Tuesday, March 22, 2011

Συνταγές ευτυχίας ή αυταπάτη;


«Τα βιβλία αυτοβοήθειας δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον ψυχολόγο»



Θα εμπιστευόσασταν για το πρόβλημά σας κάποιον ψυχολόγο τον οποίο όχι μόνο δεν θα είχατε ποτέ συναντήσει, αλλά και με τον οποίο δεν θα είχατε ποτέ κανενός είδους επικοινωνία μέσω διαδικτύου ή τηλεφώνου; Σε έρευνα που έγινε σε κορυφαία βιβλιοπωλεία της πρωτεύουσας, η εκλαϊκευμένη ψυχολογία, τα γνωστά βιβλία αυτοβοήθειας σημειώνουν σημαντική αγοραστική επιτυχία, ιδιαίτερα ανάμεσα σε γυναίκες από 35 έως 45 ετών. Διαβάζοντας σχετικά κείμενα στον ελληνικό αλλά και στον διεθνή Τύπο, αναρωτιέμαι πόσοι από τους αναγνώστες αυτού του είδους των βιβλίων έχουν σοβαρά σκεφτεί να επισκεφθούν το γραφείο κάποιου ειδικού - και αυτόματα μου έρχονται στο μυαλό ορισμένοι λόγοι εξαιτίας των οποίων φαντάζομαι πως το αποφεύγουν.

Ένας από τους λόγους πιστεύω πως είναι ότι πολλοί άνθρωποι νιώθουν ένα γενικό αίσθημα αποξένωσης και απογοήτευσης από τον τρόπο ζωής τους, χωρίς να μπορούν να καταλάβουν το ακριβώς τους “φταίει” και πως να ορίσουν το πρόβλημα που τους απασχολεί. Αυτό εντείνει τη σύγχυσή τους, κι ενώ προσπαθούν, από τη μία να δώσουν όνομα στο πρόβλημά τους διαβάζοντας βιβλία εκλαϊκευμένης ψυχολογίας, είναι πεπεισμένοι, από την άλλη, ότι η ψυχοθεραπεία δεν μπορεί να τους βοηθήσει, εφόσον ούτε οι ίδιοι δεν καταφέρνουν να συνειδητοποιήσουν από τι “πάσχουν”. Ένας άλλος λόγος είναι ότι, ακόμα και στις μεγάλες πόλεις της χώρας μας, η επίσκεψη στον ψυχοθεραπευτή, εξακολουθεί-τουλάχιστον για κάποιες κοινωνικές ομάδες - να αποτελεί ταμπού. Οι γυναίκες, ειδικότερα, που αναζητούν λύσεις μέσα από τα self help books έχουν μάθει να αποσιωπούν, να αρνούνται, και σε αρκετές περιπτώσεις να υπομένουν αυτά που τις ενοχλούν τόσο στον χώρο εργασίας τους όσο και στις προσωπικές τους σχέσεις. Τα καλά και άξια κορίτσια δεν μιλάνε για τα προβλήματά τους - και μάλιστα σε έναν “ξένο”! Τέλος, η άποψη που επικρατεί στην Ελλάδα σε ορισμένους κύκλους ότι τα χρήματα στον ψυχολόγο είναι πεταμένα λεφτά, καθώς και η άποψη ότι οι ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες είναι πανάκριβες (αντίληψη που κάποιοι Έλληνες ψυχαναλυτές ‘διασημότητες’ αρέσκονται, δυστυχώς, να την επιβεβαιώνουν σε συνεντεύξεις τους), κρατούν πολλούς ανθρώπους μακριά από τα γραφεία των ειδικών.

Όσον αφορά τον πρώτο λόγο, μια σημαντική λειτουργία της ψυχοθεραπευτικής σχέσης είναι να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε ποιο είναι πραγματικά το πρόβλημα που δυσχεραίνει τη ζωή μας, ώστε να οδηγηθούμε σταδιακά στη λύση, που θα έχει απτά αποτελέσματα για τη διάθεση και την καθημερινότητά μας. Όσον αφορά το δεύτερο λόγο, ένα ταμπού δύσκολα καταρρίπτεται, με επιχειρήματα, γι αυτό απλώς θα επισημάνω την αξία της απελευθερωτικής εμπειρίας που δημιουργεί η παραδοχή ότι όχι μόνο χρειαζόμαστε, αλλά και δικαιούμαστε ψυχολογική υποστήριξη για ζητήματα που δεν ξεπερνιούνται με τη μέθοδο της σιωπής ή με τις εύπεπτες συμβουλές που προσφέρει η εκλαϊκευμένη ψυχολογία. Ο ευσυνείδητος ψυχολόγος θα διαπραγματευτεί ξεχωριστά με τον κάθε θεραπευόμενο το οικονομικό μέρος της σχέσης τους και δεν θα επιτρέψει ποτέ η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα ενός ανθρώπου να του στερήσει την υποστήριξη που έχει ανάγκη.

Αν παρ’ όλα αυτά αναζητείτε τρόπο να εμβαθύνετε στο νόημα της ζωής και να κατανοήσετε τους άλλους και τον εαυτό σας μέσα από τα βιβλία, αφήστε τον πάγκο με τα self help books και κατευθυνθείτε στα ράφια με τον τίτλο: “Λογοτεχνία.”



Δημοσιεύθηκε στη Bookpress, τεύχος 09, Ιούνιος 2010

4 comments:

katrine said...

Αγαπημένη και γλυκιά Εύα, καλημέρα.
Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Σαν μη ειδικός αλλά με εμπειρία στην ομαδική και προσωπική συμβουλευτική, πιστεύω πως για να έχουν αποτέλεσμα τα βιβλία αλλα και για να τα κατανοήσεις πρέπει να έχεις περάσει από αυτή τη διεργασία. Σε διαφορετική περίπτωση,οι "ανόητες" προσωπικές μεταφράσεις στα γραφόμενα που κάνει ο αναγνώστης, μόνο σε παγίδες μπορεί να οδηγήσουν.

Σε φιλώ Εύα μου, πολύτιμη Ευά:))

Heliotypon said...

'Εχοντας κάνει και τα δύο μπορώ να πω ότι πολλά βιβλία μου άλλαξαν τον τρόπο που βλέπω τον κόσμο. Για μένα το πιο σημαντικό ήταν το "I am OK you are OK" και γενικά τα σχετικά με την Transactional Analysis. Η σχέση μου με τους ειδικούς ήταν εκτεταμένη, αφού ως μέλος της Εταιρίας Αντλεριανών Σπουδών (κάποτε) είχα επανειλλημμένες ευκαιρίες να μετέχω σε ομάδες, σεμινάρια, διαλέξεις, summer schools, κλπ. Όλη αυτή η δραστηριότητα ήταν καταλυτική...

Eva Stamou said...

@katrine

Γεια σου Κατερίνα μου, πιστεύω ότι τέτοιου είδους βιβλία μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα βαθμό θετικά αν δεν χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο της ψυχοθεραπείας αλλά ως συμπλήρωμά της. Ο ώριμος αναγνώστης δεν 'κινδυνεύει' να παρασυρθεί σε λάθος κινήσεις βασισμένες στην παρερμηνείεα όσων διαβάζει, αφού έχει τη δυνατότητα και την κατάλληλη εμπειρία να κρίνει πως και αν μπορούν να συμβάλουν στην αλλαγή του τρόπου σκέψης του.

Πολλά φιλιά!

Eva Stamou said...

@Heliotypon

Καλησπέρα φίλε heliotypon. Καταλαβαίνω από το μήνυμά σου ότι η ανάγνωση σου έγινε μέσα σ' ένα πλαίσιο το οποίο σε βοήθησε να προσεγγίσεις τα διαβάσματά σου κριτικά. Ως μέρος μιας γενικότερης διαδικασίας, κάποια από αυτά τα βιβλία μπορούν να να λειτουργήσουν θετικά, αρκεί να μην τα θεωρούμε πανάκεια.