια Δελαγραμμάτικα στο ρόλο της άγνωστης προσεγγίζουν το υπέροχο κείμενο του Τσβάιχ με μια φρέσκια ματιά.

Η θέση των δύο φύλων αλλά και των κοινωνικών τάξεων στη Βιένη του μεσοπολέμου ο έρωτας κι ο θαυμασμός μιας νεαρής γυναίκας της εργατικής τάξης -της οποίας ο θεατής δεν μαθαίνει ποτέ το όνομα- για έναν γνωστό, γοητευτικό μεσήλικα συγγραφέα, το παιδί που συλλαμβάνει η ηρωίδα σε μία από τις ελάχιστες ερωτικές συνευρέσεις τους και ο θάνατος του παιδιού χρόνια μετά αποτελούν τα κυρίαρχα θέματα του έργου του Τσβάιχ.

Η Φίλια Δελαγραμμάτικα έχει ένα ενδιαφέρον, ειλικρινές πρόσωπο, μια παρουσία πειστική, θερμή και σε αρκετές στιγμές συγκινητική, χωρίς να γίνεται μελό. Η σκηνοθετική επινόηση του voice over της φωνής του ήρωα από τον Χρήστο Τσάγκα στην τελευταία ηχογράφηση της καριέρας του, λειτουργεί άριστα, προσδίδοντας στην παράσταση μια πιο ολοκληρωμένη μορφή. Αν και φυσικά απών μέσω αυτού του τεχνάσματος ο ήρωας της ιστορίας αποκτά μια έντονη παρουσία στο μυαλό των θεατών.

Έχει ενδιαφέρον το κείμενο του Τσβάιχ για τον σημερινό θεατή; Η απάντηση είναι οπωσδήποτε θετική αφού η παράσταση καταφέρνει με τρόπο άμεσο και καίριο να φωτίσει τη δυναμική του ερωτικού παιχνιδιού, τους ρόλους που υποδύεται μια γυναίκα στις σχέσεις της με τους άνδρες και το τίμημα που πληρώνει όποιος επιδιώκει την αυθεντική επαφή με ανθρώπους που δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσουν την ανιδιοτελή αγάπη.

Συνταγές ευτυχίας ή αυταπάτη;

2011-03-22T07:18:00.000-07:00

«Τα βιβλία αυτοβοήθειας δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον ψυχολόγο»

Θα εμπιστευόσασταν για το πρόβλημά σας κάποιον ψυχολόγο τον οποίο όχι μόνο δεν θα είχατε ποτέ συναντήσει, αλλά και με τον οποίο δεν θα είχατε ποτέ κανενός είδους επικοινωνία μέσω διαδικτύου ή τηλεφώνου; Σε έρευνα που έγινε σε κορυφαία βιβλιοπωλεία της πρωτεύουσας, η εκλαϊκευμένη ψυχολογία, τα γνωστά βιβλία αυτοβοήθειας σημειώνουν σημαντική αγοραστική επιτυχία, ιδιαίτερα ανάμεσα σε γυναίκες από 35 έως 45 ετών. Διαβάζοντας σχετικά κείμενα στον ελληνικό αλλά και στον διεθνή Τύπο, αναρωτιέμαι πόσοι από τους αναγνώστες αυτού του είδους των βιβλίων έχουν σοβαρά σκεφτεί να επισκεφθούν το γραφείο κάποιου ειδικού - και αυτόματα μου έρχονται στο μυαλό ορισμένοι λόγοι εξαιτίας των οποίων φαντάζομαι πως το αποφεύγουν.

Ένας από τους λόγους πιστεύω πως είναι ότι πολλοί άνθρωποι νιώθουν ένα γενικό αίσθημα αποξένωσης και απογοήτευσης από τον τρόπο ζωής τους, χωρίς να μπορούν να καταλάβουν το ακριβώς τους “φταίει” και πως να ορίσουν το πρόβλημα που τους απασχολεί. Αυτό εντείνει τη σύγχυσή τους, κι ενώ προσπαθούν, από τη μία να δώσουν όνομα στο πρόβλημά τους διαβάζοντας βιβλία εκλαϊκευμένης ψυχολογίας, είναι πεπεισμένοι, από την άλλη, ότι η ψυχοθεραπεία δεν μπορεί να τους βοηθήσει, εφόσον ούτε οι ίδιοι δεν καταφέρνουν να συνειδητοποιήσουν από τι “πάσχουν”. Ένας άλλος λόγος είναι ότι, ακόμα και στις μεγάλες πόλεις της χώρας μας, η επίσκεψη στον ψυχοθεραπευτή, εξακολουθεί-τουλάχιστον για κάποιες κοινωνικές ομάδες - να αποτελεί ταμπού. Οι γυναίκες, ειδικότερα, που αναζητούν λύσεις μέσα από τα self help books έχουν μάθει να αποσιωπούν, να αρνούνται, και σε αρκετές περιπτώσεις να υπομένουν αυτά που τις ενοχλούν τόσο στον χώρο εργασίας τους όσο και στις προσωπικές τους σχέσεις. Τα καλά και άξια κορίτσια δεν μιλάνε για τα προβλήματά τους - και μάλιστα σε έναν “ξένο”! Τέλος, η άποψη που επικρατεί στην Ελλάδα σε ορισμένους κύκλους ότι τα χρήματα στον ψυχολόγο είναι πεταμένα λεφτά, καθώς και η άποψη ότι οι ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες είναι πανάκριβες (αντίληψη που κάποιοι Έλληνες ψυχαναλυτές ‘διασημότητες’ αρέσκονται, δυστυχώς, να την επιβεβαιώνουν σε συνεντεύξεις τους), κρατούν πολλούς ανθρώπους μακριά από τα γραφεία των ειδικών.

Όσον αφορά τον πρώτο λόγο, μια σημαντική λειτουργία της ψυχοθεραπευτικής σχέσης είναι να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε ποιο είναι πραγματικά το πρόβλημα που δυσχεραίνει τη ζωή μας, ώστε να οδηγηθούμε σταδιακά στη λύση, που θα έχει απτά αποτελέσματα για τη διάθεση και την καθημερινότητά μας. Όσον αφορά το δεύτερο λόγο, ένα ταμπού δύσκολα καταρρίπτεται, με επιχειρήματα, γι αυτό απλώς θα επισημάνω την αξία της απελευθερωτικής εμπειρίας που δημιουργεί η παραδοχή ότι όχι μόνο χρειαζόμαστε, αλλά και δικαιούμαστε ψυχολογική υποστήριξη για ζητήματα που δεν ξεπερνιούνται με τη μέθοδο της σιωπής ή με τις εύπεπτες συμβουλές που προσφέρει η εκλαϊκευμένη ψυχολογία. Ο ευσυνείδητος ψυχολόγος θα διαπραγματευτεί ξεχωριστά με τον κάθε θεραπευόμενο το οικονομικό μέρος της σχέσης τους και δεν θα επιτρέψει ποτέ η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα ενός ανθρώπου να του στερήσει την υποστήριξη που έχει ανάγκη.

Αν παρ’ όλα αυτά αναζητείτε τρόπο να εμβαθύνετε στο νόημα της ζωής και να κατανοήσετε τους άλλους και τον εαυτό σας μέσα από τα βιβλία, αφήστε τον πάγκο με τα self help books και κατευθυνθείτε στα ράφια με τον τίτλο: “Λογοτεχνία.”

Δημοσιεύθηκε στη Bookpress, τεύχος 09, Ιούνιος 2010

Χημεία και Τέρατα

2011-03-18T08:04:00.000-07:00

Το κείμενό μου στο Protagon για την οικονομική κρίση και την ψυχική υγεία

The Real Housewives of Athens

2011-03-12T01:07:00.000-08:00

Διαβάστε στο Protagon το κείμενό μου για την τηλεοπτική σειρά The Real Housewives of Athens

Ρατσισμός 'υψηλής ραπτικής'

2011-03-09T01:58:00.000-08:00

Το άρθρο μου στο protagon για τις πρόσφατα κατορθώματα του John Galliano

Μας αφορά η γιορτή της Γυναίκας;

2011-03-07T01:54:00.000-08:00

Διαβάστε το άρθρο μου για τη 'Γιορτή της Γυναίκας' στην bookpress

Jane's story

2011-02-22T08:00:00.000-08:00

Ένα κείμενο μου που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του αγγλόφωνου περιοδικού Pulse - βασίζεται στην αληθινή ιστορία μιας νέας γυναίκας εθισμένης στο αλκοόλ.

The woman stepped back and looked at me with eyes wide open. She seemed angry and scared at the same time. “There is no way the University is going to promote a drunk!” she screamed. “Behave yourself or I am going to call security”. I realized I had been standing in front of her with my right foot on the door, blocking her way out of the office, gesturing uncontrollably. Moira was the head of department and the first person ever to call me ‘a drunk’ at my face. I was in shock! I had been working at the University of York for the last 6 years, teaching and publishing non-stop. I thought I deserved the promotion.

Moira was not the first person to note that I had a drinking problem but her attitude made me realize that the people responsible for my academic future, my peers, had me labeled as an alcoholic. I knew I used to get ‘assertive’ after a few drinks but that usually helped me to get my way with people, to gain respect, did it not? I also knew I was not dealing well with criticism, but I always though other people could not tell - or could they? I was definitely a heavy drinker but so were most of my friends, as well as my boyfriend. Were we all alcoholics, or just me?

I withdrew into myself and continued drinking in order to deal with my frustration and anger. A few months later my father asked me to get a sabbatical and visit home urgently. He said that my 54 year old mother was in hospital in need for an operation. I spend summer in Crete at my family home. I was a mess, starting my drinking early in the morning, interrupting my habit only during hospital visiting hours. The first day I met with the doctor in charge, he asked me and my father whether my mother was abusing alcohol. We both were quick enough to lie for her, to mask off the signs of her addiction as we used to do, since I remembered myself. “Oh, no” we said, “she does not have a drinking problem. She can go without drinking for days and she only drinks wine or beer, she avoids all high alcohol drinks!”

Pacing up and down the hospital corridors helped my mind take a trip back in time; things started becoming clearer to me. I recalled having my first drink when I
was just twelve during the Christmas family dinner. My mother who was by then a heavy drinker thought that it would be ok for me to have a glass of ‘innocent red wine’. My father agreed that red wine was good for health. I remember becoming dizzy but at the same time liking the feeling of being a grown up, the feeling of belonging. A few days later I tried alcohol again in the privacy of my room. By the time I was fourteen, I was secretly consuming at least a drink per day.

I kept drinking systematically through high school and university. I studied English at the University of Athens away from home, free to enjoy all the things I loved, including alcohol. I was an efficient student with excellent grades and at the same time popular with boys. People were telling me I was pretty and smart but I never felt happy enough about myself; I relied on alcohol to feel confident and sexy. My university teachers were happy with my academic performance but kept commenting that I was quite aggressive, unable to deal with criticism. I never paid serious attention to their comments, repeating to myself that they were just threatened by my brains.

I left Athens with a scholarship for postgraduate studies in London. Although I kept drinking heavily throughout my time at UCL, I managed to excel and to find a job teaching English at the University of York. I was 28, just beginning my academic career, and already an alcoholic for the past 14 years. A few months later I met with my partner, Daniel who run the local Thomas Cook. We moved in together and started enjoying our common life with trips in exotic destinations, lots of dinning out, and frequent visits to the pub. Daniel and his friends used to drink regularly and nobody ever mentioned that my drinking was out of the ordinary.

But now, thanks to my Head of Departement and my mother’s health problems, the truth was out. I was an alcoholic. Both physically and psychologically I was a mess. I hated my parents and my boyfriend and I kept blaming them for my situation, I felt that they wanted to destroy me, to keep me drinking for their own personal reasons. Only alcohol was my friend; and so I kept drinking.

I managed to talk to my cousin Dimitris. “I know he said, I’ ve known for years.” He suggested I should see a psychiatrist, which I found insulting. I finally decided to see a psychologist but things did not change overnight: It took me 8 months of personal therapy to quit drinking. Then I began group therapy, which goes on until today, three years later. Therapy helped me realize that my parents will never admit to my mother’s addiction, but I have accepted that I cannot help them - not if they do not want to be helped. I’ ve also understood that I was always attracted to people who were either suffering from some kind of addiction, like my ex boyfriend Daniel, or who were indifferent, emotionally detached, and could not easily tell or care if I was an alcoholic.

My current boyfriend, Mark, a university colleague, who knows the truth about my drinking problem, is really supportive. I am able to talk honestly to him about my anxieties and insecurities and for the past year we enjoy an intimate, loving relationship. This summer we are going to get engaged at my homeland. As I am approaching 38 my greatest desire is to start a family. I am really proud to have stayed sober all this time.

Ο ρατσισμός της ηλικίας

2011-02-06T10:09:00.000-08:00

Διαβάστε στην bookpress

Προσωπογραφίες

2011-01-29T12:15:00.000-08:00

Διαβάστε τη συνέντευξή μου στο piraeusnews

Η αρχειοθέτηση της μνήμης

2011-01-12T09:03:00.000-08:00

Διαβάστε το άρθρο μου:
Η αρχειοθέτηση της μνήμης

στην Book press και στο Κουτί της Πανδώρας

Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών

2010-12-19T04:31:00.001-08:00

Το άρθρο μου για τα εγκαίνια της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών
στην bookpress

Η Αριθμητική της Ευτυχίας

2010-12-13T09:03:00.000-08:00

Η Αριθμητική της Ευτυχίας

στην Bookpress

και στο Κουτί της Πανδώρας

Η παρουσίαση στον Ευριπίδη Νοέμβρης 2010

2010-12-04T07:10:00.001-08:00

Η δε γυνή να φοβήται τα πάνελ

2010-11-27T11:04:00.000-08:00

Το άρθρο μου για τα τηλεοπτικά ριάλιτι στο protagon.gr

Πρόσκληση

2010-11-16T02:28:00.000-08:00

Περί "τρομοκρατίας"

2010-11-14T01:17:00.000-08:00

Το άρθρο μου περί "τρομοκρατίας" στο protagon.gr

Μια 'αποκλειστική λέσχη' για όλους

2010-11-03T02:45:00.000-07:00

Το άρθρο μου για το facebook στη Book Press

http://www.bookpress.gr/stiles/ideolipsies/

No man is an island

2010-10-21T02:04:00.000-07:00

Το κείμενό μου για το σήριαλ 'Το Νησί' στο Protagon.gr

Ο Γιάννης Φιλιππίδης γράφει για το βιβλίο μου

2010-10-18T04:35:00.000-07:00

Τα πρόσωπα στα διηγήματα των «Μεσημεριανών συνευρέσεων» κινούνται στα μοναχικά τόπια της μεγάλης πόλης, αναζητώντας την ερωτική τους ταυτότητα, υποφέρουν από νευρώσεις, έχουν ατέλειες φυσικών προσώπων, που συναντάμε και μεις. Η Εύα Στάμου ωστόσο, στέκεται απ’ την απόσταση που δίνει η συγγραφική ιδιότητα, διεισδύει έξυπνα κι ειλικρινά μέσα τους, σκιαγραφεί τις ιστορίες τους με στακάτο λόγο και συχνά μη προβλέψιμο τρόπο, πολύτιμο αυτό σε μια εποχή, όπου τα περισσότερα έχουν ειπωθεί πολλαπλώς.

.Στο μωσαϊκό των σημερινών της ανθρώπων, βασικό θέμα διερεύνησης παίζει το ίδιο τους το σώμα κι άμεσα, η ψυχή που κατοικεί σ’ αυτό, οι κρυφές σκέψεις, οι πόθοι, τ’ απραγματοποίητα, όσα φανερά δε λέγονται.

Η διάθεση για εξουσία, οι τρόποι που τους φέρνουν πιο κοντά στην απόλαυση των αισθήσεων, οι ευαισθησίες που ντύνονται τα ρούχα της σκληρότητας στα φανερά, όσα χάνουν ανύποπτα, η ανεπάρκεια των αισθημάτων, όσα σκέφτονται και δεν ομολογούν, όσα επιθυμούν αλλά δε γίνονται.

.Οχτώ πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες ανθρώπων μέσα από διαφοροποιημένα ντεκόρ, μοιάζουν με καλογυρισμένες ταινίες μικρού μήκους, απ’ αυτές που όλοι θα θέλαμε να δούμε, από μια συγγραφέα που σε ρόλο σκηνοθέτη/σεναριογράφου, έχει την ικανότητα να παρατηρεί το πλήθος γύρω της, να το επιμερίζει όπως του αξίζει σε πρόσωπα, γνωρίζοντας έντεχνα την μακριά κι επίπονη διεργασία της εσωτερικής αναζήτησης των προσωπικοτήτων τους.

Η "σιωπή" των Διανοούμενων

2010-10-15T00:11:00.000-07:00

Διαβάστε στην Book Press το άρθρο μου η 'Η "σιωπή" των Διανοούμενων'

http://www.bookpress.gr/stiles/ideolipsies/

Η συνέντευξη στην εφημερίδα ΔΡΟΜΟΣ

2010-10-13T00:51:00.000-07:00

Διαβάστε την συνέντευξη στον Κώστα Στοφόρο για την εφημερίδα ΔΡΟΜΟΣ

Μέχρι να σε βρω

2010-10-06T01:42:00.000-07:00

Διαβάστε την κριτική μου για την ταινία του Γκαρσία: 'Μέχρι να σε βρω' στην Book Press

http://www.bookpress.gr/multipress/sinema-theatro/mexrinasevrw

Σκέψεις

2010-09-29T10:19:00.000-07:00

Πότε θα σταματήσει η Βουλή να λειτουργεί ως πεδίο δημοσίων σχέσεων και προσωπικής καριέρας και όχι ως πεδίο ουσιαστικού διαλόγου με σκοπό την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων; Όταν οι πολίτες πριν ρίξουν την ψήφο τους θα εξετάζουν τα επιχειρήματα, την ιδεολογία και το έργο του εκάστοτε υποψηφίου και όχι το πως μπορεί να τους φανεί χρήσιμος σε ατομικό επίπεδο.

Και θα μου πείτε πώς είναι δυνατόν να γίνει αυτό, τους έχουμε απόλυτη ανάγκη, γιατί, ναι, έχουν δυστυχώς διαμορφώσει τον πολίτη ακριβώς όπως τον θέλουν ώστε να προστατεύουν την εξουσία τους και τα συμφέροντά τους χωρίς να χρειάζεται να προσφέρουν έργο και λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα. Το μόνο που χρειάζεται να κάνουν για να εξασφαλίσουν την επανεκλογή τους είναι να 'βολεύουν' τους ψηφοφόρους τους και να διατηρούν μαζί τους την σχέση εξάρτησης που τους κρατά στην εξουσία. Γι αυτό οι πελατειακές σχέσεις στην πολιτική είναι στη χώρα μας η ισχυρότερη... ιδεολογία!

Η όποια συζήτηση που υποτίθεται ότι διεξάγεται στην εκάστοτε κοινοβουλευτική ομάδα, έχει φαντάζομαι χαρακτήρα ψυχοθεραπείας και πρακτικά μηδενικό αντίκτυπο.

Το χειρότερο είναι ότι μας έχουν πείσει πως αυτή η κατάσταση δεν αλλάζει. Μας έχουν πείσει ότι είναι αφελές και κυρίως ανώφελο να προσπαθούμε να ανατρέψουμε την σχέση μας με τους επαγγελματίες πολιτικούς. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχουμε χάσει την ελπίδα, την αισιοδοξία και την αυτοεκτίμησή μας. Έχουμε γίνει γκρινιάρηδες, δικαιολογημένα οργισμένοι, καταθλιπτικοί και πάνω από όλα ηττοπαθείς.

Ροζ κουλτούρα

2010-09-09T10:54:00.000-07:00

Διαβάστε το άρθρο μου: 'Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας' στην
Bookpress

To smoke or not to smoke?

2010-09-04T05:50:00.000-07:00

Η τάση του ανθρώπου να μην σκέφτεται τις συνέπειες των πράξεων και συνηθειών του στο μακρινό μέλλον αλλά να εμμένει στις συνέπειες των έξεων αυτών όπως εκδηλώνονται στο παρόν, είναι συνυφασμένη με το ένστικτο της επιβίωσης Με τον τρόπο αυτό καταφέρνει να παραμένει δημιουργικός, ισορροπημένος κι αισιόδοξος μακριά από την σκιά του θανάτου. Ο μηχανισμός αυτός έχει και κάποια αρνητικά, το κυριότερο από τα οποία εντοπίζεται στην αδιαφορία του ανθρώπου για συνήθειες που χωρίς αμφιβολία γνωρίζει ότι μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβη της υγείας του ή και στον θάνατο, αλλά δεν καταφέρνει να περιορίσει ή να βγάλει από την καθημερινότητά του. Μία από αυτές τις αναμφίβολα επιβλαβείς συνήθειες είναι το κάπνισμα. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί σήμερα ότι δεν έχει τις απαραίτητες πληροφορίες για τις καταστρεπτικές συνέπειες της νικοτίνης. Παρόλα αυτά η απόλαυση που προσφέρει στον καπνιστή η χρήση της ουσίας αλλά και η διαδικασία του καπνίσματος ενός τσιγάρου και το γεγονός ότι είναι μια έξη της οποίας οι συνέπειες αργούν να φανούν στον οργανισμό, οδηγούν πολλούς καπνιστές να αγνοούν ή να μεταθέτουν την επίλυση του προβλήματος του εθισμού τους.

Το κάπνισμα κόβεται όπως οποιαδήποτε άλλη ναρκωτική ουσία, δηλαδή μειώνοντας σταδιακά τη δοσολογία έως ότου επιτευχθεί το ποθητό αποτέλεσμα. Καλό είναι ο καπνιστής που επιθυμεί να σταματήσει το τσιγάρο να έχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ας πούμε 30 ή 60 μέρες, αφού διαφορετικά το πιθανότερο είναι να μειώσει για κάποιο διάστημα την κατανάλωση νικοτίνης για να την αυξήσει τελικά, λόγω της στέρησης που θα έχει υποστεί ο οργανισμός. Το πρώτο βήμα είναι να μειώσουμε την ημερήσια δόση ακριβώς στο μισό -ο καπνιστής των είκοσι τσιγάρων στα δέκα κ.λπ- και σταδιακά να συνεχίσουμε την μείωση αυτή έως ότου φτάσουμε τα τρία, τα δυο, το ένα και τελικά απαλλαγούμε από την ανάγκη να καπνίζουμε.

Απαραίτητες προϋποθέσεις για να επιτύχει κανείς την μείωση ή το κόψιμο του τσιγάρου είναι: πρώτον να το κάνει όχι επειδή κάποιος του το επιβάλλει αλλά επειδή ο ίδιος είναι έτοιμος και αποφασισμένος -- και δεύτερον να πιστεύει ότι το κάπνισμα δεν είναι επιλογή αλλά εθισμός.

protagon.gr

2010-08-31T02:03:00.000-07:00

Η παρουσίαση του Κώστα Γιαννακίδη στο www.protagon.gr

Υπάρχει μόνο ένας τρόπος για να ολοκληρώσεις τις «Μεσημβρινές Συνευρέσεις» με μία αίσθηση ικανοποίησης: να διατηρείς μία καλή και ισορροπημένη σχέση με τον εαυτό σου. Μόνο που αυτή η σχέση έχει τελειώσει εδώ και χρόνια ή ακόμα την περιμένεις να γεννηθεί. Το πιθανότερο είναι να τελειώσεις το βιβλίο με τη γεύση που σου αφήνει το αίμα όταν το καταπίνεις. Διότι προηγουμένως δεν έχεις απλώς αγγίξει τις πληγές του εαυτού σου, τις έχεις γευτεί κιόλας.

Νομίζω πως κάτι τέτοιο θέλει και η συγγραφέας, η Εύα Στάμου. Μπορεί, ως ψυχοθεραπεύτρια, να θέλει ευτυχισμένους ασθενείς, αλλά ως γραφή θέλει να συστήσει τους αναγνώστες στα πάθη τους. Κατά τη γνώμη μου το καταφέρνει σε τέτοιο βαθμό που πιστεύεις ότι κάπου στο κέντρο του βιβλίου θα βρεις τη λύση στις απορίες και την παρηγοριά στις αγωνίες σου. Δεν θα τις βρεις επειδή δεν είναι εκεί. Ίσως, όμως, το βιβλίο να σου δείξει κάποιες κατευθύνσεις για τη διαδρομή.

Αποτελείται από οκτώ διηγήματα. Η πλοκή τους δεν έχει τόση σημασία. Για την ακρίβεια ο αναγνώστης δεν ακολουθεί τον μύθο, αλλά εκείνα τα φωτεινά σημεία στα οποία αναγνωρίζει τον εαυτό του. Και στα οκτώ διηγήματα η συγγραφέας εστιάζει στη σχέση που διατηρούμε με το σώμα μας. Και το σώμα μας είναι πολλά, ίσως είναι και τα πάντα. Κιβωτός φθοράς, βάρκα που ετοιμάζεται να πλεύσει στην Αχερουσία, όχημα που πάει και καρφώνεται με πάθος επάνω σε ηδονές. Η Εύα Στάμου προσπαθεί και η ίδια να μάθει τι προκαλούν όλα αυτά σε εκείνο που άλλοι ονομάζουν ψυχή και άλλοι αποτέλεσμα χημικών διεργασιών. Αλλά αυτές οι απαντήσεις δεν ισοδυναμούν με το τέλος της ποίησης;

Τέλος πάντων, τα διηγήματα δεν είναι ισοβαρή, αλλά οι αποστάσεις μεταξύ τους δεν είναι τεράστιες. Προσωπικά ξεχώρισα το πρώτο, τον «Χάρτη» για τη σχέση που διατηρεί μία νεφροπαθής με το σώμα της και τον έρωτα που βιώνει μέσα από αυτό και την «Αλυσίδα» που πραγματεύεται τη θέση μας στο χρόνο, απέναντι στο θάνατο μας που έχει ήδη συντελεστεί.

Παρά το βάθος των εννοιών που πραγματεύεται, το βιβλίο ρέει εύκολα. Είναι μόλις 145 σελίδες, θα το τελειώσετε πάνω στον καναπέ. Και η πολυθρόνα δίπλα είναι άδεια αφού ο ψυχοθεραπευτής βρίσκεται μέσα στο βιβλίο.

Προσωπικό

2010-08-06T04:14:00.000-07:00

Τους τελευταίους μήνες έχει μπει στη ζωή μου ένας ακάλεστος 'φίλος'. Πρόκειται για έναν μεσήλικα, θαυμαστή της συγγραφικής δουλειάς μου ο οποίος με πρόφαση την εκτίμηση που διατυμπανίζει ότι αισθάνεται για μένα, προσπαθεί να μου επιβάλλει την παρουσία του. Εμφανίζεται συχνά μπροστά μου με κάποια πρόφαση, περνάει έξω από το γραφείο μου, με βομβαρδίζει με μηνύματα όπου έμμεσα ζητάει συμβουλές για τις επαγγελματικές αλλά και προσωπικές κινήσεις του. Γνωριστήκαμε πριν από μήνες σε μία παρουσίαση βιβλίου. Ο άνδρας ζήτησε μια επαγγελματική κάρτα μου. Ήταν σοβαρός και ευγενικός. Λίγες μέρες αργότερα άρχισαν τα τηλεφωνήματα προκειμένου να κανονίσει μαζί μου συνάντηση για καφέ, να μου εκθέσει είπε τα προβλήματά του, να δω πόσο έχει βασανιστεί στη ζωή του και να τον συμβουλεύσω για το μέλλον.

Όσο περίεργο κι αν ακούγεται δεν είναι η πρώτη φορά που μου συμβαίνει κάτι τέτοιο από τη μέρα που επέστρεψα στην Ελλάδα. Είναι αρκετοί οι άνθρωποι που αδυνατούν να κατανοήσουν τον ρόλο του ψυχολόγου, την σημασία του επαγγελματικού πλαισίου, την δεοντολογία του επαγγέλματος. Ορισμένοι θεωρούν ότι ο ψυχολόγος είναι ένας πιο ειδικευμένος 'φίλος' με τον οποίο μπορείς να πιεις το καφεδάκι σου και να μιλήσεις για τα προσωπικά σου σε δημόσιο χώρο, ότι έχει την υποχρέωση αλλά και το ενδιαφέρον να σε ακούσει και στην συνέχεια να σε βοηθήσει χωρίς να πληρωθεί για τις επιστημονικές γνώσεις και τον χρόνο του, χωρίς να ενοχληθεί για την παραβίαση του ιδιωτικού του χώρου.

Εξήγησα στον άνδρα ότι η επαφή μας μόνο σε επαγγελματικό πλαίσιο θα μπορούσε να συνεχιστεί. Αρχικά έδειξε να καταλαβαίνει. Λίγες μέρες αργότερα άρχισαν οι ενοχλητικές εμφανίσεις του στο καφέ που συχνάζω κοντά στη δουλειά και τα email. Τώρα πια όταν με καλησπερίζει τον αγνοώ και δεν απαντώ ποτέ στα email του. Ελπίζω σύντομα να κουραστεί και να αναζητήσει νέους τρόπους εκτόνωσης αλλά και την υποστήριξη κάποιου ψυχολόγου που αυτή τη φορά θα προσεγγίσει με τον σωστό τρόπο. Αν όχι, θα αναγκαστώ να πάρω τα μέτρα που συνήθως λαμβάνoνται σε αυτές τις περιπτώσεις.

Καλοκαίρι 2010

2010-08-05T02:14:00.000-07:00

Είναι ένα από αυτά τα καλοκαίρια που πηγαινοέρχομαι από την πόλη στην εξοχή. Με δυσκολία καταφέρνω ν' απενδυθώ τον Αθηναϊκό μου εαυτό και να υιοθετήσω μια πιο χαλαρή συμπεριφορά, όπου ο χρόνος δεν είναι εχθρός και η ατημέλητη εμφάνιση δεν αποτελεί μειονέκτημα. Αυτά στην αρχή του καλοκαιριού. Τώρα πια μου συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Όταν επιστρέφω στο γραφείο χρειάζεται να πιεστώ ώστε να διατηρήσω την εικόνα που έχουν συνηθίσει οι θεραπευόμενοί μου, αφού ο κανόνας αυτές τις μέρες είναι τα αχτένιστα μαλλιά, οι σαγιονάρες και τα απλά φορέματα.

Στην παραλία ανήκω στην μειοψηφία αυτών που διαβάζουν. Σε μία τεράστια έκταση διακρίνω μόνο άλλα δύο βιβλία αφημένα στις ξαπλώστρες. Με ενδιαφέρον προσπαθώ να εντοπίσω τους αναγνώστες τους. Το ένα ανήκει σε μία Γαλλίδα τουρίστρια και το άλλο σε ένα νεαρό πολύ γυμνασμένο και κρίνοντας από τον τρόπο που περπατάει και παρατηρεί τον κόσμο αρκετά ωραιοπαθή, ο οποίος καταφέρνει ωστόσο να ανατρέψει το στερεότυπο των 'μπράτσων χωρίς μυαλό'.

Χωρίς να το επιδιώκω ακούω και παρατηρώ πώς επικοινωνούν οι οικογένειες και τα ζευγάρια. Διαπιστώνω ότι οι περισσότεροι Έλληνες γονείς αντιμετωπίζουν τα παιδιά τους με έναν από τους δύο τρόπους: είτε τα φροντίζουν και τα εξυπηρετούν στο καθετί που ζητούν ακόμα κι όταν εκείνα βρίσκονται σε προχωρημένη εφηβεία, είτε απαιτούν από αυτά να εξυπηρετούν τις δικές τους επιθυμίες. Στην πρώτη κατηγορία παρατηρώ μια μάνα γύρω στα πενήντα που στήνει την ομπρέλα, στρώνει τις ψάθες στην άμμο και φροντίζει να βάλει αντιηλιακή λοσιόν και στα τρία παιδιά της, δυο κορίτσια κι ένα αγόρι που έχουν σίγουρα περάσει το δωδέκατο έτος της ηλικίας τους. Όταν βγαίνουν από τη θάλασσα τα τυλίγει στις πετσέτες και τους μοιράζει χωρίς καθυστέρηση σακουλίτσες με τυρόπιτες. Στον αντίποδα της κυρίας το ζευγάρι που κάθε πέντε λεπτά στέλνει την κόρη του σε ένα καινούριο θέλημα: να φέρει τα τσιγάρα του μπαμπά από το αυτοκίνητο, να αγοράσει καφέ από την καντίνα, να ξεπλύνει τα τσόκαρα της μαμάς στη θάλασσα, να ξαναπάει στην καντίνα για παγωτά.

Κι ύστερα υπάρχει ένα νεαρό ζευγάρι που προσφέρει άφθονο υλικό προς παρατήρηση. Ο άνδρας που είναι ιδιαίτερα ευτραφής και καπνίζει αλυσιδωτά, διακωμωδεί κάθε γυναίκα -τον σωματότυπο, το μαγιό, τον τρόπο που στέκεται και περπατά- σε ακτίνα εκατό μέτρων με σκοπό να προκαλέσει την ευθυμία της συνοδού του. Εκείνη δείχνει να απολαμβάνει πραγματικά το one-man-show και για να τον επιβραβεύσει κάθε λίγα λεπτά τον διακόπτει και τον φιλά με πάθος. Αναρωτιέμαι σε ποια από τις δυο κατηγορίες παιδιών να ανήκαν οι δυο τους όταν μεγάλωναν, σε αυτούς που απολάμβαναν την φροντίδα των γονιών ή σε εκείνους που ο ρόλος τους ήταν να εξυπηρετούν τους άλλους;

Αναποφάσιστη κάνω μια βουτιά στην καθαρή, δροσερή θάλασσα και με ικανοποίηση σκέφτομαι ότι κάπου μακριά, στο κέντρο της καυτής πόλης υπάρχει ένα άδειο γραφείο που με περιμένει το επόμενο πρωινό. Η διασκέδαση στην παραλία, το καλοκαίρι το ίδιο με όλες τις γλυκές απολαύσεις του, δεν θα είχε νόημα για μένα χωρίς αυτή την επιστροφή στην 'πραγματικότητα'.

Η κριτική του Κ. Κατσουλάρη στην εφημερίδα Veto

2010-07-28T02:54:00.000-07:00

Στον Αντίποδα της λεγόμενης ροζ λογοτεχνίας-δηλαδή όλων εκείνων των μυθιστορημάτων, γραμμένων κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, από γυναίκες, που επιβεβαιώνουν τα στερεότυπα για τις έμφυλες σχέσεις, τον γάμο, τον έρωτα, κ.λπ.-πληθαίνουν τα πεζογραφικά έργα που επιχειρούν να δουν όλα αυτά τα ζητήματα μέσα από ένα πιο ψύχραιμο μάτι. Λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική και ιστορική διάσταση των ερωτικών σχέσεων ή ακόμη και την ίδια την καθημερινότητα πέρα από κλισέ και ηθογραφικές προσεγγίσεις, μιλούν για τη “γυναικεία εμπειρία” με νέους τρόπους που τελικά ενδιαφέρουν περισσότερο και τους άνδρες.

Ψυχοθεραπεύτρια, με σπουδές στην Αγγλία, η Εύα Στάμου έχει εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια στραφεί στη λογοτεχνία, όχι ως διέξοδο από την πλήρη ενασχόλησή της, αλλά ως συμπλήρωμα μιας γενικότερης προβληματικής για τις σύγχρονες σχέσεις και τα όριά τους. Έπειτα από δυο μυθιστορήματα σε τούτο το τρίτο βιβλίο γράφει σύντομα διηγήματα, τα περισσότερα από τα οποία δεν ξεπερνούν τις λίγες σελίδες. Το αποσπασματικό, ανολοκλήρωτο, μη συμβατικό στοιχείο χαρακτηρίζει τα περισσότερα από αυτά.

Εκτός από τον έκδηλο ερωτισμό, αυτό που κυρίως χαρακτηρίζει τις ‘Μεσημβρινές συνευρέσεις’ της Στάμου είναι η αποστασιοποιήση και ο στοχασμός. Σε ένα από τα καλύτερα διηγήματα της συλλογής, στο “Ο Χάρτης’, η πρωταγωνίστρια, μια απόβλητη και σημαδεμένη ύπαρξη εκθέτει το σώμα της στους άγνωστους συνάπτοντας ευκαιριακές σχέσεις, ωστόσο με κάποιον από τους εραστές της έχει αναπτυχθεί μια άδολη μορφή αγάπης. Το ομώνυμο διήγημα, περιγραφή μιας νοσηρής σχέσης ανάμεσα σε ένα βίαιο άνδρα και μια ανώριμη κοπέλα, διακρίνεται για το περίτεχνο μοντάζ του και την αναπάντεχη κατάληξη. Τέλος, στο ‘Μ’ αυτό περνούν όλοι οι πόνοι’ γίνεται έξυπνος παραλληλισμός ανάμεσα στην πιπίλα και το κάπνισμα, καθώς η ηρωίδα, ψυχολόγος, βρίσκεται εκτεθειμένη στον αποσπασματικό και τραυματικό λόγο μιας δυστυχισμένης γυναίκας, παρουσία του μικρού παιδιού της.

Γενικότερα οι ηρωίδες και τα πρόσωπα της Στάμου είναι κυρίως πάσχουσες γυναίκες που ψάχνουν να βρουν διέξοδο σε μία ούτως ή άλλως σκληρή, μα ακόμα σκληρότερη γι αυτές, πραγματικότητα, χωρίς ωστόσο να χάνουν την αξιοπρέπειά τους και την προοπτική μιας τελικής δικαίωσης.

Ό,τι αγαπήσαμε πίσω έμεινε

2010-07-26T02:01:00.000-07:00

"Δημήτρης Βαρβαρήγος, Ό,τι αγαπήσαμε πίσω έμεινε, Άγκυρα, 2009"
από την Εύα Στάμου

Στο ιστορικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Βαρβαρήγου, πρωτοσυναντάμε τους κεντρικούς ήρωες, τον Σαλιβέριο και τη Μαρία-Ρόζα, δύο παράφορα ερωτευμένους νέους, στην Φλωρεντία του 19ου αιώνα. Με λεπτομερείς περιγραφές που αναπλάθουν το κλίμα της εποχής και διαλόγους που προσδίδουν στο κείμενο τη ζωντάνια ενός θεατρικού, ο αναγνώστης παρακολουθεί στην συνέχεια τον κύκλο της ζωή των ηρώων όπως εξελίσσεται στην Αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο, για να καταλήξει στην Αθήνα. Αναπαριστώντας την πολιτική και κοινωνική ατμόσφαιρα μιας περιόδου όπου η Φλωρεντία έχει μόλις απελευθερωθεί από την κυριαρχία των Αυστριακών, τα Επτάνησα βρίσκονται ακόμα υπό την κατοχή των Άγγλων και όπου οι κοινωνικές διαφορές ανάμεσα στις τάξεις είναι θεμελιωμένες σε κανόνες απαράβατους για την πλειοψηφία των ανθρώπων, οι νεαροί ήρωες της ιστορίας τολμούν -βάζοντας στην άκρη τις ταξικές διαφορές τους - να ερωτευτούν και να διεκδικήσουν μια κοινή ζωή μακριά από το στενό κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο γεννήθηκαν κι έζησαν την παιδική ηλικία και την πρώτη τους νεότητα.

Σε μια εποχή έντονων πολιτικών αναταραχών, όπου καταπιεσμένοι λαοί επαναστατούν και ανακτούν την ανεξαρτησία τους, ο Σαλιβέριος κι η Μαρία-Ρόζα, αφήνουν πίσω τους κάθετι οικείο κι αγαπημένο προκειμένου να ανακαλύψουν ποιοι πραγματικά είναι και να κατακτήσουν την αυτονομία, την αξιοπρέπεια, την ελευθερία τους.

Στο επίκεντρο της ιστορίας, φωτισμένη από τον συγγραφέα με διαφορετικούς τρόπους, η θέση τής γυναίκας σε έναν κόσμο όπου οι άνδρες νομοθέτες και τιμωροί αποφασίζουν και οι γυναίκες υπομένουν στωικά τη μοίρα τους καταπνίγοντας συνήθως κάθε διαφορετικότητα, επιθυμία και ανάγκη. Η τραγική ιστορία της Νίνας που δεν έχει άλλον τρόπο διαφυγής από την αυτοκτονία, η πιστή, αφοσιωμένη Φραντζέσκα που ζει τη ζωή της δίχως έρωτα και δική της οικογένεια, η Μαρίνα που ξοδεύει τη δική της στους οίκους ανοχής της Ζακύνθου αποτελούν μερικές από τις διαφορετικές εκδοχές της γυναικείας υποταγής.

Η κεντρική ηρωίδα, ωστόσο, με την δύναμη που της δίνουν τα νιάτα της κι η αγάπη του Σαλιβέριου καταφέρνει να ξεπεράσει τα όρια του φύλου και να παλέψει για μια ζωή διαφορετική που δεν καθορίζεται από τα πρέπει των άλλων, μα από την δική της επιθυμία για τον απόλυτο έρωτα, από τη λαχτάρα της για ελευθερία, δημιουργία και ζωή.

Δημοσιεύθηκε στο βιβλιογραφικό περ. Index

Τα Γερατειά

2010-07-22T05:50:00.000-07:00

Γέρασα πια - όσα εγκλήματα έκανα τα ομολόγησα
δεν έχω άλλο πατέρα να σκοτώσω
άλλη μητέρα να ατιμάσω
ούτε βαστούν τα πόδια μου να τριγυρνάω στις ερημιές
πασχίζοντας να ξεδιαλύνω χρησμούς και αινίγματα
να ξεκλειδώσω τον αμετάκλητο, τον τελικό χρησμό
αυτόν που κυνηγάει στους αιώνες του ο Τειρεσίας
και καρτερεί ανυπόμονος ο Κρέοντας.

Γέρασα. Κοιτάξτε το κορμί, το πρόσωπό μου
ναι είμαι βουτηγμένος στο αίμα
οι πορφύρες μου είναι βαμμένες με αίμα
γέρασα, είναι τόσο μακρινός
ο θρήνος που αντήχησε στον Κιθαιρώνα.

Δεν είναι λίγο να συναντήσεις το μυστικό της φύτρας σου
κι εγώ το άγγιξα το μυστικό
το άκουσα να πάλλεται στο αίμα μου
κι ίσως μόνο γι αυτό
αξίζει να με συντροφέψουν στο στερνό ταξίδι μου
του Κολωνού τ' αηδόνια.

Τάσος Γαλάτης, Ο σημειωμένος, 2005

Σχόλια του Χρήστου Μπαβέλη

2010-07-20T01:40:00.000-07:00

Επισυνάπτω -με τις ευχαριστίες μου- απόσπασμα επιστολής που έλαβα από τον Χρήστο Μπαβέλη, για τις Μεσημβρινές Συνευρέσεις.

"Πρώτον, η ταπεινότητα, το ομολογημένο ευάλωτο, που κατακλύζει την 4η ιστορία (Μ'αυτό περνούν όλοι οι πόνοι) κάτι που το συναντάμε και στην 8η ιστορία (Μια στιγμή). Γράφοντας σε πρώτο πρόσωπο,σε πολλά αποσπάσματα των ιστοριών,δημιουργείται μία οικειότητα-ταύτιση μεταξύ συγγραφέως και αναγνώστη και επέρχεται ένα κλίμα ευχάριστο σε όλο το ταξίδι που κάνει ο αναγνώστης στις σελίδες του βιβλίου, με αποτέλεσμα ο γόνιμος προβληματισμός στα θέματα που τίθενται να είναι ουσιαστικός και πετυχημένος.

Δεύτερον,η περιγραφή των βιωμάτων των ηρώων των 8 αυτών ιστοριών είναι τόσο ζωντανή και έντονη, που βρίσκει άμεσα αντανάκλαση σε βιώματα αναγνωστών με φυσικό επακόλουθο την συνεχή επαφή, την δυνατή επαφή, του αναγνώστη με το βιβλίο.

Ιδιαίτερη θετική εντύπωση μου έκανε το ότι η ΕΣ κατορθώνει και θίγει, μέσα σε λίγες σελίδες, θέματα δυνατά που φωλιάζουν στην ψυχή του κάθε ανθρώπου όπως ο φόβος,η ελπίδα,ο θάνατος (στην αλυσίδα).

Η τόλμη της ΕΣ να αγγίζει ένα φυσικό μέγεθος όπως ο χρόνος και να τον βλέπει από μία ψυχολογική προσέγγιση (γεγονότα σε νοηματική σύνδεση),στην ιστορία "μία στιγμή", είναι ομολογουμένως θαυμαστή μα και χρήσιμη συνάμα σε όλους τους οπαδούς της χαοτικής συμπεριφοράς των όσων μας περιβάλλουν.

Ένα καλό βιβλίο περί ερωτισμού, περί κινήτρων αυτού, περί του σκοτεινού εγώ, ένα καλό βιβλίο για την απελπισία ή την ελπίδα (σαν τις μεσημβρινές συνευρέσεις) δεν μπορεί να γραφτεί από άνθρωπο που δεν έχει εντρυφήσει ή δεν έχει "κολυμπήσει" θεωρητικά αλλά και πρακτικά στον λαβύρινθο της ανθρώπινης ψυχής, πιστεύω."

Μεσημβρινές Συνευρέσεις: Κριτικές Παρουσιάσεις

2010-07-16T06:49:00.000-07:00

Aλέξης Ζήρας, «Αυγή της Κυριακής»

Ιστορίες σφιχτής πλοκής, με καλοσχηματισμένα πρόσωπα, με καλοδουλεμένες αφηγηματικές τεχνικές, με σύντομες, κοφτές σα μαχαίρι προτάσεις και φράσεις που δίνουν ένα δυναμικό ρυθμό, με εναλλαγές πλάγιου και άμεσου λόγου που δεν αφήνουν κενά και που δείχνουν τη μαστοριά της συγγραφέως. Ως πεζογράφος και χαρισματική είναι και επιπλέον διαθέτει κάτι που δεν το βρίσκουμε εύκολα σε νεώτερους συγγραφείς: εντυπωσιακό υπόβαθρο στοχασμού.

Ελένη Γκίκα, «Έθνος της Κυριακής»

«Ο Χάρτης», ιστορία μεγάλης συγγραφικής δύναμης και συναισθηματικής καθαρότητας, ο έρωτας-πένθος, παρ’ ότι ιδωμένος από τη γυναικεία πλευρά, τελικά πανανθρώπινος... Με τρόπο κρυστάλλινο, υποδόριο, που μιλά με νεύματα, ψίθυρους και σιωπές... Η Εύα Στάμου μέσα από διαφορετικές ερωτικές συναντήσεις φωτίζει κάθε μας αυτοκαταστροφική επαναληπτικότητα, ακτινογραφεί κάθε κρυφή πληγή. Απομονώνοντας το σύμπτωμα και επαναφέροντας στο προσκήνιο το αρχικό άλγος με καθαρότητα σπάνια, γλώσσα σχεδόν σωματική. Με ό,τι έχουμε γράφουμε κι ερωτευόμαστε με ό,τι είμαστε. Και η Εύα ως ψυχοθεραπεύτρια είναι εντελώς ιαματική. Σαν συγγραφέας, έχει κάνει θαύματα.

Κλεοπάτρα Λυμπέρη, «Ελευθεροτυπία»

Η Εύα Στάμου κρατάει με μαεστρία τον ρόλο του παρατηρητή σε μια συνήθως πρωτοπρόσωπη αφήγηση, αποφεύγοντας τις συναισθηματολογίες (με εξαίρεση ίσως το αρχικό κείμενο), προσηλωμένη σε ιδιαίτερες λεπτομέρειες, με τις οποίες πλάθει μεθοδικά τις ατμόσφαιρές της. Πρωταγωνιστής, σχεδόν σε όλα τα διηγήματα, το ίδιο το σώμα, η σάρκα ως πηγή απολαύσεων, λαγνείας, φαντασιώσεων αλλά και τόπος εξουσίας και μέσο χειρισμού του ερωτικού συντρόφου.

Δημήτρης Φύσσας, «Athens Voice»

Η Εύα Στάμου στο τρίτο βιβλίο της μετά το «Ελιγμοί» και το «Ντεκαφεϊνέ», εγκαταλείπει τη φόρμα του μυθιστορήματος και στρέφεται προς το διήγημα, δηλαδή με φορά αντίστροφη τής συνήθους συγγραφικής πορείας. Εδώ η αύξηση της ωριμότητας συνάδει με τη σύντομη φόρμα. Απέχοντας έτσι κι αλλιώς εξαρχής από τη λεγόμενη διεθνώς «ροζ» και παρ΄ ημίν «γυναικεία λογοτεχνία» η Στάμου καταφέρνει να μας εκπλήξει. Τουλάχιστον να εκπλήξει εμένα, αφού από τα οχτώ διηγήματα του μικρού αυτού βιβλίου των καλών εκδόσεων «Μελάνι», τα τέσσερα είναι πρώτης γραμμής, ενώ και τα υπόλοιπα δεν είναι αμελητέα.

Κώστας Στοφόρος, «Δρόμος»

Από τα διηγήματα που τα διαβάζεις και τα ξαναδιαβάζεις. Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες φωνές της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Η γνωστή ψυχοθεραπεύτρια Εύα Στάμου, με τις Μεσημβρινές Συνευρέσεις της μας παρουσιάζει μια σπάνια ανατομία των ανθρώπινων σχέσεων και της σεξουαλικότητας. Οχτώ τολμηρές ιστορίες που βγάζουν τη μάσκα σε ανθρώπους που υπάρχουν γύρω μας

Κώστας Γιαννακίδης, «Protagon»

Η Εύα Στάμου μπορεί, ως ψυχοθεραπεύτρια, να θέλει ευτυχισμένους ασθενείς, αλλά ως γραφή θέλει να συστήσει τους αναγνώστες στα πάθη τους. Κατά τη γνώμη μου το καταφέρνει σε τέτοιο βαθμό που πιστεύεις ότι κάπου στο κέντρο του βιβλίου θα βρεις τη λύση στις απορίες και τη παρηγοριά στις αγωνίες σου.

Κώστας Κατσουλάρης «Bookpress»

Οι Μεσημβρινές συνευρέσιες είναι μια συλλογή διηγημάτων στα οποία κυριαρχεί ο έκδηλος ή άδηλος ερωτισμός, μα κυρίως η πανταχού παρούσα στοχαστικότητα της αφήγησης. Το ομώνυμο διήγημα διακρίνεται για το παράλληλο μοντάζ του και το αναπάντεχο τέλος του.

Γιώργος Ξενάριος «Διαβάζω»

Ο αφηγηματικός κόσμος της Στάμου είναι γεωγραφικά ευρύς και πολιτισμικά ποικίλος...η θέασή της είναι πλατιά και καλειδοσκοπική. Τα διηγήματα τα συνέχει μια καθαρώς γυναικεία ματιά, χωρίς ευτυχώς - όπως συχνά συμβαίνει σε παρόμοια βιβλία - να τα βαραίνει μια υπέρμετρη, μονομερής έμφυλη ματιά.

Μπάμπης Δερμιτζάκης «Λέξημα»

Το ομώνυμο διήγημα διαψεύδει τις αφηγηματικές αναμονές με ένα εκπληκτικό εφέ απροσδόκητου. Επίσης βρήκαμε εδώ την τεχνική της λήψης με ειδικούς φακούς ώστε να μη γίνεσαι αντιληπτός, την αφήγηση του μάρτυρα που κρυφακούει ή βλέπει από απόσταση, την οποία χρησιμοποιεί συχνά η Στάμου.... Συναρπαστική η αφήγηση, ενδιαφέρουσες οι ιστορίες.

Βιβλία για το καλοκαίρι;

2010-07-07T00:24:00.000-07:00

Ξεφυλλίζοντας τα ένθετα των εφημερίδων το σαββατοκύριακο θα νόμιζε κανείς ότι το βιβλίο είναι προϊόν εποχιακό το οποίο είμαστε υποχρεωμένοι να καταναλώσουμε εντός μιας συγκεκριμένης σεζόν. Είναι μία τακτική που ακολουθείται σταθερά από εφημερίδες και περιοδικά με αποτέλεσμα να έχουμε βιβλιοπροτάσεις για 'τις γιορτές΄, 'το σαββατοκύριακο', 'την άνοιξη', 'τις καλοκαιρινές διακοπές'. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό που αναμφίβολα εξυπηρετεί πολλούς, αλλά όχι την ελληνική λογοτεχνία, η προθεσμία λήξης ενός σύγχρονου μυθιστορήματος διαρκεί από έξι έως δώδεκα μήνες. Με το πέρας αυτού του χρονικού ορίου ο αναγνώστης δυσκολεύεται να βρει το βιβλίο που τον ενδιαφέρει στα βιβλιοπωλεία, οι κριτικοί και οι δημοσιογράφοι αδιαφορούν θεωρώντας ότι το προϊόν έχει παλιώσει και οι συγγραφείς προσπαθούν να παράγουν το επόμενο βιβλίο που θα τους δώσει για λίγους μήνες την ευκαιρία να γίνουν γνωστοί στο κοινό και να προάγουν τη δουλειά τους. Οι συνέπειες αυτής της τακτικής μόνο αρνητικές μπορεί να είναι, αρχικά για τους ίδιους τους συγγραφείς που νιώθουν την πίεση της αγοράς να παράγουν διαρκώς νέα κείμενα χωρίς να έχουν την 'πολυτέλεια' να τα δουλέψουν όσο χρειάζεται, για τους αναγνώστες στους οποίους συχνά δεν δίνεται η ευκαιρία να ανακαλύψουν αξιόλογα βιβλία αν δεν έχουν εκδοθεί μέσα στη χρονιά και φυσικά για την εγχώρια λογοτεχνία που πρέπει εκτός των άλλων να συναγωνιστεί τη διεθνή πεζογραφία που δημιουργείται και προβάλλεται υπό όρους που σέβονται κοινό και δημιουργούς. Όσοι αγαπάμε το βιβλίο οφείλουμε να γίνουμε έξυπνοι αναγνώστες που διαβάζουν με σύστημα και όχι 'ό,τι πέσει στα χέρια μας' ή απλά το πρώτο βιβλίο που θα δούμε στις προθήκες. Αξίζει να προσπαθούμε να ανακαλύπτουμε ενδιαφέροντα αναγνώσματα που προάγουν την λογοτεχνία άσχετα από ημερομηνία έκδοσης και σίγουρα αξίζει όταν διαβάσουμε ένα βιβλίο που μας αρέσει να ψάξουμε και τα προηγούμενα του συγγραφέα του ακόμη και αν δεν κυκλοφόρησαν πρόσφατα.

Γιάννης Φιλιππίδης: Η μυρωδιά σου στα σεντόνια μου

2010-06-29T11:09:00.000-07:00

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή τα ένθετα των εφημερίδων και των περιοδικών είθισται να προβάλλουν βιβλία για το καλοκαίρι. Το βιβλίο του Γιάννη Φιλιππίδη είναι ένα βιβλίο για όλες τις εποχές και η πρότασή μου δεν έχει σε καμία περίπτωση εποχιακό χαρακτήρα.

Στο πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο ‘Η μυρωδιά σου στα σεντόνια μου’ (Εκδόσεις Άγκυρα, 328 σελ., 2006), ένα βιβλίο με σύντομα, λειτουργικά κεφάλαια, ο Γιάννης Φιλιππίδης περιγράφει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, με τρόπο άμεσο και λόγο σχεδόν προφορικό την ιστορία της Βασιλικής: τα δύσκολα χρόνια του πολέμου, την απώλεια των αγαπημένων προσώπων, τον πρώτο έρωτα, την μετανάστευση στη Θεσσαλονίκη και αργότερα στην Αθήνα και την εξέλιξη της ζωής της εκεί. Δυνατές φιλίες αλλά και μοναξιά, ο αγώνας για την επιβίωση και μια μεγάλη αγάπη σημαδεύουν τις μέρες της Βασιλικής και συνθέτουν ένα παζλ από πολύχρωμους, ενδιαφέροντες ήρωες.

Με το μυθιστόρημα αυτό ο Γιάννης Φιλιππίδης κερδίζει ένα από τα δυσκολότερα συγγραφικά στοιχήματα: την πετυχημένη παρουσίαση ενός χαρακτήρα του αντίθετου φύλου με τρόπο ιδιαίτερα πειστικό. Το αισθητικά άρτιο εξώφυλλο, η καλοδουλεμένη γλώσσα, η θεατρικότητα των διαλόγων, η σφιχτή πλοκή, η αγάπη και η κατανόηση του συγγραφέα για τα γυναικεία πρόσωπα της ιστορίας συνθέτουν ένα ιδιαίτερα ελκυστικό βιβλίο για τους λάτρεις της λογοτεχνίας.

Η συνέντευξη στον Δημήτρη Βαρβαρήγο

2010-06-24T01:15:00.000-07:00

Ερωτήσεις από τον συγγραφέα Δημήτρη Βαρβαρήγο

Μεσημβρινές συνευρέσεις είναι ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Μελάνι. Μιλήστε μας γι αυτό.
Το βιβλίο αποτελείται από οκτώ διηγήματα με κοινή θεματολογία. Στις ιστορίες αυτές ασχολούμαι με την σωματοποίηση της ανθρώπινης εμπειρίας, με θέματα πανανθρώπινα δηλαδή, όπως ο τρόπος με τον οποίο το γυναικείο και το ανδρικό σώμα βιώνουν το πέρασμα του χρόνου, τη φθορά, το γήρας, την αρρώστια, αλλά και την σεξουαλική εμπειρία. Τοποθετώ τους ήρωές μου στο αστικό τοπίο (καφέ, σταθμούς τρένων, ξενοδοχεία) για να τονίσω την παροδικότητα αλλά και την ανάγκη των ανθρώπων για επαφή.
Πως αισθάνεσαι κάθε φορά που κάποιο σου έργο κερδίζει την εμπιστοσύνη του κόσμου;
Αισθάνομαι ικανοποίηση και ακόμα πιο έντονη την επιθυμία να συνεχίσω να γράφω και να δημιουργώ αυθεντικούς χαρακτήρες.

Ψυχολόγος ή πεζογράφος; Ποιο θεωρείτε πιο δύσκολο είδος από τα δύο;
Η ψυχολογία και η πεζογραφία είναι δυο εντελώς διαφορετικές ασχολίες και απαιτούν διαφορετικές δεξιότητητες, γνώσεις και ταλέντα. Ο λογοτέχνης δεν καλείται να αποδείξει αυτά που λέει, ακόμη κι όταν γράφει ιστορικό μυθιστόρημα τα κείμενά του στηρίζονται περισσότερο στην φαντασία και στην ικανότητα της ενσυναίσθησης παρά στις μαρτυρίες και στην έρευνα εφόσον δεν είναι επιστήμονας της ιστορίας. Ο ψυχολόγος αντίθετα είναι επιστήμονας και η δουλειά του υπόκειται στους αυστηρούς μεθοδολογικούς κανόνες της παρατήρησης, του πειράματος, της ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας, της απόδειξης των όσων ισχυρίζεται. Αυτό που συμβαίνει κατά τη γνώμη μου είναι ότι λογοτέχνες με ουσιαστικές γνώσεις ψυχολογίας έχουν την ικανότητα να δημιουργούν ευκολότερα ολοκληρωμένους και πειστικούς χαρακτήρες.

Αγγίζουν αυτά τα δύο αυτά στοιχεία (ψυχολογία-πεζογραφία) τη ψυχή του ανθρώπου;
Πιστεύω ότι ικανοποιούν σε μεγάλο βαθμό την ανάγκη όλων μας να κατανοήσουμε την δική μας συμπεριφορά και την συμπεριφορά των άλλων και να μάθουμε με ποιους τρόπους άνθρωποι πολύ διαφορετικοί από εμάς-από άποψη φύλου, φυλής, ηλικίας, κοινωνικής τάξης, νοοτροπίας- αντιμετωπίζουν ζητήματα που αφορούν όλους, όπως ο έρωτας, η φιλία, οι σχέσεις γονιών-παιδιού, το πένθος, η μελαγχολία, το γήρας, η απώλεια.

Χρειάζεται πληγές ο γραπτός λόγος;
Ορισμένες φορές η ανάγκη να γράψουμε ξεκινά από την επιθυμία να εκφράσουμε, να κατανοήσουμε ή να γιατρέψουμε πληγές. Ακόμα πιο συχνά η επιθυμία της συγγραφής είναι απόρρεια μιας διαδικασίας ωρίμανσης που πηγάζει από ιδιαίτερα έντονες εμπειρίες, άλλοτε θετικές κι άλλοτε αρνητικές. Θα έλεγα λοιπόν ότι ο γραπτός λόγος χρειάζεται εμπειρίες κι όχι πληγές.

Από πια ηλικία αρχίσατε να γράφετε;
Από τα εφτά μου χρόνια άρχισα να κρατώ ημερολόγιο και να γράφω εκθέσεις που προκαλούσαν τον έπαινο των δασκάλων μου. Διάβαζα πολύ και έγραφα πολύ. Στο πέρασμα του χρόνου διοχέτευσα αυτή την ανάγκη στις σπουδές μου, στη διδακτορική εργασία μου, σε επιστημονικά συγγράμματα και τα τελευταία χρόνια στη συγγραφή πεζογραφικών κειμένων.

Ποια πρότυπα επηρέασαν τη σκέψη σας;
Η μητέρα μου με μύησε στη λογοτεχνία και στο θέατρο από πολύ μικρή ηλικία. Ο Παπαδιαμάντης κι ο Καζαντζάκης αν και τόσο διαφορετικοί ήταν από τους πρώτους που επηρέασαν την σκέψη μου. Ακολούθησαν ο Ντοστογιέβσκι, ο Ζολά, ο Κόνραντ, ο Φώκνερ, ο Φιτζέραλντ, ο Τσίρκας, ο Όσκαρ Ουάιλντ, η Λέσσινγκ, η Ντυράς, η Καραπάνου, ο Καβάφης, ο Σικελιανός, ο Ταχτσής και πολλοί άλλοι. Προς το τέλος της εφηβείας μου ανακάλυψα τον Σαρτρ, την Μπωβουάρ, τον Μαρξ, τον Φρόυντ, τον Φρομ και λίγο αργότερα άρχισα να διαβάζω θεατρικούς συγγραφέις- Τσέχωβ, Ίψεν, Ευγένιο Ονήλ, Άλμπυ - και να παρακολουθώ θέατρο πιο συστηματικά. Οι ανώτερες σπουδές στη φιλοσοφία και η διδακτορική μου διατριβή στη ψυχολογία επηρέασαν τον τρόπο σκέψης μου χωρίς αμφιβολία.

Πως αισθάνεστε κάθε φορά που τελειώνετε ένα έργο και φεύγει από τα χέρια σας;
Αισθάνομαι χαρά κι ικανοποίηση αλλά έχω και την αγωνία αν το βιβλίο μου θα έχει καλή τύχη στα χέρια αναγνωστών και κριτικών. Μόλις ολοκληρώσω κάποιο κείμενο δυσκολεύομαι να το αποχωριστώ, πρέπει να περάσει ένα διάστημα για να αποδεχτώ ότι κάθε κείμενο εκφράζει απλά την συγκεκριμένη στιγμή στην οποία γράφτηκε και τις συγκεκριμένες ψυχικές και κοινωνικές συνθήκες στις οποίες γράφτηκε και όχι αυτό που είμαι στο σύνολό μου.

Πως θα όριζες την έμπνευση και από που την αντλείτε;
Θα έλεγα ότι είναι μια ευτυχής συγκυρία όπου κάτι που έχεις σκεφτεί και σε έχει απασχολήσει βρίσκει τρόπο να εκφραστεί στο χαρτί αβίαστα και ολοκληρωμένα. Η κύρια πηγή έμπνευσης είναι τα προσωπικά βιώματα, η παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς κι οι αναγνώσεις μου από το χώρο της λογοτεχνίας και της ψυχολογίας. Σίγουρα δεν είναι οι ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες όπως ίσως κάποιοι πιστεύουν ότι συμβαίνει με έναν ψυχολόγο που είναι παράλληλα και πεζογράφος. Δεν θεωρώ λογοτεχνία τη μηχανική μεταφορά ιστοριών από το ντιβάνι του θεραπευτή στη σελίδα.

Πόσο μεγάλο γεγονός είναι ο έρωτας στη ζωή του ανθρώπου και πόσο σημαντικό ρόλο μπορεί να παίζει στη δημιουργία;
Έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε την ερωτική επιθυμία με τη χαρά, την ενέργεια, την καλή διάθεση, τη δημιουργικότητα. Από αυτή την άποψη ο έρωτας συμβάλλει στη δημιουργία συνθηκών κατάλληλων για την συγγραφή. Αν βέβαια σκεφτούμε τον έρωτα σαν κάτι που μας βγάζει από τον εαυτό μας και αναστατώνει τις συνήθειές μας μπορούμε να καταλάβουμε ότι υπάρχει περίπτωση να λειτουργήσει ανασταλτικά για τη διαδικασία της γραφής.

Για να γίνεις αληθινή και να φτάσεις την ευτυχία πρέπει να καείς;
Εξαρτάται από την προσωπικότητα που έχει διαμορφώσει ο καθένας ως την στιγμή που του συμβαίνει το τραύμα ή η απώλεια. Αν στηρίζεται σε γερά θεμέλια κι έχει μια ρεαλιστική εικόνα για τον εαυτό του και τον κόσμο, τότε η επεξεργασία της τραυματικής εμπειρίας θα του εξασφαλίσει ωριμότητα και σοφία που αν είναι καλλιτέχνης θα διαφανεί και στο έργο του.

Τι έχεις να πεις για το χώρο του βιβλίου;
Δύσκολα τα πράγματα γιατί οι συμπολίτες μας δεν διαβάζουν, και από όσους το κάνουν ελάχιστοι ασχολούνται συστηματικά ή ακολουθούν συγκεκριμένα κριτήρια -οι περισσότεροι αναγνώστες δεν επιλέγουν, απλώς διαβάζουν ότι ‘πέσει στα χέρια τους’. Προσωπικά έχω και θετικές και αρνητικές εμπειρίες από τον χώρο του βιβλίου. Στις θετικές η γνωριμία που κάποιες φορές γίνεται φιλία με αξιόλογους πεζογράφους και ποιητές.

Βρήκατε ποτέ στη ζωή σας το αληθινό πάθος;
Το αληθινό πάθος το ζω εδώ και χρόνια. Αληθινό πάθος για μένα σημαίνει διάρκεια και αφοσίωση.

Σε ποιες συνήθειες του συρμού αντιστέκεστε;
Δεν βλέπω τηλεόραση παρά σπάνια και αποφεύγω να χρησιμοποιώ εκφράσεις ‘της μόδας’ όταν νιώθω ότι η επανάληψή τους φτωχαίνει και φτηναίνει τη γλώσσα.

Υπάρχει κάτι που θεωρείτε άφθαστο;
Οι στόχοι μου είναι προσβάσιμοι και συγκεκριμένοι. Πιστεύω ότι αν έχουμε αυτογνωσία χωρίς να υπερεκτιμάμε ή να υποτιμάμε τις δυνάμεις μας κανένας στόχος από αυτούς που θέτουμε δεν είναι άφθαστος.

Τι γράφετε τώρα;
Έχω ξεκινήσει τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος. Λόγω της καθημερινής ενασχόλησης με την ψυχοθεραπεία, που είναι το κύριο επάγγελμά μου, δεν γνωρίζω πότε, αλλά ούτε και βιάζομαι οπωσδήποτε να ολοκληρωθεί σύντομα.

Μορφωτικός της Πετρούπολης, αρ. φύλλου 59, 2010

Συνταγές ευτυχίας ή αυταπάτη;

2010-06-23T10:52:00.000-07:00

Η Εύα Στάμου γράφει για τα βιβλία αυτοβοήθειας, στο πρόσφατο τεύχος της Book Press - σελ. 31, «Συνταγές ευτυχίας ή αυταπάτη;» Διαβάστε όλο το τεύχος στο διαδίκτυο:

Book Press - issue 9

Μονογονεϊκή Οικογένεια

2010-06-09T01:53:00.000-07:00

Οι απαντήσεις μου για τη μονογονεϊκή οικογένεια στα ερωτήματα της δημοσιογράφου Χριστίνας Χρυσανθοπούλου

Οι οικογένειες με έναν μόνο γονιό αποτελούν σημαντικό ποσοστό των οικογενειών παγκοσμίως, ενώ το φαινόμενο επεκτείνεται διαρκώς και έχει κάνει έντονη την παρουσία του και στη χώρα μας. Τι σημαίνει ο όρος "μονογονεϊκή οικογένεια", πώς φτάσαμε σε αυτό το μοντέλο οικογένειας, τι πρέπει να προσέξει ο μόνος γονιός και ποιός ο ρόλος του περιβάλλοντος και των σχολείων;

Τι σημαίνει μονογονεϊκή οικογένεια; 

Οι μονογονεϊκές οικογένειες αποτελούν ένα συνεχώς αυξανόμενο μέρος του πληθυσμού τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας. Ως μονογονεϊκή, ορίζεται η οικογένεια που αποτελείται από έναν γονέα, ο οποίος δεν ζει ως ζευγάρι με κάποιον άλλο «σύντροφο» (είτε σε γάμο, είτε σε συμβίωση) και ο οποίος έχει αναλάβει την ανατροφή ενός τουλάχιστον παιδιού κάτω των 18 ετών.

Η μονογονεϊκή οικογένεια στην Ελλάδα .

Η μονογονεϊκή οικογένεια ως κοινωνικό φαινόμενο δεν παρουσιάστηκε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Η αλήθεια είναι ότι στο παρελθόν το φαινόμενο ήταν πιο συχνό, αλλά συνέβαινε για διαφορετικούς λόγους. Οι πρόωροι θάνατοι των γονιών από πολέμους, φυσικές καταστροφές και ασθένειες, αλλά και η μετανάστευση για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους, είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλου αριθμού οικογενειών όπου η μητέρα μεγάλωνε μόνη ένα ή περισσότερα παιδιά. Καινούργιος ωστόσο είναι ο όρος «μονογονεϊκή οικογένεια» και φυσικά οι αιτίες δημιουργίας της. Η κοινωνική απελευθέρωση της γυναίκας και η πρόσβασή της σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης, καθώς και η εντονότερη παρουσία της στην αγορά εργασίας, άλλαξαν για πάντα τη μορφή της παραδοσιακής οικογένειας (όπου ο πατέρας -ως προστάτης της οικογένειας- ηγείται και λαμβάνει τις αποφάσεις) και της πυρηνικής οικογένειας (όπου οι γονείς ισότιμα αποφασίζουν για την ανατροφή των παιδιών). Στις μέρες μας πολλά ζευγάρια συζούν χωρίς γάμο, πολλές γυναίκες αποφασίζουν να μην κάνουν παιδιά, πολλές αποφασίζουν να κρατήσουν και να μεγαλώσουν μόνες τους παιδιά και, φυσικά, πολλά ζευγάρια χωρίζουν και τα παιδιά μένουν με τον ένα γονέα. Στο παρελθόν όταν μιλάγαμε για οικογένεια με έναν γονιό αναφερόμασταν στις μητέρες που μεγάλωναν μόνες τους παιδιά λόγω της απουσίας πατέρα, εξαιτίας θανάτου, μετανάστευσης ή εγκατάλειψης. Σήμερα ο όρος μονογονεϊκή οικογένεια περιλαμβάνει πατέρες που μεγαλώνουν μόνοι παιδιά, λόγω απουσίας της μητέρας, ανύπαντρες μητέρες, ή ανύπαντρους πατέρες, καθώς και ανθρώπους και των δύο φύλων που αποφασίζουν να υιοθετήσουν και να αναθρέψουν μόνοι τους ένα παιδί. Το τελευταίο βέβαια είναι κάτι που συνηθίζεται περισσότερο σε άλλες χώρες της Ευρώπης λόγω των περίπλοκων διαδικασιών για την υιοθεσία που ισχύουν στην Ελλάδα.

Γιατί έχει αυξηθεί ο αριθμός των μονογονεϊκών οικογενειών; 

Η μεγάλη αύξηση του αριθμού μονογονεϊκών οικογενειών τις τελευταίες δεκαετίες σε όλες τις χώρες και τα κοινωνικά στρώματα οφείλεται κυρίως στη σημαντική αύξηση των διαζυγίων και σε μικρότερο βαθμό στην ύπαρξη ανύπαντρων μητέρων. Πολιτικοί, οικονομολόγοι, εκπαιδευτικοί, κοινωνιολόγοι και ψυχολόγοι συζητούν σήμερα το ζήτημα της προσαρμογής των μελών της μονογονεϊκής οικογένειας στην κοινωνία, αλλά και το ζήτημα της ενημέρωσης και εκπαίδευσης της κοινωνίας ώστε να πετύχουμε γρήγορα και ανώδυνα την ένταξη των μονογονεϊκών οικογενειών. Παρ’ όλα αυτά οι περισσότερες κοινωνίες, και ιδιαίτερα οι πιο παραδοσιακές όπως η Ελλάδα, δεν προετοιμάζουν και δεν ενθαρρύνουν τη δημιουργία μονογονεϊκών οικογενειών. Τα βιβλία, οι ταινίες και οι διαφημίσεις προβάλουν ως πρότυπο την πυρηνική οικογένεια, με αποτέλεσμα παιδιά που μεγαλώνουν με έναν γονιό –βιολογικό ή μη – να αισθάνονται ότι είναι διαφορετικά και αποξενωμένα από το περιβάλλον. Σε περιπτώσεις που ο γονιός που απουσιάζει δεν έχει πεθάνει, αλλά λείπει για άλλους λόγους (ανύπαντρη μητέρα, διαζευγμένη μητέρα/πατέρας, γονείς σε διάσταση, ή και εγκατάλειψη) τα παιδιά μπορεί να βιώνουν κοινωνικό ρατσισμό και απόρριψη, ιδιαίτερα αν ζουν σε μικρές κοινότητες.
Οι μονογονεϊκές οικογένειες σε αριθμούς Το 2001 καταγράφηκαν στη χώρα μας 351.177 μονογονεϊκές οικογένειες, που αντιστοιχούν στο 22% του συνόλου των οικογενειών, ποσοστό διπλάσιο από το αντίστοιχο του 1991. Οι 292.485 από αυτές τις οικογένειες έχουν αρχηγό μητέρα και οι 58.692 έχουν αρχηγό πατέρα. Στις 93.000 από τις οικογένειες αυτές μεγαλώνουν ανήλικα παιδιά, που φοιτούν σε σχολεία του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδας, 2002).

Τι επίδομα δικαιούται η μονογονεϊκή οικογένεια  

Ας ρίξουμε μια ματιά στην επιδοματική πολιτική της χώρας μας. Το επίδομα που δίνεται από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης φτάνει στο ύψος των 44 ευρώ το μήνα και αυτό μόνο στην περίπτωση που το εισόδημα του γονιού που έχει αναλάβει την φροντίδα του παιδιού δεν ξεπερνάει τα 294 ευρώ το μήνα - το ποσό αυτό αυξάνεται για κάθε καινούριο μέλος της οικογένειας κατά 24 ευρώ. Το αντίστοιχο επίδομα στη Μεγάλη Βρετανία είναι 196 ευρώ, με αύξηση 109 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το Βρετανικό κράτος στηρίζει οικονομικά τις μόνες μητέρες χωρίς να απαιτεί από αυτές να εργαστούν μέχρι το παιδί τους γίνει 16 ετών.

Η πραγματικότητα μιας ανύπαντρης μητέρας 

Η παρακάτω μαρτυρία ανήκει στην Λώρα, ανύπαντρη μητέρα 52 ετών, που ζει στο Μάντσεστερ και είναι συγγραφέας. Στα 27 της η Λώρα έμεινε έγκυος στον μοναχογιό της από έναν άντρα με τον οποίο είχε μία σύντομη ερωτική περιπέτεια. Η μαρτυρία προέκυψε από συνέντευξη της ψυχολόγου Εύας Στάμου στο πλαίσιο της ερευνητικής της δραστηριότητας.  «Οι γιατροί μου είχαν πει ότι δεν μπορώ να κάνω παιδιά κι έτσι δεν χρησιμοποιούσα αντισύλληψη. Όταν έμαθα ότι είμαι έγκυος, τρελάθηκα από χαρά κι αποφάσισα να κρατήσω το παιδί χωρίς δεύτερη σκέψη. Ήξερα ότι δεν θα μου ξαναδινόταν τέτοια ευκαιρία. Ο πατέρας ζούσε στο Λονδίνο κι εγώ στο Μάντσεστερ, ήταν αρκετά μικροτερός μου κι είχαμε πολύ διαφορετικές ζωές. Έτσι κι αλλιώς, ο γάμος ήταν το τελευταίο που με απασχολούσε».

Η μαρτυρία της Λώρα αποδεικνύει ότι η κρατική υποστήριξη και ένα περιβάλλον που σέβεται και αποδέχεται τη μονογονεϊκή οικογένεια, συμβάλουν στην ευημερία και στην ανάπτυξη των μελών της. «Αν και είχα εγκαταλείψει το σχολείο στα 16, κατάφερα, με τη συμπαράσταση των δικών μου και με την οικονομική βοήθεια της πολιτείας, να το τελειώσω στα 30, να σπουδάσω στη συνέχεια σε σχολή γραμματέων και να εργαστώ για αρκετά χρόνια ως γραμματέας, πριν ασχοληθώ με το γράψιμο σεναρίων. Ξεκίνησα γράφοντας για μια γνωστή σαπουνόπερα και έφτασα να βλέπω σήμερα τα έργα μου να ανεβαίνουν στο θέατρο. Οσο για τον γιό μου, θέλω να πω ότι δεν έχει καμία σχέση με τις εικόνες που μας δημιουργεί η τηλεόραση και οι εφημερίδες για τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς πατέρα. Μόλις τελείωσε το πανεπιστήμιο και είναι αρραβωνιασμένος. Έχει πολλούς φίλους, είναι ισορροπημένος και πολύ ώριμος. Ξέρεις γιατί; Εισέπραξε πολλή αγάπη και αποδοχή από πολλούς ανθρώπους».

Τα προβλήματα των παιδιών από μονογονεϊκές οικογένειες και πώς αντιμετωπίζονται.
Η ετικέτα Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και σε κάποιες περιπτώσεις οι εκπαιδευτικοί συνηθίζουν να χαρακτηρίζουν τις μονογονεϊκές οικογένειες «προβληματικές». Με αυτόν τον χαρακτηρισμό δημιουργούν ή αναπαράγουν αρνητικές αντιλήψεις σε σχέση με τα παιδιά που προέρχονται από αυτές τις οικογένειες. Ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός ωστόσο δεν αιτιολογείται ούτε από τις σχετικές επιστημονικές έρευνες, ούτε από την βιβλιογραφία πάνω στο θέμα. Έχει μάλιστα διαπιστωθεί ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός που οφείλεται στη διάδοση των αρνητικών αυτών αντιλήψεων οδηγεί στην αύξηση της παιδικής κατάθλιψης και της αντικοινωνικής συμπεριφοράς των παιδιών των μονογονεϊκών οικογενειών.

Λανθασμένες αντιλήψεις Από τις πιο διαδεδομένες αντιλήψεις που αφορούν τα παιδιά μονογονεϊκών οικογενειών είναι ότι παρουσιάζουν προβλήματα όπως η αντικοινωνικότητα - που συχνά εκδηλώνεται και ως επιθετικότητα και παραβίαση κανόνων-, η αποτυχία στο σχολείο και η καθυστερημένη συναισθηματική ανάπτυξη.  Γεγονός είναι ότι παρόμοια προβλήματα παρουσιάζουν συχνά και παιδιά που προέρχονται από τυπικές οικογένειες με δύο γονείς, όταν ζουν σε ακατάλληλο για αυτά περιβάλλον, όπου εκτίθενται καθημερινά σε αδιαφορία, άσχημες οικονομικές συνθήκες, σωματική και ψυχολογική βία. Είναι μάλον προτιμότερο να μεγαλώνει ένα παιδί σε μονογονεϊκή οικογένεια που του προσφέρει τα απαραίτητα για τη φυσική, ψυχική και συναισθηματική του ανάπτυξη, από το να ανατρέφεται από δύο γονείς που συγκρούονται καθημερινά μεταξύ τους ή που αδιαφορούν για τη σωματική και ψυχική υγεία του.  Είναι επίσης σημαντικό να καταλάβουν οι γονείς ότι προβλήματα συμπεριφοράς που θεωρούνται αποτέλεσμα του διαζυγίου, μπορεί να προϋπάρχουν του χωρισμού. Η έκθεση των παιδιών τόσο κατά τη διάρκεια της σχολικής ηλικίας όσο και κατά την περίοδο της εφηβείας σε περιβάλλον όπου απουσιάζει η σταθερότητα, ο σεβασμός και η ηρεμία λόγω των τεταμένων σχέσεων ανάμεσα στους γονείς, σχετίζεται με την εμφάνιση συναισθηματικών προβλημάτων, αντικοινωνικής συμπεριφοράς, κακής απόδοσης στο σχολείο, δυσκολίας δημιουργίας σχέσεων, κατάθλιψης, εμμονών και φοβιών.

Μεγαλώνω μόνη μου το παιδί μου.

Χωρίσαμε με τον πατέρα του όταν ήταν δυο ετών και έπειτα εκείνος έφυγε για το εξωτερικό. Οι επαφές του παιδιού μαζί του είναι σπάνιες. Από τότε που το παιδί ξεκίνησε το δημοτικό, έχει αλλάξει συμπεριφορά. Έχει γίνει επιθετικό απέναντί μου. Μπορεί το περιβάλλον του σχολείου να ευθύνεται για αυτή τη μεταστροφή;

Η απόρριψη από τους συμμαθητές ή ακόμη και από ορισμένους εκπαιδευτικούς που συχνά αντιμετωπίζει το παιδί που μεγαλώνει από ανύπαντρη μητέρα, έχει ως αποτέλεσμα να αισθάνεται θυμό με την επιλογή της μητέρας του να το αναθρέψει μόνη. Το παιδί θεωρεί τη μητέρα υπεύθυνη για τις απογοητεύσεις και την απομόνωση που ζει καθημερινά. Με τη βοήθεια του ψυχολόγου όμως το παιδί μπορεί να καταλάβει ότι η επιλογή της μητέρας να το κρατήσει και να το μεγαλώσει μόνη είχε να κάνει με πιθανή ακαταλληλότητα του πατέρα και με άλλες αντικειμενικές δυσκολίες και σε καμία περίπτωση με δική της αδιαφορία ή σκληρότητα απέναντι στα συναισθήματα του παιδιού.

Αντίστοιχο θυμό και απογοήτευση εκφράζουν και πολλά παιδιά χωρισμένων γονιών. Η καλύτερη στάση σε αυτές τις περιπτώσεις εκ μέρους του γονιού που έχει αναλάβει την κηδεμονία του παιδιού, είναι να μην μιλάει άσχημα μπροστά του για τον άλλο γονιό, να μην τον αγνοεί και να μην κατακρίνει τη συμπεριφορά του προς το παιδί κατά την διάρκεια των επισκέψεων. Θα ήταν επίσης καλό να υπάρχουν στο σπίτι αντικείμενα που θυμίζουν τον γονιό που απουσιάζει, όπως δώρα του προς το παιδί και φωτογραφίες του. Αν οι διαζευγμένοι γονείς δείχνουν σεβασμό και ενδιαφέρον ο ένας για τον άλλο θα είναι ευκολότερο για το παιδί να ξεχωρίσει τη σχέση που έχουν οι ενήλικες μεταξύ τους από τη δική του επαφή με αυτούς. Μία καλή συμβουλή για διαζευγμένους γονείς είναι να μην δυσανασχετούν και να μην οργίζονται μπροστά στο παιδί, όταν θυμούνται το κοινό τους παρελθόν και τις αιτίες που τους οδήγησαν στον χωρισμό. Με αυτόν τον τρόπο, θα βοηθήσουν το παιδί να καταλάβει ότι το διαζύγιο δεν είναι τιμωρία που του έχουν επιβάλει, αλλά η λύση της δικής τους σχέσης.  Μεγαλώνω την κόρη μου μόνη, αφού ο πατέρας της μας εγκατέλειψε, όταν το παιδί έγινε 5 ετών. Θέλω να ξαναφτιάξω τη ζωή μου, όμως η κόρη μου είναι αρνητική. Δεν θέλει να γνωρίσει τον νέο μου σύντροφο. Τι να κάνω;  Στις περιπτώσεις που, όπως είναι φυσικό, ο πατέρας ή η μητέρα της μονογονεϊκής οικογένειας επιχειρεί να δημιουργήσει μια καινούργια ερωτική σχέση, θα ήταν καλύτερο να μην παρουσιάσει στο παιδί το νέο του σύντροφο πριν σιγουρευτεί απόλυτα για τα δικά του αισθήματα και σχέδια. Αρχικά, θα ήταν προτιμότερο να τον συστήσει απλά ως καλό φίλο, γιατί έχει μεγάλη σημασία να δώσουμε στο παιδί χρόνο να συνηθίσει τον καινούριο άνθρωπο, άλλα και τα περιθώρια να εκφράσει τα συναισθήματά του γι αυτόν. Το σημαντικό πάντως σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να δεχτεί το παιδί ότι, αν και η άποψή του μετράει, δεν είναι αυτό που τελικά θα αποφασίσει για την ερωτική ζωή του γονιού. Αν ο καινούριος σύντροφος ανήκει στο ίδιο φύλο με τον γονιό, τότε τα πράγματα θα είναι πιό δύσκολα για το παιδί. Ωστόσο, πρέπει να αποφύγουμε να του πούμε ψέματα - έτσι κι αλλιώς τα παιδιά διαισθάνονται πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε. Είναι προτιμότερο, με τη βοήθεια κάποιου ειδικού, να του μιλήσουμε όσο πιο ειλικρινά γίνεται και να το προετοιμάσουμε για τις πιθανές αντιδράσεις του περίγυρου. Αυτό που έχει την μεγαλύτερη σημασία σε όλες αυτές τις περιπτώσεις είναι να κατανοήσει το παιδί ότι οι επιλογές του γονιού δεν έχουν σκοπό να το αποκλείσουν ή να το τιμωρήσουν κι ότι όσο κι αν αλλάζει η κοινή τους ζωή, η αγάπη του γονιού γι αυτό παραμένει αμείωτη.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μόνοι γονείς στην Ελλάδα και τον κόσμο

  Οικονομικά προβλήματα Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες για την παγκόσμια οικονομία, το 50% των παιδιών που προέρχονται από μονογονεϊκές οικογένειες ζουν κάτω από το όριο φτώχειας. Οι γυναίκες που αναθρέφουν παιδί μόνες τους, αντιμετωπίζουν συχνά έντονα οικονομικά πρόβληματα λόγω του περιορισμένου χρόνου που διαθέτουν για εργασία– ιδίως όταν το παιδί είναι μικρό, ενώ οι ανύπαντρες μητέρες είναι συνήθως σε χειρότερη θέση λόγω έλλειψης συζυγικής διατροφής.   Άλλες δυσκολίες Πολλές από τις γυναίκες που κάνουν παιδιά σε μικρή ηλικία και που δεν είναι σε μόνιμη σχέση, δεν καταφέρνουν να αποκτήσουν πρόσθετα επαγγελματικά προσόντα με αποτέλεσμα να αποκλείονται από την αγορά εργασίας. Σε έρευνα που έγινε στην Μ. Βρετανία - μια χώρα με ιδιαίτερα ψηλά ποσοστά ανύπαντρων και ανήλικων μητέρων - διαπιστώθηκε ότι το 50% των μόνων μητέρων δεν έχει καθόλου εκπαιδευτικά προσόντα συγκριτικά με το 38% όλων των γυναικών ηλικίας μεταξύ 25 και 49 ετών.
Η μόνη μητέρα Στην περίπτωση των διαζευγμένων μητέρων η συμμετοχή του άνδρα μετά το διαζύγιο περιορίζεται συνήθως σε κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο που παίρνει το παιδί του και σε κάποια απογεύματα μέσα στο μήνα. Αν λάβουμε επίσης υπ’ όψιν μας ότι οι εργοδότες δεν είναι υποχρεωμένοι από το νόμο να στηρίξουν τη μόνη μητέρα, συνειδητοποιούμε ότι η ανατροφή των παιδιών παραμένει ατομική της ευθύνη. Σε αντίθεση λοιπόν με τον διαζευγμένο πατέρα που έχει περισσότερο χρόνο στη διάθεση του για κοινωνικές επαφές και ερωτικές σχέσεις, η κοινωνική και συναισθηματική ζωή της διαζευγμένης μητέρας υποφέρει. Η μόνη μητέρα δεν είναι εύκολο ούτε να κάνει καινούργιες γνωριμίες, ούτε να διατηρήσει μία καινούρια ερωτική σχέση. Αυτή η ανισορροπία έχει σημαντικές διαστάσεις διεθνώς αν αναλογιστούμε ότι σήμερα στην Αμερική 13.3 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 15 ετών ζουν με τις μητέρες τους ενώ μόλις 2.7 εκατομμύρια ζουν με τους πατέρες τους.

Ο μόνος πατέρας 

Για να μην αγνοήσουμε όμως τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο μόνος πατέρας, να τονίσουμε ότι όπως και η μόνη μητέρα έτσι κι αυτός αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προσπάθειά του να συγχρονίσει την επίβλεψη και φροντίδα των παιδιών με την εργασία του και τα καθήκοντα του σπιτιού. Συχνά αναγκάζεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο ζωής του. Έχει παρατηρηθεί ότι οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο μόνος πατέρας αντιλαμβάνεται τις υποχρεώσεις του στην οικογένεια. Οι πατέρες που ανατρέφουν μόνοι παιδιά, ακόμη κι όταν έχουν μεγαλώσει σε παραδοσιακές οικογένειες όπου οι δουλειές του σπιτιού θεωρούνται «γυναικεία υπόθεση», μαθαίνουν να μαγειρεύουν, να ψωνίζουν, να καθαρίζουν το σπίτι και αποδέχονται ότι το νοικοκυριό είναι αναπόσπαστο μέρος του ρόλου τους.
Τι πρέπει να ξέρουν οι μόνοι γονείς -Οι μαμάδες και οι μπαμπάδες που μεγαλώνουν μόνοι τα παιδιά τους πρέπει να απαλλαγούν από τις ενοχές τους, ώστε να εξασφαλίσουν στα παιδιά καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, αλλά και να προστατέψουν τη δική τους ψυχική ισορροπία.
-Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητη η αναζήτηση υποστήριξης από άλλους ενήλικες που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή του παιδιού, όπως είναι οι παππούδες, αν υπάρχουν, οι συγγενείς και οι φίλοι που τα παιδιά αγαπούν και εμπιστεύονται και φυσικά οι εκπαιδευτικοί που έρχονται σε επαφή μαζί τους καθημερινά και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον κόσμο και τον εαυτό τους.

-Τέλος σημαντική υποστήριξη στην μονογονεϊκή οικογένεια μπορεί να προσφέρει ο ψυχολόγος παίζοντας το ρόλο του εκπαιδευτή και του ισορροπιστή. Ο ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να εκφράσουν τους φόβους και τα παράπονά τους σ’ένα ασφαλές περιβάλλον. Μπορεί επίσης να βοηθήσει τους γονείς να απελευθερωθούν από τις ενοχές και το αίσθημα μειονεξίας που πολλές φορές δημιουργεί ένας συντηρητικός κι επικριτικός περίγυρος. Η συνεργασία ψυχολόγου-γονιού δίνει την ευκαιρία στο παιδί να κατανοήσει καλύτερα τις επιλογές του γονιού, όπως: την απόφαση του να το μεγαλώσει εκτός γάμου, να πάρει διαζύγιο ή να χωρίσει από τον σύντροφό του, ή την επιθυμία του να δημιουργήσει μια καινούρια ερωτική σχέση.

Η συνέντευξη στο babyspace.gr

2010-05-19T09:42:00.000-07:00

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Δρ. Εύα Στάμου συζητά με την Χριστίνα Χρυσανθοπούλου για τον ρατσισμό της ηλικίας, το άγχος μας να διατηρήσουμε την αιώνια νεότητα, τους λόγους που κάνουν τόσο έντονη την αγωνία των εγκύων για τη σιλουέτα τους, αλλά και το πώς το παιδί επηρεάζεται από την εμμονή της μαμάς για το σώμα της.

Πώς προέκυψε η επιθυμία (ή η ανάγκη) να γράψετε ένα βιβλίο όπου θίγονται θέματα που αφορούν την αυτοεικόνα, τη σχέση με το σώμα μας, την ανθρώπινη σεξουαλικότητα κλπ;

Έχουμε συνηθίσει να προσεγγίζουμε την σωματική εμπειρία με τρόπο επιφανειακό. Αν και το γυναικείο σώμα βρίσκεται στο επίκεντρο των εικαστικών τεχνών, των ΜΜΕ και της διαφήμισης αυτό που συνήθως προβάλλεται είναι η προσπάθεια της γυναίκας να το διατηρήσει νέο, γυμνασμένο, καλοντυμένο και σεξουαλικά ελκυστικό και όχι ο τρόπος με τον οποίο βιώνει την ερωτική επαφή με ένα άλλο σώμα, την αναπόφευκτη φθορά, την ασθένεια, το γήρας, ζητήματα δηλαδή που απασχολούν όλους μας αλλά για αρκετούς θεωρούνται ακόμα ταμπού. Η σωματοποίηση της εμπειρίας είναι ένα θέμα που με απασχολεί χρόνια τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Είχα την ευκαιρία να το προσεγγίσω με συστηματικό τρόπο μέσα από την διδακτορική μου έρευνα για την εξέλιξη της γυναικείας ταυτότητας κατά τη μέση ηλικία. Αν και η περίοδος της μέσης ηλικίας διαρκεί από τα 30 ως τα 60, το περίεργο είναι ότι παραμένει για τους κοινωνικούς επιστήμονες μια παραμελημένη περίοδος, όσον αφορά στις εμπειρίες όχι μόνο των γυναικών, αλλά και των ανδρών και στον τρόπο με τον οποίο βιώνουν την αλλαγή σε ψυχικό, κοινωνικό και βιολογικό επίπεδο.

Ως συγγραφέας και ψυχολόγος πώς εξηγείτε αυτή η εμμονή για την εικόνα του σώματος, τη σιλουέτα και κατ επέκταση τις δίαιτες, την γυμναστική, τις πλαστικές επεμβάσεις κλπ;

Η φθορά είναι μια διαδικασία που αφορά όλους μας. Λόγω του ρατσισμού της ηλικίας που επικρατεί στις Δυτικές κοινωνίες και σύμφωνα με τον οποίο οι γυναίκες μέσης και μεγάλης ηλικίας περιθωριοποιούνται στον τομέα της εργασίας αλλά και της κοινωνικής ζωής όταν τα σημάδια του χρόνου γίνονται ορατά πάνω τους, υπάρχει έντονο άγχος να διατηρήσουμε τη νεότητά μας που πολλές φορές και με την προτροπή της βιομηχανίας της διαφήμισης και της μόδας αγγίζει τα όρια της εμμονής και της υστερίας.

Σε τι βαθμό βλέπετε το φαινόμενο να αφορά τους άνδρες; Πώς εκφράζεται στην δική τους περίπτωση;

Αν και οι γυναίκες εξακολουθούμε να παραμένουμε πιο ευάλωτες τις τελευταίες δεκαετίες στο στόχαστρο της διαφήμισης και των εταιριών καλλυντικών βρίσκονται και οι άνδρες, γεγονός που εξηγεί την αύξηση των διατροφικών διαταραχών και πλαστικών επεμβάσεων σε εφήβους και νέους άνδρες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Τα τελευταία χρόνια μέσα από τον επαγγελματικό μου ρόλο έχω συζητήσει με αρκετούς άνδρες στην Βρετανία και στην Ελλάδα τους οποίους απασχολεί έντονα πως θα καταφέρουν να αλλάξουν το σώμα τους με δίαιτα, γυμναστική και τη βοήθεια της πλαστικής χειρουργικής και οι οποίοι παραδέχονται ότι η σχέση τους με τις γυναίκες επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις ανασφάλειες που νιώθουν οι ίδιοι για την εμφάνισή τους.

Πολλές υποψήφιες μαμάδες περνούν το διάστημα της εγκυμοσύνης με άγχος όχι για το αυτονόητο (αν θα πάνε όλα καλά με τις ίδιες και το αναπτυσσόμενο έμβρυο), αλλά για το αν θα επανέλθουν στα κιλά τους. Ως ένα βαθμό είναι υγιές αλλά διακρίνεται μια υπερβολή σε βαθμό που ξεχνάμε την ουσία την μητρότητας και χανόμαστε στην λεπτομέρεια. Τι υπάρχει πίσω από αυτή την αγωνία; Ποιοί παράγοντες την επιτείνουν;

Ζούμε σε μία καταναλωτική κοινωνία που θεοποιεί το σώμα. Παραμελώντας την ουσία της εμπειρίας της μητρότητας η βιομηχανία της διαφήμισης ασχολείται έντονα με τις μέλλουσες μητέρες αλλά με τον λάθος τρόπο επικεντρώνοντας δηλαδή στις μεθόδους με τις οποίες η γυναίκα που περιμένει παιδί έχει στη διάθεσή της για να επαναφέρει στο σώμα της στην αρχική του κατάσταση. Η έγκυος γυναίκα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτά τα μηνύματα αφού οι αλλαγές που επιφέρει στο σώμα της η εγκυμοσύνη δύσκολα ελέγχονται με αποτέλεσμα για πολλές εγκύους αυτή η περίοδος να γίνεται αγχωτική και επώδυνη. Στην αγωνία της γυναίκας για την ομαλή έκβαση της εγκυμοσύνης προσθέτονται και οι ενοχές για τις ραγάδες και τα επιπλέον κιλά, ο φόβος ότι η εγκυμοσύνη της την κάνει απωθητική και η επιθυμία να ανατρέψει αυτή την κατάσταη όσο πιο γρήγορα γίνεται μετά τη γέννα.

Βλέπουμε γυναίκες να σπεύδουν από το μαιευτήριο στο γυμναστήριο (ή το ιατρείο του πλαστικού χειρουργού). Γιατί επηρεάζεται τόσο βαθιά η αυτοπεποίθηση της γυναίκας από τα λίγα επιπλέον κιλά, την χαλάρωση ή τις ραγάδες;

Όσο πιο ολοκληρωμένη και πολύπλευρη είναι η προσωπικότητα μιας γυναίκας, τόσο λιγοστεύουν οι πιθανότητες να της γίνει έμμονη ιδέα η διατήρηση του βάρους της και της νεότητας. Δεν εννοώ σε καμία περίπτωση ότι είναι λάθος να προσέχουμε την διατροφή μας και να γυμναζόμαστε αλλά το να έχει κάποιος μη ρεαλιστικές επιθυμίες ή να ακολουθεί ακραίες μεθόδους προκειμένου ν’ αλλάξει τον σωματότυπό του και να ‘μείνει πάντα νέος’ μόνο απογοήτευση και ψυχική κούραση μπορούν να προκαλέσουν. Το λάθος πολλών γυναικών είναι ότι δεν αρκούνται στον έλεγχο του βάρους τους αλλά ότι επιχειρούν να μεταβάλλουν τον σωματότυπό τους σύμφωνα με τα προβαλλόμενα ιδεώδη της εποχής.

Πώς μπορεί να επηρεάσει το παιδί και δη την κόρη η εμμονή της μαμάς με το σώμα της, η διαρκής απόρριψη της εικόνας της στον καθρέφτη;

Τα παιδιά τείνουν να μιμούνται και ν’ αναπαράγουν το μοντέλο συμπεριφοράς των γονιών. Ο καλύτερος τρόπος για να πείσουμε ένα παιδί ή έναν έφηβο να αγαπά και να αποδέχεται το σώμα του είναι διδάσκοντάς τον με τον τρόπο ζωής μας. Η δική μας ικανοποίηση για το σώμα μας, η προσεγμένη διατροφή και άσκηση χωρίς υπερβολές, η ρεαλιστική αντιμετώπιση εκ μέρους μας των αλλαγών που επιφέρει ο χρόνος οι οποίες αντανακλώνται στην συμπεριφορά μας είναι η πιο ασφαλής μέθοδος για να αγαπήσει το παιδί μας και το δικό του σώμα.

Πώς μπορούν αυτές οι αλλαγές στο σώμα να υπονομεύσουν τη σχέση της γυναίκας με το σύντροφό της και τη σεξουαλική τους ζωή;

Οι ανασφάλειες και η εμμονές εμποδίζουν τη δημιουργία μιας πραγματικά στενής σχέσης εμπιστοσύνης. Όταν κάποιος άσχετα από φύλο δεν καταφέρνει να αγαπήσει και να αποδεχτεί το σώμα του, δυσκολεύεται να πιστέψει ότι ο σύντροφός του τον θεωρεί ελκυστικό με αποτέλεσμα να μπλέκεται το ζευγάρι σε ανταγωνιστικές σχέσεις.

Στο ένα από τα διηγήματά σας, ο ήρωας εκφράζει την απόγνωσή του για την μοναξιά που αισθάνεται στον γάμο του. Τι είναι αυτό που τον ταλαιπωρεί;

Αναφέρεστε στο ‘Ρίσκο’ που είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο από την πλευρά ενός άνδρα μέσης ηλικίας ο οποίος νιώθει παραμελημένος και μόνος απέναντι στη διαδικασία του γήρατος. Στα ζευγάρια συμβαίνει συχνά και οι δύο να ασχολούμαστε με το πόσο όμορφη και ικανοποιημένη αισθάνεται η γυναίκα η οποία παραδοσιακά καταλαμβάνει τον ρόλο του ‘ ωραίου φύλου’ και να ξεχνάμε τις ανάγκες και τις επιθυμίες του άνδρα, χωρίς να συνειδητοποιούμε τον αντίκτυπο αυτής της τακτικής στην σχέση μας.

Ποιά είναι η γνώμη σου για τα ροζ αναγνώσματα; Με ποιό τρόπο λειτουργούν για το αναγνωστικό κοινό;

Στα ροζ αναγνώσματα οι σχέσεις είναι στερεοτυπικές. Οι λεπτές συναισθηματικές αποχρώσεις και η διαφορετικότητα αγνοούνται, ο τρόπος με τον οποίο αναλύεται η εμπειρία του σώματος είναι εντελώς χονδροειδής και επιφανειακός, οι ηρωίδες είναι καρικατούρες χωρίς βάθος και προοπτική εξέλιξης ως χαρακτήρες, οι αλλαγές στην πλοκή είναι συνήθως αποτέλεσμα τύχης κι εξωτερικών παραγόντων κι όχι εξέλιξης των ηρώων. Δυστυχώς πιστεύω ότι η ανάγνωση τέτοιων κειμένων δεν προσφέρει στους αναγνώστες παρά μια σύντομη διαφυγή από το περιβάλλον και τα προβλήματά τους. Προσφέρουν μια προσωρινή ανακούφιση, ιδιαίτερα αναγκαία σε όσους δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα, γι αυτό γνωρίζουν τόση επιτυχία τέτοιου είδους βιβλία, Αυτό βέβαια δεν είναι λογοτεχνία.

Παιδική παχυσαρκία

2010-05-01T11:20:00.000-07:00

Συνέντευξη στην Κατερίνα Γκραβαρίτη για το άρθρο της 'Τα παιδία παχαίνει' στην εφημερίδα Veto, 1.o5.2010

Εκτός από τους διατροφικούς, οι ειδικοί ερευνητές επισημαίνουν την καθοριστική σημασία του ψυχολογικού παράγοντα στην εμφάνιση της παχυσαρκίας στα παιδιά. Ποιοί είναι οι ψυχολογικοί λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν ένα άτομο στην ακατάσχετη κατανάλωση φαγητού και την παχυσαρκία;

Το πρώτο που εξετάζει η ψυχολογία όταν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας είναι οι διατροφικές συνήθειες των γονιών. Αν το παιδί μεγαλώνει αντιγράφοντας τις λάθος συνήθειες των γονιών οι οποίοι μπορεί να είναι ή να μην είναι παχύσαρκοι, ανάλογα με τον σωματότυπό τους, είναι απαραίτητο το πρόβλημα να αντιμετωπιστεί ως πρόβλημα ολόκληρης της οικογένειας. Όσοι χρησιμοποιούν ορισμένα είδη τροφής, όπως τα γλυκά, σαν ‘δόλωμα’ ώστε να παρακινήσουν το παιδί να κάνει ή να μην κάνει κάτι, ή ως ΄παυσίπονο’ όταν το παιδί είναι στενοχωρημένο, συμβάλλουν στη δημιουργία όχι μόνο παχύσαρκων παιδιών αλλά και ενηλίκων, αφού το παιδί αναπαράγει αυτή τη λάθος αντίληψη για το φαγητό στην υπόλοιπη ζωή του.

Ποιές είναι οι συνέπειες της παχυσαρκίας στην ψυχολογία, την αυτοπεποίθηση, την κοινωνικότητα ενός παιδιού;

Το παχύσαρκο παιδί αισθάνεται διαφορετικό από τους συνομίληκούς του κι αυτό συντελεί στη δημιουργία συμπλεγμάτων και κατάθλιψης κυρίως κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Το παιχνίδι και η άθληση που αποτελούν βασικές ανάγκες και απολαύσεις της παιδικής κι εφηβικής ηλικίας γίνονται πηγές άγχους αφού το παχύσαρκο παιδί συχνά, όχι πάντα, δεν επιτυγχάνει στη γυμναστική και τα ομαδικά παιχνίδια τις επιδόσεις των συμμαθητών του με συνέπεια εκτός των άλλων να είναι λιγότερο δημοφιλές κι αποδεκτό στις συντροφιές. Αντί για χαρά κι ικανοποίηση τα σπορ μπορεί να προκαλούν ανησυχία και δυσφορία σε ένα παιδί ή έφηβο που δεν νιώθει καλά για το σώμα του και που συγκρίνει τις επιδόσεις αλλά και την εμφάνισή του με αυτή των πιο αδύνατων φίλων του.

Πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις ενός παχύσαρκου παιδιού με το άλλο φύλο;

Ο παχύσαρκος έφηβος δεν τολμά να διεκδικήσει το ενδιαφέρον και την προσοχή του άλλου φύλου, λόγω των αισθημάτων ντροπής και ανεπάρκειας που του προκαλεί το σώμα του. Έτσι, προτιμά την απομόνωση με αποτέλεσμα η εξέλιξή του σε αυτόν τον τομέα να είναι πιο αργή από των συνομιλήκων του.

Η παχυσαρκία μπορεί να επηρεάσει και τις σχολικές επιδόσεις ενός παιδιού;

Δεν είναι απαραίτητο. Το άγχος όμως που προέρχεται από την επιθυμία του παιδιού να πάρει καλούς βαθμούς ή να αριστεύσει στις εξετάσεις, υπάρχει πιθανότητα να το ωθεί στην κατανάλωση περισσότερου φαγητού που σε συνδυασμό με την περιορισμένη άσκηση μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση του βάρους.

Ποιός ο ρόλος του γονέα όταν έχει ένα παχύσαρκο παιδί;

Οφείλει να στηρίξει το παιδί ψυχολογικά και να φροντίσει, στην περίπτωση που το πρόβλημα είναι έντονο να εξασφαλίσει επίσης στο παιδί του την υποστήριξη διατροφολόγου ή γιατρού και ψυχολόγου. Είναι σημαντικό να μη δημιουργεί στο παιδί ενοχές για τα περιττά κιλά του, να μην το απαξιώνει και να αποφεύγει τις συγκρίσεις με φίλους και συμμαθητές. Με τη βοήθεια των ειδικών οι γονείς είναι καλό να θέτουν και να τηρούν συγκεκριμένους διατροφικούς κανόνες δίνοντας οι ίδιοι το καλό παράδειγμα, ακόμα κι αν δεν είναι υπέρβαροι.Εξίσου σημαντικό είναι να παροτρύνουν οι γονείς το παιδί τους να ασχολείται με τα σπορ και τη γυμναστική, επιλέγοντας κάτι που πραγματικά του αρέσει και το οποίο ταιριάζει στον σωματότυπο και στην ιδιοσυγκρασία του.

Από την ψυχολόγο Δρ. Εύα Στάμου

Βραβεία ΔΙΑΒΑΖΩ

2010-04-27T02:24:00.001-07:00

Το βιβλίο μου Μεσημβρινές Συνευρέσεις είναι υποψήφιο για το Βραβείο Διηγήματος του λογοτεχνικού περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ. Η τελετή απονομής θα γίνει στο Μουσείο Μπενάκη, στις 10 Μαΐου.

Στο περίπτερο των Εκδόσεων Μελάνι, στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, Απρίλιος 2010

Σπουδή στις ερωτικές και υπαρξιακές ταυτότητες

2010-04-24T11:35:00.000-07:00

Του ΑΛΕΞΗ ΖΗΡΑ

Εύα Στάμου, Μεσημβρινές συνευρέσεις, διηγήματα εκδόσεις Μελάνι, σελ. 152

Από τα προηγούμενα βιβλία της Εύας Στάμου είδα το μυθιστόρημά της Ντεκαφεϊνέ (2005), μια ιστορία μαθητείας στην ωριμότητα, καθώς η νεαρή γυναίκα που αποτελεί τον κεντρικό μυθιστορηματικό χαρακτήρα, μέσα από μια περιδιάβαση στον μέσα και στον έξω κόσμο της και πλάι σε ένα πλήθος άλλων νεαρών προσώπων που βουίζουν σαν μέλισσες γύρω της, εγκαταλείπει την αθώα αφέλεια και περνάει στη στοχαστική ενατένιση της ζωής. Με κέλυφος τη σύγχρονη Αγγλία, η ιστορία του Ντεκαφεϊνέ, όπως και άλλες ιστορίες, κυρίως νεαρών ελληνίδων γυναικών που σπούδασαν και ρίζωσαν εκεί (ανάμεσα σ’ αυτές, η Δήμητρα Κολιάκου, η Άντζελα Δημητρακάκη, η Ελένη Γιαννακάκη) έχει κάτι από τη λεπτολογία του βρετανικού στυλ, προπάντων με τον μινιμαλιστικό εστιασμό του στη εσωτερική ζωή. Αυτή η τρόπον τινα υποστασιακή πεζογραφία, όπου τα πάντα ξεπηδούν από το μέσα κοίταγμα της αφηγήτριας και συνδέονται ως νήματα με τις διακυμάνσεις των συναισθημάτων και των διαθέσεών της, μεταπηδά και στα προκείμενα πεζά των Μεσημβρινών συνευρέσεων. Ο τίτλος της συλλογής ας πούμε εξαρχής ότι δεν κυριολεκτεί και στα οκτώ διηγήματα˙ οι συνευρέσεις δεν είναι όλες σεξουαλικές και, επίσης, δεν είναι όλες μεσημβρινές! Αν όμως ο άξονας του προηγούμενου βιβλίου ήταν βρετανικός, ο τωρινός είναι πιο μοιρασμένος, μεταξύ Αγγλίας και Ελλάδας, παρά το ότι, όπως γνωρίζουμε, ο κοσμοπολιτισμός του συγγραφικού βλέμματος -που είναι συστατικό στοιχείο της Στάμου- αποτρέπει από το να γαντζωθεί μια οποιαδήποτε ιστορία στα ήθη ενός τόπου. Με μια έννοια, το Ντεκαφεϊνέ θα μπορούσε να αναπτυχθεί ως μυθοπλασία σε μια άλλη χώρα, εκτός της Αγγλίας, όπως άλλωστε και τα περισσότερα από τα διηγήματα των Μεσημβρινών συνευρέσεων. Και πράγματι, αν τα διαβάσουμε όχι ως εξαρτήματα της αθηναϊκής σκηνογραφίας, οπότε έχουν κάποιο ιδιαίτερο νόημα οι συγκεκριμένοι δρόμοι, οι πλατείες, τα ονόματα των συνοικιών, των café και των μπαρ, παρατηρούμε πως αυτό που μένει είναι το υπαρξιακό στίγμα των προσώπων. Και εκεί τα γεωγραφικά σύνορα είναι απολύτως ασαφή.

Ίσως μια διαφορά, ανάμεσα σε τούτο και στο προηγούμενο βιβλίο, είναι η πιο έντονη οξύτητα των καταστάσεων. Στα περισσότερα διηγήματα, από το πρώτο ακόμα, όπου προβάλλεται μεγεθυμένη η απελπισμένη σωματική διαθεσιμότητα μιας άρρωστης γυναίκας, διακρίνεται η επιθετικότητα. Σε πρώτο πλάνο παίζεται ένα είδος θεάτρου της σκληρότητας, που με δυσκολία η δράση του κρύβει το βάθος του προσκηνίου, όπου κυριαρχούν τα τραύματα και η μαυρίλα της ψυχικής διάθεσης. Ίσα ίσα, φαίνεται μάλλον καθαρά ότι η ένταση των αντιδράσεων, όπου εμφανίζεται, βγαίνει από τα αφανή αδιέξοδα, τις φοβίες, τα άγχη, τις ανασφάλειες και ανισορροπίες. Κάτι που αφορά οπωσδήποτε και τους σεξουαλικούς ρόλους που αναπτύσσονται στα πεζά της Στάμου: πουθενά η ευφορία, παντού τα γυμνά σώματα κολυμπούν σε ένα πέλαγος μελαγχολιών, καταπιέσεων, αδιεξόδων, καταθλίψεων. Όμως, σ’ αυτά τα διηγήματα η ένταση είναι πιο έκδηλη και για έναν πρόσθετο λόγο: η σύντομη αφηγηματική φόρμα επιβάλλει από μόνη της την πυκνότητα. Όλα είναι ανάγκη να ειπωθούν πιο σύντομα. Αλλά η πυκνότητα μπορεί να είναι αποτέλεσμα και μιας μετατόπισης του τρόπου με τον οποίο η συγγραφέας εστιάζεται τώρα στις συναισθηματικές και ψυχικές ταυτότητες των προσώπων της. Γιατί, τα προκείμενα διηγήματα έχουν από μια πλευρά και τον χαρακτήρα δοκιμίων, δηλαδή μελετών πάνω στις σεξουαλικές ταυτότητες.

Το ότι η Στάμου ασχολήθηκε επαγγελματικά για καιρό με περιπτώσεις γυναικών που είχαν προβλήματα, δε θα πρέπει να μας μπερδέψει και να καταφύγουμε στην εύκολη άποψη ότι η μυθοπλασία είναι απλώς μια καταγραφή των βιωμάτων της. Είναι ένα λάθος που γίνεται συχνά. Δεν υπάρχει μυθιστόρημα ή διήγημα που προέρχονται από εμπειρίες του συγγραφέα και που εκείνος δεν τις επινοεί εξαρχής, καθώς ό,τι ζήσαμε είναι αδύνατο να το καταγράψουμε, με τη πρώτη ακρίβεια. Ακόμα και αν έχουμε μια πρωτοπρόσωπη, ρεαλιστική ιστορία, όπως του διηγήματος “Μ’ αυτό περνούν όλοι οι πόνοι”, όπου η συγγραφέας αφηγείται την περίπτωση μιας νεαρής μητέρας από το Μάντσεστερ, είναι εύκολο να δούμε ότι η Στάμου μεταξύ άλλων περιγράφει τη δική της συμμετοχή σ’ αυτή τη συνάντηση σα να είναι ένας άλλος της εαυτός. Και ουσιαστικά είναι ένας άλλος της εαυτός. Πράγμα που ίσχυε αναλόγως και στο Ντεκαφεϊνέ. Η γλώσσα και η τεχνική της αφήγησης σχεδόν πάντοτε προδίδουν τον τρόπο που θέλει ο συγγραφέας να τον συναντήσει ο αναγνώστης, μέσα από τη μόνη πραγματικότητα που υπάρχει ανάμεσά τους, το κείμενο. Και το ότι εδώ, στις Μεσημβρινές συνευρέσεις, τουλάχιστον σε ορισμένα διηγήματα της συλλογής, γίνεται λόγος για τον έρωτα χωρίς όμως τη θερμότητα του ερωτισμού, έχει τη σημασία του. Λείπει από αυτές τις ιστορίες η περιπάθεια, η βουλιμία του πάθους, οι τονισμένες λεπτομέρειες που θα σχημάτιζαν μια ηθογραφία της ερωτικής ζωής, της επιδερμικής και όχι του βάθους. Δεν είμαι καν βέβαιος, αν η Στάμου ενδιαφέρεται για την αισθησιακή πλευρά του σεξ, καθώς είναι ολοφάνερο ότι ανάμεσα στο καταλυτικό και τυφλό πάθος και στη λογοτεχνική του μεταστοιχείωση δημιουργεί μια έντεχνη απόσταση. Ό,τι τη νοιάζει περισσότερο είναι η εκ του σύνεγγυς σπουδή των συμπεριφορών στη ερωτική ζωή, η συνειδητοποίηση των αιτίων που συνήθως κρύβονται στο αφώτιστο και απωθημένο κομμάτι του έσω εαυτού μας.

Η έννοια της απόστασης, στη λογοτεχνία όπως και στο θέατρο, ευνοεί όπως ξέρουμε το στοχασμό. Διαβάζοντας αυτά τα διηγήματα, έχεις την αίσθηση πως ό,τι συμβαίνει, ουσιώδες ή επουσιώδες, περνάει μέσα από μια γάζα που συγκρατεί τα περιττά της αισθηματολογίας και αφήνει στο βλέμμα του αναγνώστη μια διαυγή περιγραφή, απαλλαγμένη από ισχυρούς κραδασμούς και υψηλές θερμοκρασίες. Αυτή μάλιστα την έντεχνη απόσταση, που συνδυάζει το περιγράφω και το είμαι εκεί, δύο θέσεις αντίθετες, τη συναντούμε σε διηγήματα διαφορετικού ύφους. Λόγου χάριν, στο “Μια στιγμή” που διαδραματίζεται στο πανεπιστημιακό περιβάλλον του Εδιμβούργου, όπου όλα γίνονται “ήρεμα” σαν κάτω από το νερό, και στο “Τιμώρησέ με”, μια νοσηρή ιστορία που περνάει από λαϊκά ξενοδοχεία του Σταθμού Λαρίσης, ταβερνεία, νυχτερινές περιπλανήσεις στο Γκάζι κ.ο.κ. Αλλά και στα δύο πεζά, αν προσέξουμε, το φως πέφτει πλάγια, δεν βγαίνει προς τα πάνω καμιά ένταση∙ αντίθετα μάλιστα υπάρχει ένα σχίσμα ανάμεσα σ’ αυτό που γίνεται και σ’ αυτό που κρύβεται βαθύτερα στα πρόσωπα. Λες και όλα τους παίζουν κάποιο ρόλο, ώστε να κρύψουν αυτό που τα παιδεύει και που αρρωσταίνει μέσα τους, εγκλωβισμένο. Ανάμεσα στο ψυχρό και τακτοποιημένο Εδιμβούργο και στη σκονισμένη, τριτοκοσμική Αθήνα, κατά περίεργο τρόπο οι ψυχικοί κόσμοι είναι το ίδιο κλειστοί, οι συνευρέσεις δε διαφέρουν, καθώς δεν υπάρχει καμιά διακινδύνευση. Δεν υπάρχει δώρημα της ψυχής, προϋπόθεση του δωρήματος του σώματος. Θα έλεγα μάλιστα ότι αν ψάχνουμε ένα μοτίβο που διέρχεται από όλα τα διηγήματα της Στάμου, αυτό είναι η μη επαφή, το φοβισμένο και καχύποπτο κλείσιμο στον εαυτό, η συναισθηματική αναπηρία που αποτελεί τον προθάλαμο της νεύρωσης και της μοναξιάς.

Από τα οχτώ διηγήματα ξεχώρισαν για μένα τα τέσσερα, “Το ρίσκο”, οι “Μεσημβρινές συνευρέσεις”, “Μ’ αυτό περνούν όλοι οι πόνοι” και “Η ηχώ”. Καθόλου λίγα. Ιστορίες σφιχτής πλοκής, με καλοσχηματισμένα πρόσωπα, με καλοδουλεμένες αφηγηματικές τεχνικές, με σύντομες, κοφτές σα μαχαίρι προτάσεις και φράσεις που δίνουν ένα δυναμικό ρυθμό, με εναλλαγές πλάγιου και άμεσου λόγου που δεν αφήνουν κενά και που δείχνουν τη μαστοριά της συγγραφέως. Βέβαια, υπάρχουν κάποιες στεροτυπίες, ίσως συνέπεια της επίδρασης της φεμινιστικής λογοτεχνίας, όπως για παράδειγμα το ότι θεματοποιείται η βία ως ανδρικό “προνόμιο”. Κάτι που συναντάμε (ως σχέση αρσενικού-θηλυκού) ακόμα και στη gay ιστορία της “Ηχούς”. Αυτά όμως αφορούν στην ιδεολογική συγκρότηση και όχι στην δημιουργική ικανότητα της Εύας Στάμου. Ως πεζογράφος και χαρισματική είναι και επιπλέον διαθέτει κάτι που δεν το βρίσκουμε εύκολα σε νεώτερους συγγραφείς: εντυπωσιακό υπόβαθρο στοχασμού.

SYMBAN WORLD GREEK RADIO

2010-04-16T02:53:00.000-07:00

SYMBAN WORLD GREEK RADIO (Australia)

http://www.radiosymban.com.au

Την Δευτέρα 19 Απριλίου και ώρα Ελλάδος 1.00 μετά το μεσημέρι, η συγγραφέας και ψυχολόγος Εύα Στάμου Θα παρουσιάσει τα βιβλία της και θα μιλήσει για θέματα ψυχολογίας στο Ράδιο Σύμπαν στην εκπομπή του Δημήτρη Συμεωνίδη ΒΙΒΛΙΟ- ΤΕΧΝΗ – ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ.

Τα Περιζήτητα Κορίτσια

2010-04-11T03:44:00.000-07:00

Τα περιζήτητα κορίτσια είναι καλά κορίτσια
Καλά απ΄την καρδιά ως τα χείλη
Κι αγνά, όπως είναι καλός κι αγνός ο κρίνος
Απ' την καρδιά ως τις γλυκές άκρες των φύλλων του.

Τα περιζήτητα κορίτσια είν' ευαίσθητα κορίτσια
Είναι περιζήτητα για μανάδες και σύζυγοι
Περιζήτητα για να λικνίζουν στην τρυφερή αγκαλιά τους,
τις πιο δυνατές και πιο εύθραυστες ζωές.

Το έξυπνο, το πνευματώδες, το ευφυές κορίτσι
Πολύ λίγοι μπορούν να το καταλάβουν
Αλλά, ω! Τα συνετά, τρυφερά κορίτσια για σπίτι
Έχουν διαρκή, σταθερή ζήτηση.

ΤΖ. Χ. Γκρέι, 1880

Εβδομάδα Ποίησης Μάρτιος 2010

2010-03-20T02:37:00.000-07:00

Ο ΑΣΩΤΟΣ

Θα εξαργυρώσω με λέξεις επίχρυσες
Τις ράβδους σκοταδιού που σταθερά αποθήκευα
Τα θησαυροφυλάκια του στήθους

Θα πάρω έπειτα τους δρόμους
Μ' εκατομμύρια ποιήματα
Σκορπίζοντας στους τίμιους συμπολίτες μου
Την αναπάντεχη κληρονομιά
Της φτώχειας

Αντώνης Φωστιέρης

ΕΝΑ ΚΑΛΟΦΩΝΟ ΚΕΡΙ

Είχα ένα καλόφωνο κερί
χτες βράδυ στο δωμάτιό μου.

Ήμουν πολύ κουρασμένος αλλά ήθελα
κάποιον να' ναι μαζί μου,
έτσι άναψα ένα κερί

και άκουγα την άνετη φωνή
του φωτός μέχρι που κοιμήθηκα.

Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν

ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΡΦΙΤΣΕΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

Υπήρχε ένα παιδικό κυριακάτικο κουστούμι
Καρφιτσωμένο στην κούκλα κάποιου ράφτη
Σε μια σκονισμένη βιτρίνα.
Το μαγαζί έμοιαζε να είναι κλειστό για χρόνια.

Κάποτε έχασα το δρόμο μου εκεί
Σ' ένα κυριακάτικο είδος ησυχίας,
Ένα κυριακάτικο είδος απογευματινού φωτός,
Σ' έναν δρόμο με πολυκατοικίες από κόκκινο τούβλο.

Πώς σου φαίνεται αυτό;
Είπα στο κενό.
Πώς σου φαίνεται αυτό;
Ξαναείπα σήμερα όταν ξύπνησα.

Ο δρόμος συνεχιζόταν για πάντα
Και συνέχεια ένιωθα τις καρφίτσες
Στην πλάτη μου να τσιμπάνε
Το σκούρο και βαρύ ύφασμα.

Τσάρλς Σίμικ

Η συνέντευξη στην ATHENS VOICE!

2010-03-16T14:46:00.000-07:00

Δείτε το βίντεο της συνέντευξης και διαβάστε το κείμενο του Δημήτρη Φύσσα:

http://www.athensvoice.gr/city-news-voices

Ψυχοθεραπευτικός και ερωτικός «χάρτης»

2010-03-14T06:49:00.004-07:00

Έθνος της Κυριακής 14/3/2010

Από την Ελένη Γκίκα:

Το σώμα, οι μηχανισμοί της μνήμης, τα παιχνίδια του μυαλού και του χρόνου, θύμα και θύτης, μέσα από οκτώ διηγήματα-κύκλους σαν «Μεσημβρινές συνευρέσεις» από την Εύα Στάμου.

Τελικά, όλα τα μεσημέρια γίνονται: οι παιδικές σκανταλιές, οι πλέον παράνομες, παράτολμες διαδρομές, οι αγριευτικότερες κλοπές, τα πιο απίθανα όνειρα και σχέδια. Ισως επειδή στα παιδικά μας χρόνια έχουν τις ρίζες τους: Ο πρώτος μας λανθάνων έστω ερωτισμός, οι πιο παράλογες ενοχές, μια αλλόκοτη μοναξιά και μια νοσταλγία ανάστροφη επειδή γύρευε τι παιχνίδι παίζεται με τον χρόνο, μπορεί και να μας έρχεται απ’ το μέλλον. Εκείνο το «τιμώρησέ με» κι ύστερα για όλα τα χρόνια άλλην αγάπη να μην την εννοείς. «Χάρτης» το σώμα, τόπος όπου κατοικεί ο Χρόνος. Ωσεί Νεκροί, απ’ τη στιγμή της γέννησής μας, από την πρώτη εκείνη στιγμή.

Απώλεια και φθορά
«Μεσημβρινές συνευρέσεις» ο τίτλος του βιβλίου της Εύας Στάμου και λόγω ιδιότητας, στην αρχή σε παραπέμπει αλλού. Σε συνεδρίες, ψυχαναλυτικής φύσης, αλλά και σε ερωτικά συναπαντήματα μεσημεριού.

Σε οκτώ διηγήματα-κύκλους που περιλαμβάνουν τα πάντα. Το ειλικρινές σώμα μας, πρώτ’ απ’ όλα, που είναι ο Χάρτης ολόκληρης ζωής. Εκεί όπου θα χαραχτούν τα μετέπειτα «αγάπα με» και «τιμώρησέ με» αλλά και θα κάνει παιχνίδι η απώλεια και η φθορά. Θα κατοικήσει ο χρόνος εφόσον «νεκροί είμαστε από την ώρα της γέννησής μας», το είπαμε.

Με τρόπο κρυστάλλινο, υποδόριο, που μιλά με νεύματα, ψίθυρους και σιωπές. Που συμπληρώνεται από εικόνες του παρελθόντος αλλά και ήχους και σκηνές του δρόμου, εφόσον όλα αυτά εμείς είμαστε κι ο έρωτας είναι ό,τι είναι και ό,τι θα ήθελε αλλά δεν είναι κανείς.

Στο πρώτο διήγημα του κύκλου «Ο Χάρτης» το γυναικείο σώμα είναι ο τόπος (όπως τόπος είναι το σώμα και σε όλες τις ιστορίες της συλλογής):

Πρωτοπρόσωπα και μέσα από έναν γυναικείο μονόλογο, ο έρωτας-ανάγκη, ο έρωτας-προβολή. Για τον καθένα, η δική του ανθρωπογεωγραφία, το λαβωμένο πρόσωπό του που πιάνεται από τον άλλο, διεκδικώντας μια χαμένη αιώνια στιγμή.

Ιστορία μεγάλης συγγραφικής δύναμης και συναισθηματικής καθαρότητας, ο έρωτας-πένθος, παρ’ ότι ιδωμένος από τη γυναικεία πλευρά, τελικά πανανθρώπινος.

Το «σώμα» είναι ο τόπος και στο «Ρίσκο», τη δεύτερη ιστορία της συλλογής. Ενας μεσήλικας κάθεται σε μια καφετέρια και ηθελημένα στην αρχή, αθέλητα ύστερα, παρακολουθεί τον διάλογο δυο νεαρών γυναικών.

Ο διάλογός τους σε διαλεκτική με τον δικό του εσωτερικό μονόλογο για τη δική της «καληνύχτα που έμοιαζε με βρισιά» ως «όλα είναι ευκολότερα τώρα που είμαι αδύνατη». Εδώ, η Εύα Στάμου μέσα από έναν ανδρικό αυτήν τη φορά μονόλογο, λύνει την παρεξήγηση αιώνων. Για το σώμα που παρά τις μεταμορφώσεις, είναι το ίδιο, πάντοτε εκεί. Εμείς αλλάζουμε με τον χρόνο. Γινόμαστε άλλοι, ενώ αυτό παραμένει ρημαγμένη, ακατοίκητη σταθερά.

Στις «Μεσημβρινές συνευρέσεις» η Συνάντηση θα γίνει πιο σύνθετη, όπως σύνθετος είναι και ο έρωτας στην πολυσύνθετη σημερινή εποχή. Παιχνίδι εξουσίας και επιβολής. Εκείνη, μια νεαρή μεταξωτή, κακομαθημένη φαινομενικά αστή. Εκείνος, ένας άντρας κάποιας ηλικίας που μονάχα μέσα στον χώρο ενός αληθινού μπορντέλου μπορεί να την ποθεί. Με αδρές, καθαρές πινελιές, η συγγραφέας σκιαγραφεί τους δυο εντελώς διαφορετικούς ταξικά κόσμους που σμίγουν όμως στον ίδιο πάτο σκουπιδιών.

Το διήγημα «Μ’ αυτό περνούν όλοι οι πόνοι» είναι η παράλληλη ιστορία, διαδρομή, ψυχικό άλγος, δύο γυναικών και όμως, η μία είναι η ψυχοθεραπεύτρια. Που συναρμολογεί κι αυτή, όπως ακριβώς και η γυναίκα της πρώτης ιστορίας, κάθε πρωί εαυτόν.

«Η ηχώ», πέμπτη ιστορία της συλλογής, αποτελεί μια αντήχηση έρωτα. «Ερωτας τόσο, όσο...» Οσο να μην κινδυνέψει η εικόνα του, να μην πάει το μαχαιράκι της επιθυμίας και της αλήθειας παρακάτω.

Στην «Αλυσίδα» ζορίζουν τα πράγματα. Λαγνεία θανάτου και τ’ αναπόδραστο. Η ηρωίδα πιασμένη στο δόκανο κι απέναντί της ένας άντρας που το έχει βιώσει και έχει επιβιώσει.

Στην ιστορία με τον προστατικό τίτλο «Τιμώρησέ με», ο μηχανισμός θύτη και θύματος και το ερωτικό παιχνίδι φύλλο-φτερό. Ενα παράδοξο παιχνίδι εξουσίας όπως είναι ο έρωτας, σαν αντεστραμμένο κάτοπτρο, με κανόνες τόσο σκοτεινά ασαφείς. Τους οποίους η συγγραφέας λαμπίκο μας τους επιστρέφει, καλογυαλισμένους, σαφείς.

Στο τελευταίο διήγημα «Η στιγμή», επί χάρτου και οι μηχανισμοί μνήμης, τα παιχνίδια του μυαλού και του χρόνου, οι αρμοί της αφήγησης όπου όλα βρίσκονται εκεί. Κι ο χρόνος σαν του Θεού, ενιαίος. Το τέλος, ευθύς εξαρχής. Ο χρόνος που γερνά και η στιγμή που διαρκεί αιώνια.

Η Εύα Στάμου μέσα από διαφορετικές ερωτικές συναντήσεις φωτίζει κάθε μας αυτοκαταστροφική επαναληπτικότητα, ακτινογραφεί κάθε κρυφή πληγή. Απομονώνοντας το σύμπτωμα και επαναφέροντας στο προσκήνιο το αρχικό άλγος με καθαρότητα σπάνια, γλώσσα σχεδόν σωματική. Χωρίς να κλείνει τα μάτια της πουθενά: παρελθόν και παρόν και μέλλον, εδώ, και στην πιο ανεπαίσθητη κίνηση των ηρώων, και στην κάθε φράση, στην κάθε σιωπή. Στον περιρρέοντα χρόνο και χώρο. Γιατί όλα είναι «εγώ», όλα γίνονται «εσύ».

Η Εύα Στάμου μέσα από διαφορετικές ερωτικές συναντήσεις φωτίζει κάθε μας αυτοκαταστροφική επαναληπτικότητα, ακτινογραφεί κάθε κρυφή πληγή...

Με ό,τι έχουμε γράφουμε κι ερωτευόμαστε με ό,τι είμαστε. Και η Εύα ως ψυχοθεραπεύτρια είναι εντελώς ιαματική. Σαν συγγραφέας, έχει κάνει θαύματα.

Έθνος της Κυριακής 14/3/2010

Προτάσεις για την Άνοιξη

2010-03-11T04:05:00.000-08:00

Βιβλία που διάβασα το τελευταίο διάστημα και μου άρεσαν: Αν με ξαναδείτε γράφτε μου του Ντάνιελ Τσαβάρια, Drama City του Τζόρτζ Πελεκάνος, Ο Μολδαβός Σωματέμπορος του Εδγάρδο Κοζαρίνσκι, Προς το Σύμπαν των τεχνικών εικόνων του Βίλεμ Φλούσερ.

Απογοητευτικό: Να βλέπεις στον έρωτα των Μπουκάι και Σαλίνας - μετά βίας διάβασα είκοσι σελίδες.

Εκθέσεις ζωγραφικής με μεγάλο ενδιαφέρον:

Γκαλερί Pro-Art, Καλλιδρομίου 30, Εξάρχεια. Έργα τους εκθέτουν οι Γιώργος Σαλταφέρος, Paul Saroglou, Sandra Lange.

Γκαλερί Αργώ, Νεοφύτου Δούκα 5, Κολωνάκι. Η υπέροχη δουλειά του Γιώργου Κόρδη.

Μουσείο Φρυσίρα, Μονής Αστερίου, 3, Πλάκα. Αναδρομική με εκπληκτικά έργα του Εδουάρδου Σακαγιάν.

Ιανός 3 Μαρτίου 2010

2010-03-07T07:19:00.001-08:00

Βασίλης Χατζηιακώβου, Λάμπρος Σκουζάκης, Εύα Στάμου, Ελένη Γκίκα, Αλέξης Ζήρας

Ελένη Γκίκα, Αλέξης Ζήρας

Με την Ελίζα Σιδερίδου

Ο Μανόλης Πρατικάκης

Με την Βαλεντίνη Λουρμπά του θεάτρου Εκάτη

Ο δημοσιογράφος Χρήστος Παρίδης κι ο πανεπιστημιακός Αντώνης Χατζημωυσής

Με την δημοσιογράφο Ρίτσα Μασούρα

Με την συγγραφέα Πέρσα Κουμούτση

Με τον μουσικό παραγωγό DJ Aurinio

Ελένη Γκίκα

Με την Orfia και την Katrine

Δημήτρης Βαρβαρήγος, Μπάμπης Δερμιτζάκης

Με τον κινηματογραφικό παραγωγό Νίκο Μουστάκα

Αλέξης Ζήρας, Λάμπρος Σκουζάκης, Ντίνος Σιώτης

Με την Ευτυχία και τον Τάσο Στασινόπουλο

Ιανός 3 Μαρτίου 2010

2010-03-04T15:15:00.000-08:00

Ευχαριστώ θερμά όλους τους αγαπημένους φίλους και αναγνώστες για την υπέροχη βραδιά στον Ιανό και ιδιαίτερα την Ελένη Γκίκα, τον Αλέξη Ζήρα, τον Λάμπρο Σκουζάκη, την Πόπη Γκανά, τον Μιχάλη Γκανά, τον Ντίνο Σιώτη, τον Μανώλη Πρατικάκη, την Πέρσα Κουμούτση, τον Δημήτρη Μαμαλούκα, την Ελένη Κονδύλη, τον Δημήτρη Βαρβαρήγο, τον Γιώργο Παπαδάκη, τον Μπάμπη Δερμιτζάκη, την Τίνα Αρσενίδου από τον χώρο του βιβλίου.

Ευχαριστώ επίσης τους δημοσιογράφους Χρήστο Παρίδη, Ρίτσα Μασούρα, Χριστίνα Χρυσανθοπούλου, Μαρία Αθήνη. Τον κινηματογραφικό παραγωγό Νίκο Μουστάκα, την σκηνοθέτιδα Βαλεντίνη Λουρμπά και τον ζωγράφο Γιώργο Σαλταφέρο. Τους ακαδημαικούς Αντώνη Χατζημωυσή, Χρήστο Αθανασιάδη, Στέλιο Βιρβιδάκη, Βάσω Κιντή, Βάνα Γρηγοροπούλου και Νικόλα Χρηστάκη. Τους μπλόγκερς katrine (Κατερίνα Κανελοπούλου), Orfia, Στεριανή Ζάλη και Δ.Κ.

2010-03-01T10:38:00.000-08:00

Κριτικές Ματιές

2010-02-16T06:28:00.000-08:00

Γράφει η Ναταλία Ιωαννίδου από τη Λευκωσία

Οι «Μεσημβρινές Συνευρέσεις» είναι το πρώτο βιβλίο της Εύας Στάμου που διάβασα. Το βιβλίο είναι μικρό σε μέγεθος, 145 σελίδες, ευκολοδιάβαστο και τολμηρό μαζί. Η Εύα Στάμου τολμά και περιγράφει μέσα από τα οκτώ διηγήματα του βιβλίου τις σεξουαλικές επαφές, τη μοναξιά, την ανάγκη των ανθρώπων να ακουμπήσουν την ελπίδα τους σε κάποιο δικό τους σε μια ιδιαίτερη φάση της ζωής τους. Τις περισσότερες φορές αυτό γίνεται χωρίς χρώμα και άρωμα … ακόμα και η ερωτική πράξη γίνεται καθαρά από ανάγκη!

Ο τρόπος γραφής της συνδυάζει ρεαλισμό και πρόκληση! Δύσκολος συνδυασμός. Καταπιάνεται με στοιχεία της καθημερινής ζωής και παρασύρει τον αναγνώστη σε ένα πολύ διαφορετικό τρόπο σκέψης .... θα έλεγε κανείς, πως τον καλεί να απελευθερωθεί από κάτι ... να βιώσει διαφορετικές εμπειρίες ….Φαντάζομαι πως η συγγραφέας ταυτίζει την πένα της με τις εμπειρίες της ως ψυχοθεραπεύτρια. Προσωπικά, νιώθω ότι η ίδια εμπνέει εμπιστοσύνη γιατί αγαπά το αντικείμενό της! Παρατηρεί τους πρωταγωνιστές των ιστοριών της από απόσταση. Είναι μακριά τους για να μπορούν να κινούνται άνετα στο χώρο, αλλά είναι και τόσο κοντά τους μη τύχει και κρυώσουν!

Οι ήρωες των διηγημάτων του βιβλίου κυκλοφορούν σε πολυσύχναστα μέρη και συνεχώς ψάχνουν να βρουν αυτό το κάτι που θα δώσει φως στη μοναξιά και τους φόβους τους, προσπαθούν να ανακαλύψουν την ταυτότητά τους μέσα από πράγματα και γεγονότα που ποτέ δεν θα τολμήσουν να διεκδικήσουν.

Οκτώ διαφορετικές ιστορίες που μιλούν για τη σαρκική επαφή, τη μοναξιά, την ανικανότητα των ανθρώπων να εκφραστούν. Οι φόβοι, οι ανησυχίες, τα αισθήματα ενοχής και οργής, τα πάθη των σύγχρονων ανθρώπων γίνονται αναπόσπαστο μέρος του βιβλίου.