Friday, January 30, 2009

Περιβάλλον και Αισθητική



Σε τι συνίσταται το περιβάλλον; Όταν αναφερόμαστε στο περιβάλλον εννοούμε συνήθως τον φυσικό περίγυρο, το τοπίο που φαίνεται από το παράθυρό μας, τον κόσμο έξω από μας - έναν ανεξάρτητο χώρο, δηλαδή, τον οποίο ατενίζουμε από μακριά. Αυτό που δεν συνειδητοποιούμε είναι ότι, αφενός 'περιβάλλον' δεν είναι μόνο ο φυσικός περίγυρος αλλά και το πνευματικό και πολιτιστικό στοιχείο, και αφετέρου, ότι όλοι οι άνθρωποι εμπλέκονται σε αυτό.

Το περιβάλλον είναι ένα ενιαίο σύστημα, ένα πλαίσιο το οποίο περιλαμβάνει ανθρώπους και χώρους. Η διαδικασία αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο άτομο και στη φύση οδηγεί στη δραστηριοποίηση ενός πλήθους παραγόντων που δημιουργούν αυτό το (φυσικό, πνευματικό, πολιτιστικό) πλαίσιο. Ακόμα και το διαδίκτυο, με το πλέγμα συνδέσεων, σχέσεων κι επαφών που δημιουργεί, αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο μέρος του περιβάλλοντός μας.

Ακολουθώντας αυτόν τον συλλογισμό δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι ο χώρος μέσα στον οποίο διαδραματίζεται η ζωή όλων μας, επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τόσο τις δυνατότητες εξέλιξής μας, όσο και την ποιότητα της ζωής μας. Η καθημερινότητά μας, η διάθεση και η ψυχική μας ισορροπία εξαρτώνται άμεσα από την αισθητική του φυσικού και πολιτιστικού πλαισίου. Η διαβίωση σε χώρους περιορισμένους, χωρίς επαρκές φως και αέρα, και ταυτόχρονα αποξενωμένους από τη φύση και την τέχνη, οδηγεί στην απόκτηση μιας σειράς 'συμπτωμάτων' που χαρακτηρίζουν κυρίως τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων. Κάποια από τα συμπτώματα αυτά είναι ο μόνιμος εκνευρισμός, το άγχος χωρίς συγκεκριμένη αιτία, η διαρκής αίσθηση σωματικής και ψυχικής κόπωσης, η επιθετικότητα, η απαισιοδοξία, η περιορισμένη δημιουργικότητα, η κατάθλιψη.



Λαμβάνοντας λοιπόν μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος και την ευαισθητοποίηση των πολιτών, ο στόχος δεν είναι μόνο η προστασία τού φυσικού πλαισίου αλλά και του περιεχομένου του, δηλαδή των έμβιων όντων. Η δραστηριοποίηση όλων μας σε τοπικό, εθνικό ή και παγκόσμιο επίπεδο, δεν αποσκοπεί μόνο στην προάσπιση του φυσικού περίγυρου. Επιστήμες όπως η ψυχολογία, η αρχιτεκτονική, η χωροταξία, ο περιβαλλοντικός σχεδιασμός, η ανθρωπολογία αλλά και οι καλές τέχνες, πρέπει να συνεργάζονται αρμονικά προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής.

Σε μία οικολογικά αφιλόξενη μεγαλούπολη, όπως η Αθήνα, η τέχνη σε όλες τις μορφές της, δεν είναι πολυτέλεια αλλά ένας σοβαρός τρόπος αναπλήρωσης της απουσίας αισθητικής απόλαυσης που θα μας παρείχε η καθημερινή επαφή μ' έναν όμορφο φυσικό περίγυρο.


Το σχόλιο είναι προδημοσίευση από το περιοδικό go natural, τεύχος Φεβρουαρίου.

29 comments:

fidelio said...

Το περιβάλλον είναι παιδεία δεν έλεγε ο θείος Πλάτωνας; Παιδεία γλωσσική, ηθική, αισθητική. Το κάθε τι ως εξωτερικό ερέθισμα μπορεί να έχει αντίκτυπο στον εσωτερικό μας κόσμο, στην εξέλιξή μας, στην ποιότητα ζωής.

Παρόλο που με βρίσκει σύμφωνο το εξής: "Επιστήμες όπως η ψυχολογία, η αρχιτεκτονική, η χωροταξία, ο περιβαλλοντικός σχεδιασμός, η ανθρωπολογία αλλά και οι καλές τέχνες, πρέπει να συνεργάζονται αρμονικά προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής".
Έχω εντούτοις μια απορία:
Γιατί η τεχνη σε καθε της μορφή αντιμετωπίζεται ως αισθητικη απολαυση και αναπλήρωση; Μπορει να εκφράζει προβληματισμο, να ανατρέπει αισθητικα ιδεώδη, να προκαλει. Αλλωστε ολόκληρη η τέχνη δεν είναι θέμα αισθητικης προσέγγισης και μόνο.

Mike said...

Πολύ ωραία η ανάρτηση (και πάλι), αυτή τη φορά με θέμα αυτό του περιβάλλοντος. Η κατάθλιψη είναι κυρίαρχη σήμερα σε μεγάλο ποσοστό ανθρώπων, ίσως στη συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων των μεγαλουπόλεων, και το περιβάλλον παίζει το σημαντικότερο ρόλο. Η απομόνωση επίσης είναι νομίζω αποτέλεσμα του περιβάλλοντος, όπως το περιγράφετε. Δυστυχώς είμαστε υπεύθυνοι όλοι γι αυτό το περιβάλλον, εμείς το φτιάχνουμε και το συντηρούμε, το χειροτερεύουμε ή το καταστρέφουμε (όταν είναι όμορφο!!!).

Κώστας said...

Ισχύει και για τη Θεσσαλονίκη.

Είναι εξαιρετικά χαλαρωτικός ο ήχος των φύλλων που κουνιούνται από τον αέρα.

Κωνσταντινος said...

Το κακό σ' αυτή την περίπτωση είναι πως δεν καταλαβαίνει κανείς άμεσα την αλληλοεπίδραση με το περιβάλλων.
Είναι ύπουλο στοιχείο νομίζω...
Μπορεί κάποιος να φύγει από ένα όμορφο περιβάλλων με καλή διάθεση...
να πάει σε ένα κάκιστο ...σε αρκετούς μήνες να έχει επιπτώσεις η διάθεση του αλλά να τις αποδίδει σε άλλους παράγοντες η να το θεωρεί κάτι φυσικό.
Το ζήτημα όμως είναι τόσο ακέραιο που θίγεις που θα μπορούσε κανείς να πει πως είμαστε ό,τι τρώμε,ό,τι σκεφτόμαστε και με ό,τι περιβαλλόμαστε .
Η πρώτη φώτο πολύ όμορφη εικαστικά και η δεύτερη πολύ όμορφη φυσικά.(με διπλή έννοια το φυσικά)

Καλό σ/κ

Eva Stamou said...

@fidelio

Καλώς ήρθες στο μπλογκ μου fidelio.

Συμφωνώ σε όσα λες για την τέχνη. Στο σύντομο σχόλιό μου μιλάω για μία μόνο πτυχή της αισθητικής εμπειρίας αυτή που συναρτάται άμεσα με το περιβάλλον. Η εμπειρία της τέχνης γενικότερα είναι σίγουρα πολυδιάστατη και δεν εξαντλείται στο γεγονός της τυχόν απόλαυσης που προσφέρει.

Eva Stamou said...

@Mike

Καλησπέρα Mike, χαίρομαι που βρήκες ενδιαφέρουσα την ανάρτηση. Συμφωνώ ότι είμαστε όλοι υπεύθυνοι. Πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι αποτελούν μέρος του περιβάλλοντος και κάθε τι που κάνουν ή δεν κάνουν σε καθημερινή βάση καθορίζει και φυσικά διαμορφώνει το πλαίσιο στο οποίο ζουν.

Eva Stamou said...

@κώστας

Δυστυχώς ισχύει για όλες τις μεγάλες πόλεις. Η διαβίωση σε γκρίζες, άναρχες γειτονιές, χωρίς αρκετό πράσινο επηρεάζει τη διάθεση, τον τρόπο σκέψης και την συμπεριφορά μας σε μεγαλύτερο βαθμό από όσο φανταζόμαστε. Η λύση που συνήθως επιλέγουμε είναι η 'απόδραση' του σαββατοκύριακου, αλλά δεν είναι μακροπρόθεσμα η σωστή αντιμετώπιση.

Eva Stamou said...

@κωνσταντίνος

Ναι, είμαστε ότι τρώμε, ότι βλέπουμε, ότι αγγίζουμε, ότι σκεφτόμαστε. Γι αυτό εκτός από το φυσικό πλαίσιο, μεγάλη σημασία για την επιβίωση, την ψυχική υγεία και τις σχέσεις μας, έχει και το πολιτιστικό πλαίσιο στο οποίο αλληλεπιδρούμε.

Όμορφο φυσικό και πολιτιστικό σαββατοκύριακο!

sofia said...

Πολύ σωστά, και το αισθάνομαι να με επιρεάζει, για αυτό το λόγο φροντίζω να ζω μέσα σε καλής αισθητικής περιβάλλον. Βοηθάει πάρα πολύ!
καλό μήνα

Eva Stamou said...

@sofia

Καλό μήνα Σοφία. Είναι σημαντικό να διαμορφώνουμε τον προσωπικό μας χώρο με τρόπο που να μας ικανοποιεί αισθητικά, έτσι ώστε να εξασφαλίζουμε μιας υψηλής ποιότητας εργασία και ψυχαγωγία.

Babis Dermitzakis said...

Γεια σου Εύα, τι έγινε, δεν σε είδα χθες. Ήταν επειδή γινόταν χαμός ή επειδή δεν ήλθες;
Το διάβασα πρόσφατα, για να καταπολεμήσουμε το άγχος καλό είναι να έχουμε φυτά στο μπαλκόνι και να βλέπουμε δένδρα. Εγώ λοξοδρομώ κάθε μέρα για τη δουλειά μου, περνώντας από ένα μικρό παρκάκι με πανύψηλα δένδρα. Δεν φαντάζεσαι πόσο με ανακουφίζει. Ο καλύτερος δρόμος δεν είναι υποχρεωτικά ο πιο σύντομος.

houlk said...

Καλημέρα.
Οσο δεν μπορούμε, για διάφορους λόγους, να ξεφύγουμε από τα δεσμά των τσιμεντουπόλεων, ας προπαθήσουμε τουλάχιστον ο καθένας μας ξεχωριστά να φέρουμε την αισθητική, την ομορφιά και τη τέχνη στο προσωπικό μας χώρο, είτε αυτός είναι το σπίτι μας, είτε η δουλειά μας.
Από κει και πέρα ας πυκνώσουμε, κατά το δυνατόν,τις αποδράσεις μας στη φύση.
Τουλάχιστον έτσι θα μειώσουμε, έστω και λίγο, τους αρνητικούς κραδασμούς στη ζωή μας, την υγεία μας, τη καθημερινότητά μας.

Yannis Zabetakis said...

ωραία όλα αυτά...
ωραία σχόλια...όμορφα καίγονται!
[κατά το ...όμορφα χωριά...όμοργα καίγονται]

δείτε λίγο μπρεεε παιδιά και το θέμα της Πολιτικής...

εξ’ορισμού...
Δεξιά = εχθρός του περιβάλλοντος!
τα παραδείγματα πολλά
1. Bush Jr
2. Σουφλιάς και Αχελώος
3. Νικήτας Κακλαμάνης
-του Βοτανικού ο μάγκας-
http://environmentfood.blogspot.com/2009/02/blog-post.html

άρα το ζητούμενο δεν είναι να βάλουμε 2 χαζοφυτούλια στο γραφείο μας ή στο μπαλκόνι μας ή να περνάμε από ένα πάρκο στο δρόμο για την δουλειά μας αλλά να δούμε πώς θα απαιτήσουμε το ...αυτονόητο
δηλ. καθαρό αέρα, πόσιμο νερό, ασφαλή τρόφιμα

ζητάμε πολλά;

Eva Stamou said...

@Babis Dermitzakis

Καταλαβαίνω απόλυτα την ανάγκη σου να λοξοδρομείς για να βρεθείς έστω και για λίγο στο πάρκο. Δεν θα ήταν καλύτερα για όλους τους κατοίκους αυτής της πόλης, αν ζούσαμε σε άμεση επαφή με το φυσικό περιβάλλον και δεν χρειαζόταν να ψάχνουμε μικρές οάσεις μέσα στο τσιμέντο για να νιώσουμε πιο ανθρώπινα;

Το Σάββατο δεν κατάφερα να έρθω παρόλο που το ήθελα πολύ γιατί αρρώστησα. Μαθαίνω ότι περάσατε υπέροχα και ζηλεύω.

Καλή εβδομάδα.

Eva Stamou said...

@houlk

Καλημέρα και καλή εβδομάδα.

Συμφωνώ απόλυτα. Αν νομίζουμε ότι είναι δυνατόν να ζούμε και να δουλεύουμε σ' έναν κλειστοφοβικό, άχρωμο, δυσλειτουργικό χώρο δίχως να επηρεάζονται η διάθεση, η δημιουργικότητά κι οι επαφή μας με τους άλλους, κάνουμε μεγάλο λάθος. Είναι απαραίτητο να αφιερώνουμε χρόνο και σκέψη για τη διαμόρφωση του δημόσιου αλλά και του ιδιωτικού μας χώρου.

Eva Stamou said...

@Yannis Zabetakis

Η έμπρακτη πολιτική αντίδραση στη κυβερνητική παραμέληση και καταστροφή του περιβάλλοντος είναι η άμεση προτεραιότητα κάθε ενεργού πολίτη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να μας ενδιαφέρει η οικολογική φροντίδα του άμεσου περιβάλλοντός μας.

Οι επισκέπτες του μπλογκ νομίζω ότι εστίασαν στο θέμα της ανάρτησής μου το οποίο αφορούσε την πολύ σημαντική επίδραση που έχει στην ψυχολογία μας η καθημερινή αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι αγνοούν ή αδιαφορούν για τις πολιτικές διαστάσεις του θέματος.

Καλή εβδομάδα.

Yannis Zabetakis said...

@eva

ζητώ ταπεινά συγγνώμη από τους σχολιαστές της ανάρτησης...
αλλά παλιά μας λέγανε...καλά όλα αυτά αλλά "εκτός θέματος"...

σήμερα που όλοι μας είμαστε θεατές στο βιασμό του παραλόγου ...
δεν μπορούμε πια να μένουμε γραφικοί παρατηρητές...

καλή εβδομαδο-μήνα!

Mistirios said...

Δεν ξέρω αν μπορεί να αναπληρωθεί η επαφή με το φυσικό περιβάλλον από την τέχνη...

Διαβάζω καθημερινά, ακούω μουσική, παρακολουθώ κινηματογράφο όμως πάντα αναπολώ την εγγύτητα στη θάλασσα και την σκεπή των δέντρων..

Καλησπέρα!

Eva Stamou said...

@Mistirios

Ωραία το έθεσες. Η τέχνη μπορεί ως ένα βαθμό να ικανοποιεί την επιθυμία μας για επαφή με κάτι όμορφο, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει ό,τι προσφέρει το φυσικό περιβάλλον.

Καλό απόγευμα.

sterianizali said...

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο χώρος εργασίας. Η αισθητική του χώρου καθώς και το περιβάλλον που διαμορφώνουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι παίζουν σημαντικό ρόλο στην καθημερινότητα μας. Αντιστοίχως και τα σχολεία για τους μαθητές.
Όσοι πάντως έχουμε την τύχη ή την ατυχία να ζούμε σε μια πόλη σαν την Αθήνα δεν μπορούμε παρά να δίνουμε σημαντική προτεραιότητα στο φυσικό περιβάλλον.
Καλό βράδυ.

Eva Stamou said...

@sterianizali

Ωραίο το παράδειγμα των σχολείων, όχι μόνο επειδή είναι για πολλούς λόγους απαράδεκτο να περνούν τόσες ώρες παιδιά και έφηβοι σε άσχημα, κλειστοφοβικά δωμάτια, αλλά και γιατί σε αυτή την ηλικία διαμορφώνεται η αισθητική και η οικολογική συνείδηση.

Καλημέρα.

Babis Dermitzakis said...

Γεια σου Εύα, σου γράφω από το Βαρβάκειο. Δυο φίλοι εδώ είδαν τη φωτογραφία σου και ενθουσιάστηκαν. Μόλις τους είπα ότι είσαι ψυχολόγος άρχισαν να παρουσιάζουν ψυχολογικά προβλήματα και θέλουν να ζητήσουν τη βοήθειά σου. Τι να τους πώς;

Babis Dermitzakis said...

Τώρα διάβασα την απάντησή σου στο άλλο σχόλιο, περαστικά σου, ελπίζω να έχεις γίνει ήδη καλά.

Eva Stamou said...

@Babis Dermitzakis

Καλημέρα Μπάμπη.

Μα σκοπός μου δεν είναι να δημιουργώ αλλά να θεραπεύω ψυχολογικά προβλήματα!

Νιώθω πολύ καλύτερα και το Σάββατο θα είμαι στην 'Αγκυρα για την εκδήλωση.

Φιλιά.

Κούκος said...

Έξοχο άρθρο που όσο έντεχνα και να προσπαθεί, δεν μπορεί να κρύψει τις πολιτικές ανησυχίες του συγγραφέα.
Μ αρέσει η οπτική σου, αυτός ο συνδιασμός πολτικής κουλτούρας και επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Θα μπορούσα να το ονομάσω σοσιαλιστικό ψυχορεαλισμό αν δεν παρέπεμπε ευθέως στο σοσιαλιστικό ρεαλισμό που τόσο κακοποιήθηκε στο παρελθόν.
Επί της ουσίας του άρθρου:
Διαβάζοντάς το κάποιος, καταλαβαίνει τη ρήση του Γκόρκι "η ηθική του μέλλοντος είναι η αισθητική". Γιατί έτσι υπερασπιζόμαστε ανθρώπινες αξίες, έτσι υπερασπιζόμαστε την ιδέα της οικολογίας, δηλαδή το μέλλον.

Eva Stamou said...

@κούκος

Χαίρομαι που βρήκες ενδιαφέρον το κείμενό μου. Ο ρεαλισμός είναι το ζητούμενο στις αναλύσεις μας αν και όπως σωστά επισημαίνεις είναι μία έννοια που έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν με τρόπο που συσκοτίζει την πραγματικότητα. Όλα τα ψυχολογικά θέματα συνδέονται με την κοινωνική πολιτική κι όποιος το αρνείται εθελοτυφλεί.

Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

Καλό σαββατοκύριακο.

ΠΑΝΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΑΙΝΑΣ said...

Καλησπέρα Eva και σε όλη σου την παρέα. Πολλοί οι γνωστοί κι εδώ...

Συρρίκνωση του περιβάλλοντος σημαίνει με λόγια απλά συρρίκνωση της ψυχής μας, της ίδιας της ζωής. Πολύ όμορφα τα λες, όμορφα προσεγγίζουν το θέμα και οι αναγνώστες σου. Νομίζω θα κάνουμε καλή παρέα.

Τα σέβη μου.

Eva Stamou said...

@ΠΑΝΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΑΙΝΑΣ

Πάνο, καλώς ήρθες στο μπλογκ μου. Καθώς το περιβάλλον ψυχορραγεί και η δική μας ζωή ευτελίζεται. Το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι συνειδητοποιούν πλέον πόσο σημαντικό είναι αυτό το θέμα αποτελεί το πρώτο βήμα για να ανατραπεί η κατάσταση.

Ελπίζω να τα ξαναπούμε.
Καλή εβδομάδα.

Heliotypon said...

Αυτό ακριβώς το περιβάλλον έχει κακοποιηθεί ενσυνείδητα στις πόλεις της χώρας, μας καθώς και σε πολλές χώρες που η χαμηλή κουλτούρα προμοδοτεί το ατομικό βραχυπρόθεσμο συμφέρον σε βάρος του γενικού μακροπρόθεσμου. Φριχτή (ανύπαρκτη) αισθητική, βρωμιά, πυκνή δόμηση και αδιαφορία για τη συντήρηση των μνημείων. Τα συστατικά της Ελληνικής περιβαλλοντικής πολιτικής.