Wednesday, January 13, 2010

Η συνέντευξη στη LIFO


"Σε πρώτο πρόσωπο"
από τον Χρήστο Παρίδη

- Μήπως ως ψυχολόγος οδηγείσαι άθελα σου, σε υπερβολικές αναλύσεις χαρακτήρων και καταστάσεων στα βιβλία σου;

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ: Το θέμα δεν είναι αν θα αναλύσει ο συγγραφέας σε μεγάλο ή μικρό βαθμό τα κίνητρα και τις πράξεις των ηρώων του, αλλά το πώς θα αποφύγει τις γενικεύσεις και τις υπεραπλουστεύσεις, ώστε να δημιουργήσει πειστικούς χαρακτήρες και όχι καρικατούρες. Σημασία έχει ο συγγραφέας που έχει γνώσεις ψυχολογίας να χειριστεί σωστά αυτό το πολύ χρήσιμο εργαλείο και να μεταφέρει τη γνώση με τρόπο που να μην δίνει την εσφαλμένη εντύπωση ότι, αφού τα λέει ένας ψυχολόγος, "έτσι είναι"! Η επιστημονική κατάρτιση κι η ψυχοθεραπευτική εμπειρία μπορεί να βοηθά στην αποφυγή στερεότυπων χαρακτήρων. Αλλά η ψυχοθεραπεία και η λογοτεχνία είναι δύο εντελώς διαφορετικές διαδικασίες: όταν γράφω, αφηγούμαι τη ζωή, δεν την ψυχαναλύω.

- Σκέφτεσαι το κοινό όταν γράφεις;

Ε.Σ.: Πάντα έχω στο μυαλό μου τον κριτικό αναγνώστη. Δεν είμαι από αυτούς που γράφουν μόνο για τον εαυτό τους. Συχνά φαντάζομαι έναν «ιδανικό» αναγνώστη. Κάποιον που αγαπά την λογοτεχνία, ενδιαφέρεται για τις ανθρώπινες σχέσεις κι έχει ψάξει τον εαυτό του. Φαντάζομαι και συγκεκριμένους ανθρώπους ως πιθανούς «ιδανικούς» αναγνώστες μου, ανθρώπους που έχω γνωρίσει ή τη δουλειά των οποίων εκτιμώ.

- Δραστηριοποίησε επαγγελματικά ως ψυχοθεραπεύτρια. Αν ακούσεις μια εξωφρενική ιστορία, θα την κάνεις διήγημα;

Ε.Σ.: Ορισμένες ιδέες ή φράσεις ίσως αποτελέσουν την αρχική ιδέα για κάποια ιστορία μου, το να μεταφέρω αυτούσιο κάτι που άκουσα δεν με ενδιαφέρει και δεν το θεωρώ σωστό. Προτιμώ να χρησιμοποιώ την επινόηση και τη φαντασία μου. Αν ακούσω μια πολύ ιδιαίτερη ιστορία, ίσως κρατήσω τη βασική ιδέα αλλά θα την αλλάξω σε τέτοιο σημείο που θα την κάνω τελείως αγνώριστη. Θα την αποδώσω όπως εγώ την νιώθω.

-Στο νέο σου βιβλίο χρησιμοποιείς πρώτο πρόσωπο. Ταυτίζεσαι ακόμα και με άντρες.

Ε.Σ.: Τα δύο πρώτα μου βιβλία είναι γραμμένα σε τρίτο πρόσωπο. Το πρώτο πρόσωπο προέκυψε αυθόρμητα, μετά από ένα δραματικό γεγονός της ζωής μου, το οποίο μου προκάλεσε μεγάλη οδύνη και ταυτόχρονα με απελευθέρωσε. Το ότι μιλάω ακόμα και ως άντρας έχει μάλλον να κάνει με τη συνήθεια μου να γίνομαι πολύ περιγραφική, να σκηνοθετώ τους ήρωές μου. Αλλά το μεγαλύτερο ρίσκο που πήρα εδώ ήταν οι περιγραφές των σεξουαλικών επαφών. Πολλοί τις βρίσκουν ιδιαίτερα τολμηρές. Άλλοι , πάλι, ενθουσιάστηκαν που μια γυναίκα μιλάει ανοιχτά για αυτά τα θέματα.

- Ρέπεις προς το ρομάντζο; Το μυθιστόρημά σου Ντεκαφεϊνέ θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως τέτοιο;

Ε.Σ.: Αντιθέτως. Δεν νομίζω ότι ένας ώριμος αναγνώστης θα θεωρούσε το Ντεκαφεϊνέ ρομάντζο. Το ρομάντζο έχει στερεότυπους χαρακτήρες: δυναμικούς ώριμους άντρες που «σώζουν» απελπισμένες γυναίκες, οι οποίες αναζητούν μια ζεστή αγκαλιά. Το Ντεκαφεϊνέ είναι μια ιστορία με νέους και πετυχημένους ανθρώπους, που ακόμα δεν έχουν κατασταλάξει ερωτικά, που βρίσκονται σε μια μόνιμη αναζήτηση. Άντρες και γυναίκες εξίσου ευάλωτοι και ανικανοποίητοι με τις παραδοσιακές μορφές σχέσεων. Δηλαδή το προφίλ της εποχής μας.

14.01.2010


17 comments:

Babis Dermitzakis said...

Μπράβο Εύα, καλά τα είπες, αν και δεν θεωρώ ότι το να μετατρέπεις μια περίπτωση που σου έτυχε στη θεραπευτική σου πρακτική αυτούσια σε διήγημα δεν είναι σωστό, αρκεί βέβαια να κρατήσεις την ανωνυμία των προσώπων. Το λέω αυτό γιατί έτυχε να διαβάσω εξαιρετικά διηγήματα συναδέλφου σου που είναι αυτούσια μεταφορά περιστατικών που του έτυχαν, δοσμένα βέβαια με λογοτεχνικότητα. Να ξαναευχηθώ Ευτυχισμένος ο Καινούριος Χρόνος.

platforma said...

συγχαρητηρια για το νέο βιβλίο,
το ντεκαφεινέ μόνο ρομάντζο δεν ειναι, είναι σχεδόν θρίλερ σχέσεων...
Τα επεισόδια στις "μεσημβρινές" αγγίζουν καθημερινές απλές μου σκέψεις τις οποίες βλέπω αποτυπωμένες με σεβασμό πρώτη φορά.
Εγώ περιμένω όπως σου έχω πεί το πρώτο σου αστυνομικό μυθιστόρημα, το μεγάλο σου ατού είναι εκεί και δεν το ξέρεις.

platforma said...

dear Eva ,
συγχαρητήρια για το νέο βιβλίο το οποίο καταβροχθίσαμε οικογενειακώς.
Περιμένω το πρώτο σου αστυνομικό όπως σου έχω πει!
Εχεις τεράστιο ατού (υπερατού- τα θυμάται κανείς?) και δεν το ξέρεις!

KOSTAS PAPAPOSTOLOU said...

Πιστεύω πως είναι άλλο η περιγραφή μιας περίπτωσης ψυχοθεραπείας σε μία έκδοση με σχετικές αναφορές ή/και δοκίμια και άλλο η αυτούσια μεταφορά μιας περίπτωσης ως λογοτεχνικό κατασκεύασμα. Νομίζω ότι πολύ σωστά αναφέρεται ότι μιά περίπτωση όπως παραπάνω μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για να ξεδιπλωθεί η πλοκή του μυθιστορήματος σαν λογοτέχνημα. Όταν με το καλό διαβάσουμε το βιβλίο θα δούμε. Καλοτάξιδο.

Eva Stamou said...

@Babis Dermitzakis

Καλημέρα Μπάμπη και καλή χρονιά!

Αναφερόμουν μόνο στον τρόπο που εγώ λειτουργώ και προσεγγίζω τα θέματά μου στη λογοτεχνία. Η χρήση αυτούσιων περιστατικών δεν είναι από μόνη της απαραίτητα θετική ή αρνητική. Αυτό που έχει σημασία είναι με ποιο τρόπο ο συγγραφέας επιτυγχάνει να χειριστεί τη θεματολογία του.

Eva Stamou said...

@platforma

Ευχαριστώ για τα θετικά σχόλια. Θα το λάβω σοβαρά υπόψη μου αυτό που γράφεις για το αστυνομικό μυθιστόρημα!

Eva Stamou said...

@KOSTAS PAPAPOSTOLOU

Καλημέρα Κώστα. Προτιμώ να κρατώ την ενδελεχή ανάλυση περιστατικών για τα επιστημονικά μου άρθρα. Εννοείται ότι διαφορετικοί συγγραφείς κάνουν διαφορετικές επιλογές οι οποίες όταν είναι πετυχημένες συνεισφέρουν στη λογοτεχνία. Είναι θέμα προσέγγισης.

Ευχαριστώ για τις ευχές.

Κωνσταντίνος Κόλιος said...

Προσωπικά με κάλυψαν οι απαντήσεις σου και δε με άφησαν κενά. Απλές, περιεκτικές, σαφής, τεκμηριωμένες.

Ξεκίνησα βέβαια να γράφω πολλά για την πρώτη ερώτηση περί υπερβολικής ανάλυσης γιατί εμένα μ' αρέσει να γνωρίζω ακόμα και το χρώμα που έχει το βρακί του ήρωα αλλά τα σβήνω για να μη κουράσω.

Σου εύχομαι να γράψεις πολλά και όμορφα βιβλία με ακριβέστατες ψυχολογικές αναλύσεις όσο οι τρίχες του κεφαλιού ενός ήρωα. Μέχρι και ο τελευταίος αναγνώστης να εθιστεί στην ηδονή της βαθύτερης ερμηνείας και να αποκομίσει τα πολλαπλά οφέλη της.

Καλό απόγευμα.

Eva Stamou said...

@Κωνσταντίνος Κόλιος

Από ότι καταλαβαίνω από την ανταπόκριση και άλλων αναγνωστών στα κείμενά μου, η επιθυμία να φτάσουμε στο βάθος των πραγμάτων και να μιλήσουμε για την ουσία είναι κοινή. Εσύ βέβαια το εκφράζεις ιδιαίτερα εύστοχα στο σχόλιό σου. Σε ευχαριστώ για τις ευχές Κωνσταντίνε.

Yannis Zabetakis said...

Εύα καλησπέρα και καλό μας 2010!

το βιβλίο σου με άφησε ...ανικανοποίητο!
όσο για το LIFO...σκέτη απογοήτευση οι ερωτήσεις του...

γιατί στην Ελλάδα οι δημοσιογράφοι ή όσοι το παίζουν τοιούτοι...είναι τόσο ...μα τόσο...άσχετοι?

μου λείπει ολίγον ο επαγγελματισμός της Αγγλίας! εσένα?

αλλά ευτυχώς έχω μπλέξει με 2-3 κουζουλούς professionals eco-warriors και την βρίσκω!

μετά το βιβλίο σου...θέλω να έρθω να με ψυχαναλύσεις !

μμμ...μιλά το σκορπικό υποσυνείδητο...

50fm said...

Εva,συγχαρητήρια!
Ήσουν,όπως είσαι και στο ιστολόγιό σου!
Εύχομαι τα καλύτερα για το βιβλίο σου!

Eva Stamou said...

@Yannis Zabetakis

Έχει αποδειχτεί ότι η ψυχανάλυση δεν λειτουργεί με όλους, χα,χα.

Καλή χρονιά.

Eva Stamou said...

@50fm

Σε ευχαριστώ πολύ. Συνάντησα τον δημοσιογράφο χωρίς να γνωρίζω τις ερωτήσεις. Οι απαντήσεις έχουν τον αυθορμητισμό της προφορικής συζήτησης.

Phivos Nicolaides said...

Συγχαρητήρια Εύα μου για τη συνέντευξη, μέσα από την οποία ξεδιπλώνεις πολλές από τις σκέψεις και τα πιστεύω σου. Καλό Σαββατοκυρίακο.

Eva Stamou said...

@Phivos Nicolaides

Σε ευχαριστώ πολύ Φοίβο. Νομίζω ότι οι ερωτήσεις έχουν ενδιαφέρον. Καλό σαββατοκύριακο.

Sue said...

Καλημέρα Εύα,

συγχαρητήρια για την συνέντευξη, διαβάζοντάς την όμως περίμενα πιο "ειδικές" ερωτήσεις. Θα σχολίαζα για την λογοτεχνικότητα και την μεταφορά αληθινών περιστατικών στο χαρτί, αλλά οι απαντήσεις και τα σχόλιά σου με κάλυψαν.

Καλή, δημιουργική χρονιά!

Eva Stamou said...

@Sue

Σε ευχαριστώ πολύ για τις ευχές. Καλή χρονιά!

Συμφωνώ με το πνέυμα της παρατήρησής σου, αλλά όπως καταλαβαίνεις αυτό το μέρος της συνέντευξης δεν εξαρτάται από μένα.