Wednesday, April 30, 2008

Με τα παιχνίδια...δεν παίζουμε


Το σύντομο κείμενο που ακολουθεί είναι η συμβολή μου στο άρθρο του περιοδικού go natural με θέμα το παιχνίδι. Για το ίδιο άρθρο που υπογράφει η Χριστίνα Χρυσανθοπούλου έδωσαν συνέντευξη οι: Ξένια Καλογεροπούλου, Αντιγόνη Παρούση, Κάρμεν Ρουγγέρη, Ευγένιος Τριβιζάς.


Παιχνίδι, πάνω απ’όλα είναι μια δραστηριότητα η οποία δεν έχει αυστηρά ηθικοπλαστικό χαρακτήρα. Η αξία της αντλείται από την απόλαυση που δεν απομονώνει, αλλά φέρνει το παιδί πιο κοντά στον κόσμο – τον πραγματικό και το φανταστικό.

Ως δραστηριότητα, το παιχνίδι υπερβαίνει την παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα στις ‘πνευματικές’ και τις ‘πρακτικές’ ασχολίες. Στην εμπειρία του παιχνιδιού μετέχει τόσο το σώμα όσο και το πνεύμα. Για παράδειγμα, ο χορός, το τραγούδι, οι κατασκευές, η ζωγραφική, η ανάγνωση παραμυθιών, το θεατρικό παιχνίδι, είναι δραστηριότητες όπου αλληλεπιδρούν οι νοητικές, συναισθηματικές, σωματικές και πρακτικές ικανότητες του παιδιού.

Αυτή η υιοθέτηση ρόλων που προσφέρει το παιχνίδι (role playing) μαθαίνει στο παιδί και τον έφηβο πως να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, να αναζητά λύσεις σε πρακτικά προβλήματα, αλλά και σε ηθικά διλήμματα, να μπαίνει στη θέση των άλλων, να κατανοεί καλύτερα τις ανθρώπινες σχέσεις, να διδάσκεται την σημασία της φιλίας, το νόημα της νίκης και της ήττας. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι όλα τα παιχνίδια είναι καλοδεχούμενα. Κάποια είναι επικίνδυνα, όπως εκείνα που εθίζουν το παιδί στην επανάληψη μηχανικών διαδικασιών, χωρίς να το βοηθούν να αναπτύξει τη φαντασία και το πνεύμα του ή να διοχετεύσει τη δημιουργικότητά του. Όταν το παιδί περιβάλλεται από αντικείμενα που δεν αντιδρούν, περιορίζεται στην στείρα αναπαραγωγή συμπεριφορών που δεν βρίσκουν ανταπόκριση, οδηγείται στην απομόνωση και στην ανία.

Αντίθετα το καλό παιχνίδι οξύνει τις συναισθηματικές, πνευματικές, φυσικές αντιδράσεις του παιδιού, καλλιεργεί τη φαντασία και δίνει μορφή και διέξοδο στην δημιουργικότητά του.


14 comments:

Spyros Vlahos said...

Δυο στους τέσσερεις Κερκυραίοι, δεν είναι και άσχημα!

Spyros Vlahos said...

Επειδή είσαι όμορφη, δεν έτυχε να σ' ερωτευτεί κάποιος ασθενής σου (προβολή ή κάτι τέτοιο δεν λέγεται;)

Spyros Vlahos said...
This comment has been removed by the author.
Eva Stamou said...

@ spyros vlahos

Η θεραπευτική σχέση είναι στενή και συχνά μακροχρόνια. Είναι φυσικό να δημιουργούνται έντονα θετικά ή/και αρνητικά συναισθήματα από τη μεριά του θεραπευόμενου, καμιά φορά και του θεραπευτή. Το θέμα είναι πως τα χειρίζεται κανείς όλα αυτά -τις προβολές και τη μετάβαση συναισθημάτων που αφορούν στην ουσία ανθρώπους που συνδέονται στενά με τον θεραπευόμενο κι όχι τον θεραπευτή, αλλά που προβάλλονται πάνω του.

Ναι, αυτά συμβαίνουν και γι αυτό είναι απαραίτητο να έχει υποβληθεί ο ίδιος ο θεραπευτής σε ψυχοθεραπεία και να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος ώστε ν' αντιμετωπίσει τέτοιου είδους καταστάσεις, χωρίς να πληγώσει ούτε τον θεραπευόμενο, ούτε την θεραπευτική σχέση.

Δυστυχώς στη χώρα μας υπάρχουν ψυχολόγοι που προσφέρουν ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες δίχως οι ίδιοι να έχουν στο παρελθόν υποβληθεί σε προσωπική ανάλυση. Μόνο η θεωρητική εκπαίδευση και τα οποαδήποτε πτυχεία την συνοδεύουν δεν επαρκούν...

Spyros Vlahos said...

αι, τα καθίκια, να κάνουν σχέση με την ασθενή αν είναι όμορφη.
Όπως ο κάποιος κάνει έρωτα μέσα από τα λεφτά του και την ισχύ του, έτσι κι ο θεραπευτής κάνει έρωτα μέσα από την αδυναμία του άλλου.
Αν υπάρχει καπηλεία σε άλλους κλάδους, στο δικό σας φαίνεται πολύ τραγική

Eva Stamou said...

Σπύρο, δεν αναφερόμουνουν στις περιπτώσεις όπου κάποιος λόγω εξουσίας εκμεταλλεύεται κάποιον άλλο σεξουαλικά. Αυτό δυστυχώς συμβαίνει σε πολλούς χώρους, κάποιες φορές, -σπάνια από όσο ξέρω - και στο χώρο της ψυχολογίας.

Ήθελα να τονίσω ότι τα πτυχία από μόνα τους χωρίς την εμπειρία της προσωπικής θεραπείας δεν εξασφαλίζουν στον ψυχολόγο την ικανότητα να αντιμετωπίσει τα έντονα αρνητικά ή θετικά συναισθήματα που προβάλλει σ' αυτόν ο θεραπευόμενος.

abttha said...

πολύ ενδιαφέρον και καλογραμμένο το αρθράκι σου εύα...
παρόλο που όπως καταλαβαίνεις μου έχουν περάσει χίλιες σκέψεις για τα παιχνίδια, βλεποντας τα τρία παιδιά μου, άλλα παιδιά, ακούγοντας νηπιαγωγούς και ψυχολόγους, βλέποντας τα παιδιά μου και τους φίλους τους να παίζουν, κλπ κλπ, σκεπτόμενη τι να επιλέξω, βλεποντας διάφορα,
εν τούτοις,
πολύ ωφάλιμη ήταν για μένα η ανάγνωση του κειμένου σου, γιατί νιώθω ότι στάθηκες περισσότερο σ'ένα κομμάτι που εγώ, και τα παιδιά μου όπως καταλαβαίνεις, δεν έχουμε σταθέι ιδιαίτερα πολύ:
το παιχνίδι 'μπαίνω στη θέση του άλλου'
αυτό το ανέλυσες πολύ καλά,
και με βοήθησες πολύ!
να είσαι καλά! σ'ευχαριστώ και χρόνια πολλά...

Eva Stamou said...

abttha, όπως ίσως φαντάζεσαι η απάντηση μου στο ερώτημα ΄τι είναι παιχνίδι' έπρεπε να περιοριστεί σε λίγες παραγράφους και να γραφτεί σε γλώσσα κατάλληλη για ένα περιοδικό ευρείας κυκλοφορίας. Χαίρομαι πάντως που βρήκες ενδιαφέρον το σύντομο αυτό κείμενο.

Χρόνια πολλά κι από μένα κι ευχαριστώ για την επίσκεψη.

Maria Iribarne said...

Νομίζω ότι στις πόλεις το παιχνίδι έχει τελειώσει, τουλάχιστον με την έννοια που είχε για τους ανθρώπους της γενιάς μου. Παιχνίδι χωρίς αλάνα γίνεται; Γίνεται, θα μου απαντήσει κάποιος, στις παιδικές χαρές, στους παιδότοπους, ακόμη και στα διάφορα εργαστήρια χειροτεχνιών κλπ, και θα συμφωνήσω μαζί του, με την ένσταση όμως ότι εκεί ο χώρος είναι περιορισμένος. Και τα μέσα (κούνιες, παιχνίδια κλπ) είναι περιορισμένα, όσο πλούσια και να είναι, γιατί κατ' ουσίαν σου περιορίζουν τη φαντασία. Ακόμη πιο περιορισμένος είναι ο χρόνος, αφού αναγκαστικά το παιδί θα παίξει με άλλα παιδιά όταν και για όσο χρόνο μπορούν οι γονείς (που θα το πάνε για παιχνίδι).
Από την άλλη, σκέφτομαι ότι ίσως ένας ειδικός αυτά τα όρια χώρου-χρόνου να τα έβρισκε χρήσιμα, όμως ο χώρος και ο χρόνος δεν είναι βασικά στοιχεία της ελευθερίας; Κι αν δεν αισθανθείς ελεύθερος όταν είσαι παιδί, πότε θα το αισθανθείς;

Eva Stamou said...

@ maria iribarne

Συμφωνώ. Στην αλάνα τα παιδιά παίρνουν μέρος σε ομαδικά παιχνίδια και χρησιμοποιούν τη φαντασία τους. Στους σημερινούς παιδότοπους συνήθως το παιδί παίζει με ό,τι διατίθεται στο χώρο(τραμπολίνο, κούνια κ.λ.π) χωρίς να χρησιμοποιεί τη φαντασία του και χωρίς να έρχεται απαραίτητα σε πραγματική επαφή με τα άλλα παιδιά.

zero said...

Απλο και καλο το ποστ σου.
Το παιχνιδι ειναι τα παντα για την ζωη του παιδιου.
Απο το παιχνιδι εξαρταται σε μεγαλο βαθμο ο χαρακτηρας που θα αναπτυξει οταν μεγαλωσει.
Ισως να ειμαι λιγο υπερβολικος, εσυ ξερεις καλυτερα , ειμαι σιγουρος γι'αυτο.
Την καλησπερα μου.

Eva Stamou said...

@ zero

Δίκιο έχεις, η διαμόρφωση του χαρακτήρα δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις σχέσεις που σε μικρή ηλικία δημιουργούνται και μέσα από το παιχνίδι.

izabet@chem.uoa.gr said...

παιχνίδια που να καλύπτουν την τελευταία παράγραφο του κειμένου σου...ποια είναι σήμερα;
και τι προσβασιμότητα έχουν σε αυτά τα παιδιά μας;

Eva Stamou said...

izabet, όπως καταλαβαίνεις αναφέρομαι γενικά στις ιδιότητες του καλού παιχνιδιού που στέκεται στον αντίποδα της βραχύβιας κατανάλωσης έτοιμων παιχνιδιών που ακυρώνουν τη δημιουργικότητα. Πιο συγκεκριμένα γνωρίζω ότι υπάρχουν ωδεία που οργανώνουν παιχνίδια ή μαθήματα που συνδυάζουν μουσική, χορό και τραγούδι. Ναι, το πρόβλημα της προσβασιμότητας υπάρχει.